Grote zorgen om plagen in de uienteelt

In de uiensector zijn grote zorgen over de plagendruk, door het vervallen van de toelating van Mundial voor de zaadcoating per 18 mei 2020.“We gaan de komende jaren veel mislukte percelen zien”, vreest Kees Jacobs van zaadleverancier Syngenta. “Insectenpopulaties bouwen zich nu op.” De Mundial-insecticidecoating beschermt de uienplanten de eerste zes weken tegen schadelijke insecten als de uienvlieg, bonenvlieg en ritnaalden. Het heeft ook een nevenwerking tegen trips. De opgebruiktermijn voor het opbrengen als zaadcoating verliep vorig voorjaar. Daarom werd vorig jaar extra IC-gecoat zaad besteld voor de teelt van 2020. Uien zaaien. Het gebruik van IC-coating is toegestaan in 2020, maar wordt afgeraden. - Foto: Peter Roek LTO en NAV raden gebruik Mundial afHet zaad mag worden uitgezaaid, maar per 18 mei 2020 geldt een verlaging van de maximale residuwaarde (MRL) van 0,02 mg/kg naar 0,005 mg/kg. De nieuwe MRL-waarde geldt voor alle uien die vanaf deze datum worden geoogst. Met de verlaging van de MRL-waarde is er een kleine kans dat deze waarde in consumptie-uien wordt overschreden. De betreffende partij moet dan worden geblokkeerd en bij de Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) worden gemeld. LTO en NAV raden het gebruik van Mundial af. Veel zaadbedrijven bieden telers aan om zaad met IC-coating te ruilen voor uienzaad met BC (basis, fungicide)-coating. ‘Merendeel zal ruilen’“Als een teler zich meldt, werken we mee aan het ruilen van IC- zaad voor BC-zaad”, zegt Jacobs, uienspecialist bij Syngenta. “Wij zijn klein in de markt, dus dat zijn er voor ons niet veel. Ik verwacht dat het merendeel zal ruilen, omdat de teler eigenlijk niet zoveel keus heeft nu de MRL-waarde is verlaagd.”De coating wordt makkelijk overboord gekieperd. Maar we deden het allemaal niet voor niks^{Kees Jacobs, zaadleverancier Syngenta}‘Coating was oplossing voor veel problemen’Telers bestelden vorig jaar niet voor niks extra IC-gecoat zaad om de plagendruk te reduceren, benadrukt Jacobs. Hij verwacht dan ook grote problemen door het vervallen van de coating. “De coating wordt makkelijk overboord gekieperd. Maar we deden het allemaal niet voor niks. De coating was een oplossing voor veel problemen. Als we in de schade gaan lopen, moet het wiel opnieuw worden uitgevonden. Het oogstrisico ligt intussen volledig bij de teler. Daar moet een veel hogere prijs tegenover staan, anders is het risico niet te dragen. Verwerkers hebben ook belang bij de aanvoer van grondstoffen, zeker gezien de capaciteitsuitbreiding aan die kant. Ze zullen er meer voor moeten doen. Meerjarencontracten, zoals we ook in de aardappelsector zien, zijn wellicht een oplossing.”‘Uienteelt gaat terug in de tijd’De uienteelt gaat zo terug in de tijd, schetst Jacobs. “Ik denk dat we een areaalregulering krijgen door het gebrek aan chemische hulpmiddelen. Vroeger werd het mooiste stukje land voor uien gereserveerd. Tegenwoordig staan ze overal. Telers zullen selectiever worden in grond- en perceelskeuze. Uien is een mooie teelt, maar er zijn bedreigingen.”Ik wil degene die hiervoor een plausibele verklaring kan geven, graag spreken^{Kees Hoogzand, uienzaadbedrijf Hoza}‘Dit gaat in het kwadraat uit de hand lopen’Uienzaadbedrijf Hoza ruilt zaad dat ze in eigen beheer hebben wel om, maar wat al bij telers is afgeleverd niet. “Daar hebben wij geen controle meer over”, legt Kees Hoogzand van Hoza uit. “En bovendien: wat moeten wij nog met dat zaad? Kapitaalvernietiging en milieuschade. Dat is wat er nu gebeurt. De coating is veel beter dan het alternatief: met de spuit rond. Daarbij worden ook nuttige insecten meegepakt. We gaan gewoon zestig jaar terug in de tijd zo. Ik wil degene die hiervoor een plausibele verklaring kan geven, graag spreken. In aardappelen en bieten zien we hetzelfde gebeuren. Dit gaat in het kwadraat uit de hand lopen.”Het verlagen van de MRL-waarde vindt Hoogzand ook niet te begrijpen. “De MRL was praktisch haalbaar, maar nu worden de regels tijdens de wedstrijd veranderd.” “In plaats van 100 gram coating gaan we naar volveldse toepassingen. Daar kan ik met de pet niet bij", aldus Paul Leenheer van Takii. - Foto: Cor Salverius‘Coaten innovatief’Paul Leenheer van veredelaar Takii geeft aan dat zij geen extra zaad met Mundial-coating hebben geleverd vorig jaar. “Dit hing al in de lucht, dus zijn we er voorzichtig mee omgegaan. We vonden het risico te groot.” De ontwikkeling bevreemdt hem desondanks wel. “In plaats van 100 gram coating gaan we naar volveldse toepassingen. Daar kan ik met de pet niet bij. Coaten is een innovatieve, meest milieuvriendelijke manier om plantjes te beschermen. We zijn allemaal gebaat bij een duurzame uienteelt, maar door met dit verbod wordt het tegenovergestelde bereikt.” Flexibele opstellingJaap Jonker van De Groot en Slot geeft aan dat het zaadbedrijf zich flexibel opstelt. “Om imagoschade voor de sector te voorkomen, bieden we de mogelijkheid om het zaad te ruilen. Ja, dat kost een zaadbedrijf best veel geld, maar die verantwoordelijkheid nemen we.”Uienvlieg en bonenvlieg worden de grootste problemen^{André Boot, Hazera}‘Grote schadepost’Ook Hazera ruilt desgewenst IC-zaad om voor BC-zaad. “Ondanks dat we terughoudend zijn geweest in verkoop van IC-gecoat zaad, omdat de MRL-verlaging in aankomst was, wordt het een grote schadepost”, zegt André Boot van Hazera. “Op sommige plekken wordt het een drama, maar waar jarenlang Mundial is gebruikt, valt het misschien nog mee in het begin. Het biologisch evenwicht was redelijk op orde, maar wordt nu verstoord. Het is afwachten wat de gevolgen hiervan zijn.” Nauwelijks alternatiefEen alternatief voor Mundial is er nauwelijks. “De Groene Vlieg zal veel kunnen oplossen met de Steriele Insecten Techniek, maar niet alles”, weet Boot. “Uienvlieg en bonenvlieg worden de grootste problemen.”