Hoezo minder vruchtbaar?

Koeien worden steeds later drachtig. Elke adviseur heeft zijn eigen oplossing, maar het zit ’m vooral in dat boeren te laat beginnen met insemineren.‘Vrouwen die thee drinken worden eerder zwanger’, lees ik mijn vriendin voor uit de krant. Nou, ik kan me wel iets anders voorstellen wat gunstig is om zwanger te raken, voeg ik er aan toe. In ons dorpje van iets meer dan 2.000 inwoners weet men elk jaar een klas van 27 kinderen te verzamelen. Vroeger zouden dat zes klassen zijn geweest. Toen werden jaarlijks 80 kinderen per 1.000 inwoners geboren. Naar de teruglopende vruchtbaarheid is veel onderzoek gedaan. De ‘oorzaken’ verschillen naar gelang de tijd waarin dat onderzoek plaatsvond: bestrijdingsmiddelen, klimaatverandering, fijnstof, of ‘de crisis’.
Ook bij melkvee daalt het drachtigheidsresultaat spectaculair de laatste jaren. Volgens Agrovision ging het aantal inseminaties per dracht naar 2,1. Dat was jarenlang 1,75. Pinken zijn ook enorm uitgelopen, naar 1,55!
Bij problemen kun je deskundigen bellen. De gezondheidsdienst zal allerlei bloedmonsters willen nemen en veel onderzoek willen doen. De voerleverancier laat het ruwvoer onderzoeken en concludeert dat je bepaalde
mineralen bij moet voeren. Spermaleveranciers willen uw vat afvullen met superbevruchtende stieren. Paringsadviseurs leggen uit dat u een totaal andere koe nodig hebt. Ook zijn allerlei poeders te koop om over het voer te strooien. Ten slotte zijn er nog altijd adviseurs die aanraden een sofa op de voergang te zetten, en daar iedere avond een uur lang op te gaan zitten. Dit soort adviezen leidt alleen maar tot meer facturen. Daar zal ik dus niet snel voor kiezen.
Op ons bedrijf spelen dergelijke problemen helemaal niet. Onze dieren zijn snel weer drachtig, met weinig inseminaties. Volgens de Agrovision-cijfers begint de gemiddelde melkveehouder veel later te insemineren dan ik, namelijk pas na 90 dagen. Ik doe dat soms al vanaf 42 dagen, maar meestal vanaf dag 60. Op die manier benut ik de eicellen die tijdens of net voor de droogstand zijn ontwikkeld. Deze eicellen zijn kwalitatief veel beter dan de exemplaren die de koe na het afkalven vormt.
Ik creëer zo wel een ander probleem: ik moet sommige koeien met veel melk droogzetten. Dat los ik op door ze dóór te melken, en dus níet droog te zetten. Dat scheelt ook in opstartproblemen. Het kost wel melk in de volgende lijst, maar hogere gehaltes maken dat deels weer goed. En hoe dan ook: de koe is weer een ronde verder.
Een ander verschil is dat wij geen seizoenstoeslag of -heffing op de melk onvangen. Ik heb volledig begrip voor zulke regelingen, maar verse koeien richting de toeslagperiode schuiven leidt alleen maar tot vruchtbaarheidsproblemen. Op een gemiddeld bedrijf van 80 koeien zouden iedere week twee à drie dieren moeten afkalven. Dat is ideaal. De kalverstal raakt niet overbevolkt, en de afkalfstal ook niet. Er is voldoende tijd en dus aandacht voor de kalveren én de verse koeien.
Verder gebruik ik zo veel mogelijk goedkope stieren, zodat ik niet over kosten hoef te twijfelen. Een rietje Snowman kost honderden euro’s en is gewild over de hele wereld. Je loopt dus het risico dat zo’n rietje te sterk verdund is. En je gaat twijfelen. Is die koe wel tochtig? Een herinseminatie is dan duur en wellicht onnodig. Maar bij twijfel moet je juist insemineren, niet twijfelen!
Ook technieken als embryotransplantatie en gesext sperma geven slechtere drachtigheidcijfers. Het levert misschien hogere indexen op in de veestapel, maar leidt ook tot minder verse koeien. En veel verse koeien betekent veel melk in de tank. Daar zijn echt geen poeders of adviseurs voor nodig. Die had men in de Oudheid ook niet.
Elke koe stamt af van stammoeders die tot nu toe steeds drachtig zijn geraakt. Dus daar ligt het ook al niet aan. Goede vruchtbaarheid is het resultaat van het bij elkaar brengen van goed sperma en goede eicellen op het juiste moment. Daar moet tijd en aandacht voor zijn. Of u kunt eens thee proberen...