Hongarije is geen varkensland

Wat moet je in Hongarije beginnen als je in de varkenshouderij wilt starten? Met zeugen, mestvarkens of een gesloten bedrijf? En moet je naar levende verkoop of moet je de dieren zelf slachten en of verwaarden?Zeugen zijn geen optie hier, ik zou niet investeren in een Hongaars zeugenbedrijf. De zeugen zullen grote tomen werpen, daar zit het probleem niet. Het klimaat zal wel roet in het eten gooien voor een profijtelijke bedrijfsvoering. In de zomer zijn er periodes met temperaturen van 36 tot 52 graden. Die zijn een aanslag op de worpindex. Er zullen zeugen verwerpen en terugkomen, daarnaast zijn er kosten voor gebruik van PG600 om de berigheid op te wekken. Dit haalt ieder rendement van de zeugenhouderij onderuit.Strenge winterIn de strenge winter zijn er lange periodes met temperaturen tussen min 15 en min 22 graden. Dan is er veel brandstof nodig om de stallen op temperatuur te houden. En fossiele brandstoffen zijn in Hongarije duurder dan iedereen in Nederland en België gewend is.Vakkundig personeel zeldzaamDe slechte tijden hebben ervoor gezorgd dat vakkundig personeel als inseminatoren en dierverzorgers een zeldzaamheid zijn geworden. Dit is ook de achterliggende reden dat de landelijke verhouding van het aantal zeugen- ten opzichte van het aantal mestvarkensplaatsen zéér sterk daalde in de afgelopen tien jaar. Deze ontwrichting opende de deuren voor import van onder anderen Nederlandse biggen. Die importcijfers zijn dus geen teken van lonkend perspectief in de Hongaarse zeugenhouderij. Ze versterken louter de reclamestrategie van biggenhandelaren en Nederlandse veevoederfabrikanten die met een productielocatie op Hongaars grondgebied actief zijn.Mestbedrijf genekt door dure importbigWie een vleesvarkensbedrijf in Hongarije start of overneemt, is onmiddelijk afhankelijk van de import van biggen. De wisselkoersen die wel eens de pan uitvliegen, ontwrichten steeds de planning. En als een mester in Nederland 35 euro (all in) moet neertellen voor goede biggen, is hij in Hongarije al minstens €50 kwijt om ze in zijn stal te krijgen. Daarvoor heeft hij dan biggen van exportkwaliteit. Als hij goede wil, dan spreken we al gauw over 55 tot 58 euro voor topbiggen. Ook al haal je deze van je eigen Nederlandse bedrijf, de marktprijzen blijven boekhoudkundig tellend!
Met dit gegeven zit de in Hongarije mestende Nederlander al vanaf de opleg van biggen op een ander, veel hoger kostenniveau dan zijn collega die in Nederland investeerde. Varkensrechten zijn er dan wel niet in Hongarije. Maar de extra kosten voor wisselkoeren en allerlei andere veel hogere standaardkosten dan in Nederland overstijgen al vlug de ontbrekende kosten van varkensrechten.Afzet een probleemNiet alleen de dure biggen nekken de Hongaarse mester. De ongemakken bij de afzet van vette varkens zullen opnieuw handenvol geld kosten en een aanslag doen op het roerend bedrijfkapitaal. De afzethandicaps op een rij:
- bij levende verkoop wordt 5 kg afgetrokken.
- contante betaling is ieders doel, maar moeilijk te realiseren
- Verkopen in het zwart tiert weelderig. Soms is ’zonder factuur’ de eis om te kunnen verkopenZwart circuitDat laatste, zwarte varkensverkopen, vormt een fikse rem. Ook al zijn de kosten voor biggenaankoop eventueel met vrijstelling van btw, alle verdere afmestkosten worden met btw gemaakt. Als je dan verkoopt zonder btw, omdat je de varkens moet dumpen op de Slowaakse of Roemeense markt ofwel verkoopt met btw door ’officiele’ verkoop in Hongarije, dan nog is een snelle ontwrichting van het bedrijfskapitaal schering en inslag.

Door ongunstige wisselkoersen zijn de Hongaarse verkoopsprijzen vaak ook nog eens lager dan die in Nederland. Dit wisselkoerseneuvel zorgt er ook nog eens voor dat zodra je winst naar Nederland wilt overhevelen, er weinig effectieve winst in euro’s overblijft.

Is een gesloten bedrijf dan een optie? Wat mij betreft niet. Koppel de worpindex aan de opbrengsten van de vleesvarkens en je weet dat je daarmee nog slechter uitkomt.Levende verkoop versus zelf slachtenBij levende verkoop ben je meestal het best af. Maar als je all in-all out wilt werken, dan wordt het woord dumpen wel eens realiteit.
Zelf slachten is echter ook geen uitkomst, kan ik uit eigen ervaring vertellen. Ik verkocht het vlees zowel aan slagerijen en bracht het ook zelf aan de man via twee eigen slagerijen. Zelf slachten verbetert het rendement niet in een land waar de bevolking op de armoedegrens leeft en waar de hoogste leningdruk (met rentes van 10-35 procent) is van héél Europa. Als varkenshouder die de varkens zelf slacht, word je dan tweemaal getroffen. De levende opbrengst is al ondermaats, de opbrengsten van vleesverkoop zijn nog ondermaatser.All in-all out aan diggelenZelf slachten betekent steeds dat aantal slachten dat je klanten vraagt. All in-all out wordt hiermee volledig aan diggelen geslagen. Het is zeker geen senicure de vleesvarkens op hun optimale gewichtsniveau verkocht te krijgen in de vorm van vers vlees. De slabakkende vraag door lage koopkracht kan je werkkapitaal volledig verkrachten. Iedere meeropbrengst is al weg nog voor je mestvarken zijn optimale gewicht heeft gehaald.
Zelf verhandelen aan de consument via directe verkoop aan slagers of via eigen beenhouwerijen lijkt dus sjiek, maar in werkelijkheid word het geld dan nog enkel verdiend in de kassa van je slagerijen. Dat loopt dan snel verkeerd af als er geen koopkracht is en je moet opboksen tegen de regionale Tesco’s , Lidl’s en Aldi’s.