Hormoon BST: van hot naar not in de VS

In de Verenigde Staten behandelt nog 10% van de bedrijven koeien met het melkproductiestimulerend hormoon BST. De wetenschap verliest de strijd.De consument is machtig. Dat blijkt wel uit de opkomst en neergang van het gebruik van BST (bovien somatotroop hormoon). BST komt van nature voor in melk. Eind jaren tachtig waren Elanco en Monsanto in staat recombinant (r)BST te produceren. Het product wordt onderhuids ingespoten bij koeien en zorgt voor een melkstimulerend effect. De gemiddelde melkproductieverhoging komt uit op 4,5 kilo melk, ofwel 10% productie extra. De koeien geven onder invloed van het gebruik meer melk uit slechts iets meer voer. De voerefficiëntie neemt dus toe. Ook in Nederland is het product getest in 1988 op de Minderhoudhoeve in Swifterbant. Ook daar vond men vergelijkbare resultaten. Meer melk en nauwelijks effect op gehalten. De koeien geven onder invloed van rBST meer melk uit slechts iets meer voer. De voerefficiëntie neemt dus toe.Eind 1993 is rBST toegelaten in de VS en in februari 1994 is het product onder de naam ‘Posilac’ op de markt gebracht.Geen toelating rBST in EUIn de EU rustte er, na een periode van toelating voor testen op proefbedrijven, een moratorium op het gebruik sinds 1990. Dat werd om verschillende redenen steeds weer verlengd met een of enkele jaren tot uiteindelijk eind 1999 het definitieve besluit viel om het gebruik van rBST als melkproductie verhogend middel niet toe te staan in de EU. De belangrijkste reden hiervoor was de twijfel over het effect op dierenwelzijn, met name op de mogelijke toename van aandoeningen zoals mastitis en klauwgezondheid. Ook in andere landen en werelddelen is rBST nooit toegelaten. Nu wordt rBST nog steeds alleen in de VS toegepast.Top rBST-gebruik in 2002Na de introductie van rBST op de markt in de VS werd het gebruik al snel meer. In 1996 kreeg rond 15% van alle koeien rBST toegediend. In 2002 lag het percentage op 22. Met name op de grote bedrijven werd rBST omarmd. Daarna daalde het gebruik in 2005 naar 17% van de veestapel. Datzelfde percentage gold in 2007. Het laatste bekende onderzoek naar gebruik van rBST door Aphis van USDA dateert uit 2014. Toen paste 9,7% van de bedrijven rBST toe – samen goed voor 14,7% van alle koeien. Berichten over onbekende effecten rBSTEen belangrijke oorzaak van de daling is de niet-aflatende stroom berichten die de onbekende (langetermijn)effecten van rBST benoemen en die zich vooral richten op dierenwelzijn, maar zeker ook op humane gezondheid. Er worden linken gelegd met mastitis, klauwgezondheid en vruchtbaarheid van het dier. En gebruik van rBST betekent dat koeien elke twee weken een spuit krijgen om het product toe te dienen. Daarnaast zijn er groepen die steeds wijzen op de mogelijke link van consumptie van melk die met rBST geproduceerd is en het optreden van kanker bij mensen. In de Verenigde Staten, waar gebruik van rBST is toegestaan, ligt de melkproductie op gespecialiserde bedrijven al hoog. Met gebruik van BST komt daar nog eens 4,5 killo melk per koe per dag bij. - Foto: Henk RiswickInzicht consument wijzigtWaar of niet waar: de perceptie van de consument wijzigt erdoor. En steeds meer melkfabrieken willen rBST-vrij produceren. Dat betekent voor veehouders die rBST gebruiken dat ze of hun melk niet meer kunnen leveren of extra kosten moeten maken om hun melk elders te laten verwerken. Vaak zijn die kosten zo hoog dat ze stoppen met gebruik van rBST. De wetenschap valt bijna altijd terug op de onderzoeken die in het verleden zijn uitgevoerd. Instituten menen dat met uitleg en voorlichting de consument te overtuigen is. Mooi voorbeeld is het bericht dat de directeur van het Miner Instituut in New York in 2015 plaatste op de site Bovine Vet Online.Verpakking labelen met BST-vrijInmiddels laten ook steeds meer melkfabrieken weten dat ze met rBST-vrije melk werken door hun verpakkingen te labelen met ‘From cows not treated with rBST/rBGH’. Dit label zet een nog groter deel van de consumenten aan het denken. Overigens mag de biologische sector geen rBST toedienen aan hun koeien. Als de trend zich voortzet, zal het gebruik van rBST waarschijnlijk nog verder dalen. De officiële toelating van rBST voor gebruik bij melkvee zal dan op termijn niet of nauwelijks meer benut worden. Instituut breekt lans voor gebruik BST in VSDat de consumenten ‘BST-melk’ niet als veilig beschouwen is een complete misvatting van de veiligheid en de voordelen van het gebruik van rBST”, zo stelt Rick Grant, directeur van het Miner Instituut in Chazy, New York, in een open brief op de site van Bovine Vet Online. BST komt van nature in melk voor. Gebruik van rBST, heeft geen invloed op het niveau van de BST-waarden in melk. Volgens Grant hebben veelvuldig uitgevoerde onderzoeken over de jaren heen aangetoond dat gebruik van rBST volstrekt veilig is in het kader van humane consumptie. Sterker nog, bij weglaten van rBST zal de ecologische voerafdruk van de melkveebedrijven toenemen door de lagere voerefficiëntie, zo meent de directeur. Het is volgens Grant dan ook cruciaal dat onderzoekers extra inspanningen verrichten om consumenten over de voordelen en veiligheid van rBST en andere technieken te informeren.