Grote balenklem voor kleine baaltjes

Maatschap Verbeek handelt met name in kleine pakjes hooi en stro. Deze laden ze in het land met klemmen; daarna in verband stapelen met de hand. Dit laatste maakt het lossen lastiger – het neemt veel tijd in beslag én is vooral handwerk. Om dit te vergemakkelijken bouwde Verbeek zelf een klem.Kleine pakjes hooi of stro binnenhalen is prachtig werk. Tenminste, zo klinkt het vaak. Als je er een paar 100 met de gaffel moet opsteken, dan maken de nostalgische gevoelens vroeg of laat echter plaats voor andersoortige emoties. Laat staan als je 15.000 pakjes per jaar onder dak moet stoppen. Elbert Verbeek haalt dit aantal met gemak. Naast zijn volwaardige melkveebedrijf handelt Verbeek in hooi en stro, dat hij afzet richting paardenhouders. Verbeek koopt stro van akkerbouwers of gras op stam. Maaien, schudden en harken doet hij zelf, persen besteedt hij uit. Omdat paardenhouders niet uit de voeten kunnen met grote balen van een paar 100 kilo, zit er meerwaarde in de kleine baaltjes._{Lees verder onder de foto.}Elbert Verbeek (35, links) heeft een melkveebedrijf en foeragehandel in Nijkerk (Gld). Wilco van de Kuilen (30) helpt in het seizoen mee. Hij is chauffeur op de trekker en laadt het hooi en het stro. - Foto's: Matthijs VerhagenMachinepaspoortProbleem lossen van kleine baaltjes was handwerk en vergde veel arbeid
Oplossing brede balenklem die veel pakjes ineens in de schuur kan stapelen
Gewicht 745 kilo
Aantal uren niet bijgehouden, wel veel
Materiaalkosten € 1.900Lossen was bottleneckArbeidsintensief zijn die kleintjes wel. Het meeste werk bestaat uit laden, transport en opslag. Dat was in het begin handwerk, maar al snel kwamen de eerste klemmen. Eerst een 2 meter brede achtpaks klem. Later verbouwde Verbeek een tweede klem tot opklapbare zestienpaks klem. Hiermee gaat het laden in het land, met 2 trekkers en voorlader, vlot.Het lossen bleef echter veelal handwerk met hulp van een jakobsladder. Doordat Verbeek elk jaar meer baaltjes verzet, nam dit verhoudingsgewijs te veel tijd in beslag en werd het de bottleneck in het geheel. Een volle wagen lossen kost namelijk zo’n 75 minuten en vergt 4 à 5 man. Bovendien is dit het minst leuke werk én moet het altijd ’s avonds laat nog gebeuren. Verbeek is blij met de hulp die hij nu heeft, en wil niet te veel van hen vragen. “Veel jongens willen ’s avonds na hun werk best meehelpen om een paar vrachten te halen, maar ze moeten de volgende dag weer bij hun werkgever aan de slag. Ik kan niet verwachten dat ze tot diep in de nacht mee lossen. Om daar nog mensen voor te krijgen valt gewoon tegen.”_{Lees verder onder de foto.}De zelfgebouwde klem werkt 7 meter breed en pakt 35 baaltjes ineens: 2 in de lengte, plus de sluitrij. De klem is niet-opklapbaar gemaakt, omdat deze altijd op het erf blijft.Bundelaar overwogenDie logistiek moest dus slimmer. Verbeek: “Heel het jaar heb ik die baaltjes in de hand; en een nieuwe set knieën haal je straks niet zomaar bij de Kruidvat. Dus beter nu investeren om het handwerk te verminderen, dacht ik.” Maar hoe? Verbeek overwoog een bundelaar te kopen die de kleine baaltjes in het land tot een groot pakket bundelt. Die zijn makkelijker te laden en lossen. Verbeek: “De capaciteit zou dan teruggaan naar 300 à 350 balen per uur. Nu laden we met 2 trekkers tot 900 baaltjes per uur. Niet elke klant wil zulke bundels, dus zou ik deze thuis in de schuur weer los moeten snijden. Eigenlijk zonde. Bovendien vond ik een bundelaar met dik € 72.000 vrij prijzig.”_{Lees verder onder de foto.}De positie van de cilinder én van de haken luistert nauw, is de ervaring van Verbeek, die eerder al balenklemmen aanpaste en verbreedde.Verreiker met grote klemVerbeek gooide het over een andere boeg. Hij besloot zelf een brede balenklem te bouwen en kocht een gebruikte Manitou-verreiker. Ongeacht het gestapelde verband zou die in 2 keer een complete laag baaltjes van de lange wagens moeten kunnen pakken. Zo’n verreiker komt ook jaarrond van pas, een bundelaar niet. Verbeek had al ervaring met het aanpassen en verbouwen van balenklemmen, dus eentje nieuw bouwen zou ook moeten lukken._{Lees verder onder de foto.}Twee stevige kokerprofielen en de schoren die bovenover lopen, geven de brede klem z'n sterkte. Het gewicht van 745 kilo valt relatief gezien mee.Schoren maken starre klem sterkOm ook lange wagens en opleggers in 2 keer te lossen, zo berekende Verbeek, zou een 7 meter brede klem ideaal zijn. Afgelopen winter bouwde hij het gevaarte. Dat pakt 35 kleine baaltjes ineens en zet ze in de schuur. Voor de constructie keek hij goed naar het ontwerp van de originele BMA-klemmen op zijn bedrijf.De brede klem blijft altijd op het erf en hoeft dus niet opklapbaar te zijn. Dit vergemakkelijkte de bouw enorm, ook bleef hij met 745 kilo relatief licht. Toch zat er wel denkwerk in, omdat de klem 2 pakken in de lengte plus de sluitrij overdwars moet kunnen pakken. “De haken moeten precies op de goede plek zitten, anders kunnen ze de touwen kapot snijden.” Ook de hoek van de 2 cilinders die de haken open en dicht drukken luistert nauw._{Lees verder onder de foto.}Laden in het land met een opklapbare 16-paks klem. Verbeek overwoog een bundelaar te kopen, maar zou dan in capaciteit inleveren.In 1 uur 1 wagen lossenAls basis gebruikte Verbeek 2 dikwandige kokers van 10×5 cm. Hier zit de Euro-snelwissel aan gelast die via een adapter ook aan de Manitou past. De 70 haken liet Verbeek lasersnijden door een bedrijf in de buurt. Hij laste ze zelf aan de doorlopende massieve 40 millimeter assen. Die draaien in dikwandige bussen. Het raamwerk is volledig geschoord. “Die schoren maken de klem sterk. Ik heb het niet berekend, maar op gevoel gemaakt. Als alles werkt zoals bedacht, spuit ik de klem nog in kleur. Dit seizoen kon ik in 1 uur in mijn eentje een wagen lossen zonder handwerk.”