Hogere voerkosten doorberekenen

Varkenshouders zijn onrustig. Het is 'overleven' bij hoge kosten. Van overheden hebben we weinig te verwachten. De koek moet groter en de kosten doorberekend.Het is onrustig onder de varkenshouders. Over deze onrust is het relatief stil in de media. Zij uiten hun zorgen wel op de verschillende fora op internet. Het is te begrijpen dat zorgen omslaan in frustraties. De oplossing zit in het doorberekenen van de hoge voerkosten in de varkensprijs. Die oplossing is helaas niet dichtbij.OnrustigOnrust is er vanwege de slechte financiële situatie in combinatie met de nieuwe regels die op de rol staan voor 2013. Juist deze combinatie maakt het moeilijk en geeft varkenshouders en hun gezinnen veel kopzorgen. Als collega en LTO-bestuurder ben ik ook onrustig. Het hakt erin als je hoort van collega’s die noodgedwongen gaan stoppen. Soms zijn dit collega’s waar je dat niet van had verwacht. Dat roept onzekerheid op. Ook de vraag als bestuurder: “Wat kan ik doen vanuit de belangenbehartiging voor deze leden?”De pijn zit in de marktDe vakantiemaanden zijn traditioneel moeilijk voor de vleesverkoop. De vleesindustrie gaat met vakantie. Er zijn voorraden opgebouwd en er wordt minder vlees afgenomen. Mooi weer en een hogere BBQ-omzet doen de vraag nauwelijks toenemen. Dus staat de opbrengstprijs onder druk, want het aanbod van vlees blijft er wel. Zo ook dit jaar. Normaal gesproken geen ramp. De onevenwichtigheid tussen kosten en opbrengsten doet ons rendement de das om. De grondstofprijzen blijven onverminderd hoog. Onze kostenkant is huizenhoog. De onkosten staan niet in verhouding tot de opbrengst. Bij de actualisatie van de kostprijzen is geconstateerd dat we 30 cent per kilo geslacht-gewicht tekort komen. En bij de biggen komen we €20 per big tekort. Dat hakt er heel fors in. Zeker omdat het om grote aantallen gaat.Overleven staat vooropOp de korte termijn staat overleven voorop. In de huidige situatie betekent dat snijden in kosten waar dat nog kan. Vanuit de belangenbehartiging kijken we waar we kunnen helpen. Voor de korte termijn de afzetketens op hun verantwoordelijkheid blijven aanspreken. Bij de overheden overbodige regels aan de kaak stellen. Een gesprek met banken en voerleveranciers aangaan en er bij ze op aandringen om alle mogelijkheden in te zetten om ondernemers met hun gezinnen door de moeilijke periode heen te helpen.
Bij sommige bedrijven zal stoppen de onontkoombare optie zijn. In die situatie moeten we ervoor zorgen dat gezinnen niet met restschulden blijven zitten en een nieuwe maatschappelijke start kunnen maken. Financiers, de coöperatieve Rabobank voorop, hebben hierin een verantwoordelijkheid. Dit zeker vanuit de marges en de winsten die ze maken. We moeten samen zoeken naar middelen om de pijn te verlichten. Dat kunnen ook fiscale oplossingen zijn om het stoppen te vereenvoudigen. Of een uitkering aanvragen in het kader van de bijstandsregeling zelfstandigen (BBZ) om een financiële brug te slaan tussen heden en toekomst.Brussel blijft bij de vrije marktVan overheden hebben we als vrije markt-sector weinig te verwachten. Dat wekt frustratie op, maar is wel de realiteit. Vorig jaar al is er in Europees verband uitgebreid aandacht geweest voor de financiële situatie in de varkenshouderij. Reflection Day in Brussel. Daarna zijn er verschillende vergaderingen van het uitgebreide raadscomité geweest. Ik ben ook deelnemer geweest aan die vergaderingen. De markt is opnieuw geanalyseerd en verschillende opties zijn besproken. De positie van de boer in de keten is belicht. De eindconclusie van al deze vergaderingen was dat de markt zijn werk doet. Daar houdt de Europese Commissie stevig aan vast.
Een beperkt aantal instrumenten blijft beschikbaar, zoals ondersteuning van particulierenopslag en in beperkte mate exportsubsidies. Daar zullen we het mee moeten blijven doen. Geen verdere financiële ondersteuning en absoluut geen aanbodsbeperkende maatregelen.
Het is teleurstellend dat al die inspanningen niet meer hebben opgeleverd en er richting melkveehouderij wél miljoenen beschikbaar zijn gekomen. Dit is echter nooit anders geweest en we moeten niet de illusie hebben dat dit gaat veranderen.
Ik zie geen mogelijkheden om hierin een draai te krijgen. Varkenshouders die het aanbod sturen is een goed idee, maar er is nog geen begin van afspraken op dit punt.
Lichtpuntje voor de toekomst is dat er in de EU ook wat meer aandacht is voor mededinging en de positie van de primaire producent in de keten. Dat hebben we als LTO gedaan gekregen. Mooi, maar het levert u voor dit moment geen rooie stuiver op.Voer doorberekenenVoor de langere termijn is het naar mijn overtuiging wel het spoor waarop we door moeten. Onze aandacht richten op het versterken van de positie van de varkenshouder in de keten. Door samen te werken en kritisch te kijken naar het functioneren van ketens. Worden alle kostenverhogingen en dalingen wel goed doorberekend in de keten? Voor ons als boeren aan het begin van de keten heel belangrijk. Want vaak trekt de boer aan het kortste eind. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de voerkosten wel doorberekend kunnen worden in de keten? Dat is voor de komende tijd onze belangrijkste uitdaging, maar het zal tijd kosten om resultaat te boeken.De koek groter makenEen ander aspect voor de toekomst is: hoe zorgen we ervoor dat de koek groter wordt? Maar dan wel zo dat er meer te verdelen valt en de varkenshouder een eerlijker prijs krijgt. Dat kan in deze markt alleen door de strategie van onderscheidende concepten. We moeten dan vooral zorgen dat we het aanbod zelf in de hand hebben. Het aanbod moet vooral niet hoger worden dan de vraag. Dan hebben we wellicht meer grip op het kunnen doorberekenen van kosten en het realiseren van een normale opbrengstprijs. Want daar gaat het uiteindelijk om.Eigen bedrijfOndertussen moet u uw eigen bedrijf draaiende houden. Dat moet ik ook. Wellicht denkt u: ‘Ten Have praat gemakkelijk, want zij heeft verschillende takken op haar bedrijf’. Dat is zo, maar als ondernemer en bestuurder drukt de last van de situatie in de varkenshouderij zwaar op mijn schouders.
Ik kan u zeggen dat onze biogastak geen geld kost, maar ook weinig oplevert. De grondstoffen zijn ook daar duur en de opbrengstprijs lost dat niet op. Onze akkerbouwtak leverde vorig jaar geld op. Maar wij hebben een eenvoudig bouwplan. De varkenstak legt meer gewicht op het resultaat. En niet te vergeten de helft van onze tarwe gaat naar de varkens. Dus…. de tucht van de varkensmarkt gaat mijn bedrijf en mijn gezin niet voorbij. Laten we sterk zijn. Er komt zeker weer licht in de tunnel.