‘Het eerlijke verhaal over inkrimping’

Woede over saneringsvoorstel is te verklaren: boer vooral gezien als economische eenheid en vervuilerDe afgelopen jaren is de Nederlandse veehouderij steeds meer onder vuur komen te liggen. Kritiek op bijvoorbeeld dierenwelzijn en megastallen, biggensterfte, stalbranden, klinkt steeds luider. Dit heeft nog geen drastische gevolgen gehad voor het aantal gehouden dieren. Er zijn nu meer dan 100 miljoen kippen en 12 miljoen varkens. Hoewel deze dieren slechts 1% aan onze economie zouden bijdragen, veroorzaken zij volgens D66 wel een groot deel van het stikstofprobleem. Daarom doet deze regeringspartij het voorstel om het aantal kippen en varkens te halveren. Het positieve gevolg zou zijn dat de duizenden woningbouwprojecten die zijn stilgelegd weer doorgang kunnen vinden. Het plan zou een dolkstoot in de rug van de boeren zijnDirect na het bekend worden van dit plan stak er een storm van kritiek op. Het plan zou een dolkstoot zijn in de rug van de boeren en het platteland opofferen voor de geneugten van de stad.Het plan kan vanuit allerlei verschillende wetenschappelijke aspecten worden geanalyseerd en bekritiseerd, maar het heeft ook een normatieve lading: het moet worden gedaan omdat het goed is voor Nederland. Vanuit ethisch gezichtspunt is het plan vooral gericht op de goede gevolgen: de helft van alle problemen in de veehouderij zal verdwijnen, de natuur zal minder worden belast maar ook kunnen er weer duizenden woningen worden gebouwd. Daar staat tegenover dat er duizenden boeren zullen moeten stoppen, maar dat negatieve gevolg zal ruimhartig worden afgekocht. Waarom is er dan zoveel woede bij de boeren?Evenredige verdeling tussen verkeer, industrie, landbouw en burgers zou het eerlijke verhaal zijnEen belangrijk deel van de verklaring kunnen we vinden als we vanuit een aantal fundamentele ethische principes naar het plan kijken. Dan verschijnt het beeld van een groot gebrek aan respect voor de boeren: zij worden slechts gezien als economische eenheden en vervuilers. De aantasting van hun autonomie: de politiek stelt een dictaat op dat plotseling in de krant staat. De boeren zelf zijn er niet bij betrokken. Ook de rechtvaardigheid van het plan is ver te zoeken: waarom zou het eerlijke verhaal alleen maar over de landbouw moeten gaan? Een evenredige verdeling tussen verkeer, industrie en burgers: dat zou pas het eerlijke verhaal zijn.