Hoge pachtprijs heeft een reden

De prijzen die pachters jaarlijks betalen zijn internationaal gezien hoog. Het pakt voor bedrijven met veel pachtgrond nadelig uit. Toch zijn prijzen volgens belangenorganisaties in grote lijnen reëel.Nederlandse pachtprijzen behoren met € 790 per hectare tot de hoogste van de EU. Dat blijkt uit recent onderzoek van Wageningen UR. Dat is een middeling van prijzen voor reguliere en geliberaliseerde pacht. Voor die laatste wordt gemiddeld meer betaald; Wageningen UR geeft een indicatie over 2016 van gemiddeld € 875 versus € 690 per hectare._{Lees verder onder de grafiek.}Gemiddeld heeft Nederland de hoogste pachtprijs, gevolgd door Denemarken. De verschillen tussen pachtprijzen zijn groot, wat ook met het pachtsysteem heeft te maken.PrijsreguleringVerschillen tussen landen worden onder andere gemaakt door de mate van prijsregulering. Zo hebben Frankrijk en Hongarije een sterke regulering, terwijl in Polen weinig bescherming is voor pachters. Ook de vaststelling van de pachtprijzen is per land verschillend. In Nederland stelt de overheid jaarlijks de maximale pachtprijzen vast. Deze zijn gebaseerd op de economische omstandigheden voor pachter en verpachter over een achterliggende periode van 5 jaar.Gevolgen hoge pachtprijsOver het algemeen bewegen pachtprijzen mee met de waarde van de grond en het opbrengend vermogen. Dat blijkt ook duidelijk uit het EU-overzicht. Nederland heeft veruit de hoogste standaardopbrengst (SO) en grondprijs. België heeft een hoge opbrengst maar beduidend lagere pachtprijs.Een groot deel van de bedrijven realiseert te weinig liquiditeitRendementLeen van Marion, adviseur akkerbouw bij Delphy, ziet de gevolgen van de hoge pachtprijzen in de praktijk. Dat de standaardopbrengst in andere landen lager ligt dan in Nederland vindt hij te algemeen. “In de betere delen in Duitsland en Frankrijk worden dezelfde opbrengsten van een hectare gehaald, maar is de pachtprijs veel lager. We concurreren wel op dezelfde markt.” Van Marion rekent voor dat een gemiddeld pachtbedrijf al gauw € 45.000 per jaar aan pacht kwijt is, wat hard doortikt in het rendement. “Niet voor niets blijkt uit cijfers van Agrimatie dat een groot deel van de bedrijven te weinig liquiditeit realiseert.” Veel mogelijkheden om gevolgen van de hoge pachtprijs te verzachten zijn er niet. “Intensiveren met teelt van hogere saldogewassen houdt een keer op. Schaalvergroting is niet voor iedereen weggelegd.”_{Lees verder onder de tabel.}De hoogte van de pachtprijs is gerelateerd aan de waarde en het opbrengend vermogen van landbouwgrond. Op alle fronten voert Nederland de lijst aan.‘Gezonde relatie’Discussie over de hoogte van pachtprijzen en voorwaarden is van alle tijden. Momenteel wordt gewerkt aan een herziening van het pachtstelsel waarbij pachters en verpachters hun eigen belangen veilig willen stellen. Paul Kindt, bestuurslid van Federatie Particulier Grondbezit (FPG) commissievoorzitter Grond- en pachtzaken benadrukt dat de pachtprijs ten opzichte van de waarde van grond niet bijzonder hoog is. “Er is een gezonde relatie tussen beide.” Daarbij zijn de pachtprijzen al 2 jaar aan het dalen (zie grafiek hieronder), wat te wijten is aan de lage verdiensten op grond.BeleggersHij ziet dat de achtergrond van grondeigenaren het economische belang bepaald: beleggers, landgoedeigenaren of agrarische ondernemers hebben ieder een andere positie, waarbij beleggers het meest gefocust zijn op de hoogte van de pachtprijs. Een nieuw pachtstelsel hoeft voor hem niet te leiden tot hogere pachtprijzen, maar vooral tot minder schommelingen bij de pachtprijsherzieningen. “En het moet leiden tot meer flexibiliteit voor de verpachter.”_{Lees verder onder de grafiek.}Maximale pachtprijzen in Nederland zijn sinds 2016 aan het dalen. Er blijven echter qua hoogte en richting aanzienlijke verschillen bestaan tussen gebieden.Verschil reguliere en geliberaliseerde pachtPiet van der Eijk, voorzitter van de pachtersvereniging Bond van Landpachters en Eigen Grondgebruikers (BLHB), reageert gelaten op de hoge pachtprijs. “De prijs is hoog maar het prijsniveau van pacht volgt de bedrijfsuitkomsten.” Van der Eijk maakt wel verschil tussen reguliere en geliberaliseerde pacht, inmiddels ruim 100.000 hectare in Nederland of 22% van alle pachtgrond. “De prijzen die daar ontstaan, nota bene bij inschrijvingen door de overheid zelf, zijn vaak buiten proportioneel.”Meer rekening houden met de kwaliteit van grondPachtprijsgebiedenHet huidige systeem met maximale pachtprijzen per gebied zou wel beter kunnen door meer differentiatie te maken. “Nu zijn er 14 pachtprijsgebieden terwijl de fiscus al 66 gebieden onderscheidt. Er mag meer rekening gehouden worden met aspecten als kwaliteit van de grond.” Ook pleit hij voor een meer stabiele prijsontwikkeling, wat zowel voor de pachter als verpachter voordelen biedt.Van der Eijk begrijpt dat verpachters die een maximaal rendement willen halen, de prijzen omhoog willen hebben. “Maar je moet ook reëel zijn; voor de meeste grond is niet betaald wat de waarde vandaag is. De waardestijging maakt deel uit van het rendement, daarom is verpachte grond nog altijd een aantrekkelijke belegging.”Lees meer over pachtprijzen