‘Groninger pachters zoeken balans met ecologie’

Zes pachters van Staatsbosbeheer doen op de Westeresch bij Vlagtwedde (Gr.) ervaring op met natuurinclusieve akkerbouw. Harry Luring is een van deelnemers. Hij experimenteert met boekweit, koolzaad en veldbonen. Biodiversiteit gaat hem aan het hart, maar hij is en blijft wel ondernemer.Harry Luring in Onstwedde staat vierkant achter de doelen van het project. De biodiversiteit gaat achteruit, het bodemleven verschraalt. Over de vraag van Staatsbosbeheer om mee te doen met een onderzoeksproject op de Westeresch in het zuidoosten van de provincie Groningen hoefde hij daarom niet lang na te denken. Harry Luring: “Het is lastig werken op akkertjes van minder dan een halve hectare.” - Foto: Hans BanusSamen met 5 andere boeren teelt Luring vanaf dit jaar een scala aan akkerbouwgewassen op de oude es. “We kunnen het niet ontkennen, de intensivering van de landbouw heeft negatieve invloed op de biodiversiteit. Kijk maar naar de insecten. Op de Westeresch gaan we nu onderzoeken hoe we de natuur kunnen stimuleren. Daar hoort natuurlijk ook de financiële kant bij. Boeren zijn wel ondernemers.”Roer is om op de WestereschIn de 19de eeuw lagen er op de Westeresch 140 akkers. Dat aantal nam in de loop van de jaren drastisch af; na de ruilverkaveling in de jaren zeventig van de vorige eeuw waren er nog maar 5 percelen over. Net als elders in Nederland sloeg de schaalvergroting toe: grote percelen, minder gewassen en meer chemie. Luring heeft die ontwikkeling zelf meegemaakt. “Ook hier op onze es is de biodiversiteit achteruit gegaan. Dat kun je de boeren niet kwalijk nemen. Zij worden financieel gedwongen om te intensiveren.”Op de Westeresch is het roer omgegooid. Eigenaar Staatsbosbeheer, werkgroep Grauwe Kiekendief, provincie Groningen en de 6 pachters onderzoeken de komende jaren op welke wijze de landbouw de biodiversiteit kan versterken. Inmiddels telt de es weer veel meer percelen, veertig om precies te zijn, en wordt er een groot aantal gewassen geteeld.Project vereist lange ademLuring is biologisch melkveehouder. Op de es verbouwde hij op 15 hectare tot dit jaar biologische granen als voedselgewas voor zijn koeien. Sinds dit jaar produceert hij op zijn esgronden zomertarwe, veldbonen, haver, koolzaad, voederbieten en boekweit. Verder heeft hij nog een paar zogeheten vogelakkertjes (gras met kruidenstroken), zo’n 15% ligt braak. Hij bewerkt percelen van soms minder dan een halve hectare groot. De variatie in gewassen en de kleine percelen hebben een positieve invloed op de biodiversiteit, bijvoorbeeld op de insectenstand, verwacht Luring. “Gebruik van bestrijdingsmiddelen en kunstmest is in de ban gedaan. Ik ben ervan overtuigd dat daardoor, in combinatie met de variatie in de gewassen, het bodemleven wordt verrijkt. Het hele ecosysteem komt meer in balans. Dat is wel een proces van lange adem.”Werken op kleine percelen kost veel tijd en energieVoor de betrokken boeren is sprake van een zoektocht, van vallen en opstaan. Luring geeft een voorbeeld: “De teelt van koolzaad is dit jaar helemaal mislukt. Ik heb geen ervaring met dit gewas. Bovendien vraag ik me af of koolzaad wel past op deze grond. Ook de voederbieten zijn mislukt. Het onkruid overwoekerde alles.”Ecologie en economie botsenLuring is een gedreven deelnemer aan het project, maar hij is en blijft ondernemer. “Werken op die kleine percelen kost veel tijd en energie. De bewerkingskosten liggen dus veel hoger. Dat snapt iedereen. Op de een of andere manier moeten de pachters daarvoor toch worden gecompenseerd. Ecologie en economie kunnen niet zonder elkaar.”De andere partijen in het project zijn zich daarvan wel bewust, zegt Luring. “Samen zijn we op zoek naar lokale bedrijven die onze producten van de Westeresch willen verwerken. Lokale afzet kan voor ons een meerprijs opleveren. Maar ook dan is er weer een spanningsveld met de economie. Een lokale afnemer kan en wil alleen een hogere prijs betalen als hij dat in de markt weer terugverdient. Ook dit vraagstuk is niet zo maar opgelost.”