Grote particulier of coöperatie?

Coöperatievoorzitter van Forfarmers Bert-Jan Ruumpol maakte deze week bekend dat het bedrijf uiterlijk in 2016 naar de beurs wil. Onverwacht? Ik heb sinds 2006 openlijk vraagtekens gezet bij wat het plan 'Vermogen om te delen' zou betekenen voor de continuïteit van de coöperatie.Je komt erdoor onder invloed van interne en externe krachten die uiteindelijk tot één ding dwingen: cashen. "Nee hoor, niets daarvan", was de uitleg.Inmiddels lijkt het dat er aan het hele project niets 'ongeplands' was. Daar had men opener en eerlijker over kunnen zijn. Einde oefening coöperatie - en nog steeds nauwelijks een boer die daar naar kraait. Maar wie zit hier nog coöperatief met 'schone' handen in? Destijds stemde 97 procent vóór het plan en beursgang levert voor alle betrokkenen het meeste op, toch?Het vraagstuk 'grote particulier of coöperatie?' speelt ook in Oeganda. Ik was er onlangs voor een Agriterra-missie, een haalbaarheidstudie naar de boerenbetrokkenheid bij een groot partnerschap in de vleesketen. De economie en vooral de bevolking groeien hard in Oeganda. Gelukkig hebben ze er goede landbouwgrond, zon en regen genoeg. Investeren in de landbouw als motor voor ontwikkeling is erg belangrijk. Vion, ZLTO, Agrifirm en Rabobank willen daar via Agriterra graag aan bijdragen. Eerdere missies brachten een mooie kans aan het licht: verwaard de perskoek van de lokale, grote oliezadenfabriek (Mukwano) tot kippenvoer en laat boeren kippen produceren voor een vleesverwerker (Fresh Cuts) met goede groeimogelijkheden. Na vijf dagen praten over een groot coöperatiemodel met boeren, coöperaties en andere partijen waren we erg positief. Toen bleek opeens: een Indiër had zich gemeld. Die gaat vanaf april maandelijks 70.000 kippen produceren, toewerkend naar 30.000 per dag. We waren dus al ingehaald door de markt. Hoe kun je op tegen zo'n grootschaligheid? Een enorm gemiste kans voor al die gezinnen.In Nederland bleef het gezinsbedrijf behouden door coöperaties die hier als trechters zijn naar de markt. Terwijl we voor Oeganda werken aan een 'plan B' hoop je dat de boerengezinnen hier zich misschien nog een keer bedenken voor ze zelf zo'n grote particulier in de markt zetten.