‘Grondgebonden en fosfaatrechten: niet kiezen wordt verliezen’

Als de visies pleiten voor grondgebondenheid in de melkveehouderij, dan is het logisch dat je dit koppelt aan de uitgifte van en handel in fosfaatrechten. Als je dat niet regelt, zijn alle goede andere bedoelingen zinloos.FrieslandCampina (RFC) komt met een visie, LTO ook en er komt een landelijke commissie grondgebonden en duurzaam. Brabant heeft gesproken en gezegd dat het nu wel genoeg is en dat de provincie gaat optreden, op een voor de sector wel erg vervelende manier. Als sector beginnen we ons te realiseren dat we moeten veranderen en aansluiting moeten zoeken bij het politieke en maatschappelijke denken.Die landelijke commissie krijgt vertegenwoordigers van zuivel, boeren, ngo’s, provincies en overheid. Die gaat voor het eind van het jaar zich uitspreken over grondgebondenheid. Accepteren en implementeren of chaosDeze commissie (ik noem het maar de commissie grondgebondenheid en duurzaam) heeft een belangrijke taak en als die met een gedeelde visie komt dan is dat vergaand. Dan is het of die visie accepteren en implementeren, of complete chaos. Het wordt kiezen of verliezen.Eigenlijk is er brede consensus dat het aantal koeien en de te produceren mest aan grond gekoppeld moet zijn. Korte kringlopen en voldoende grond in de nabije regio om verantwoord te boeren. Geen intensieve bedrijven en liefst zoveel mogelijk de koeien buiten. Het is geen geheim meer dat ZLTO vorig jaar dwars voor invulling van grondgebondenheid is gaan liggen. Er is gekozen voor verhandelbare fosfaatrechten. Eigenlijk helemaal geen goed en voor de hand liggend instrument. Per toeval kwamen we daarop omdat een vijftien jaar geleden afgesproken plafond werd overschreden. En dit geeft zogenaamde ruimte voor de ondernemers.Visie FrieslandCampinaRFC komt ook met een visie. Belangrijke elementen: Hoe gaan we om met koe en kalf, hoe worden we grondgebonden en duurzaam en hoe houden we de aangevoerde melk in de klauwen en hoe belonen we die op gebied van weidegang en Focus Planet?Ook hier geldt kiezen of verliezen. Het naar buiten gebrachte verhaal is nog boterzacht en dient besproken te worden met de leden, Ja natuurlijk, zo hoort dat in een coöperatie. Veel boeren willen vooruit en zijn zich bewust van onze positie en verantwoordelijkheid in de maatschappij. Maar steekt het bestuur zijn nek wel uit en kiest het wel? Meer melk niet vanzelfsprekendDe brief aan de leden is niet erg duidelijk en lijkt halfzacht. Het lijkt erop dat het de richting op gaat dat meer melk niet vanzelfsprekend is. De eisen aan de melk worden veel hoger en melkweigering of afscheid nemen van leden zal anders en veel sneller gaan. En de vanzelfsprekendheid dat elk lid zomaar meer mag melken, wordt in twijfel getrokken. RFC zal niet laten gebeuren dat die na 1 januari overspoelt wordt door nog meer melk. De fundamentele keuze over hoe we grondgebonden en duurzaam zijn is niet helder en het lijkt dat RFC op dat gebied ook niet echt durft te kiezen. Maar dat zal nog moeten blijken. Op voorhand is al in te schatten dat de leden die niet willen zich zullen gaan roeren op de ledenvergaderingen. Niet kiezen wordt verliezen.Grondgebondenheid, en daarmee weidegang, wordt de komende tijd in veel visies benadrukt. Dat zal het beleid gaan bepalen. - Foto: Mark PasveerVisie LTOLTO maakt ook een visie. 25 veehouders zijn bezig, een hele diverse groep, zodat we ervoor zorgen dat er draagvlak is en dat met iedereen rekening wordt gehouden. Dit is dan leidend voor de vakgroep melkveehouderij, De zeven nieuwe bestuurders kijken aan de zijlijn toe. De vorige visie van LTO sprak over grondgebonden, weidegang en gezinsbedrijf. De voor de hand liggende conclusie is dat de uitkomst hetzelfde zal zijn, aangevuld met duurzaamheid en maatschappelijk acceptatie.Ook hier wordt het kiezen of verliezen. En ik ben op voorhand bang dat ook nu LTO niet gaat kiezen. Ze zullen niet durven zeggen dat de situatie in Brabant niet te handhaven is op deze manier. Dat bedrijven met meer dan 5 GVE per hectare niet duurzaam en grondgebonden zijn. Dat zoveel koeien en varkens in een provincie niet meer kan.Duidelijk maken dat het anders moet in BrabantWe krijgen een nieuwe vakgroepvoorzitter. Misschien wel handig dat die uit Brabant komt en we nu niet meer drie maar een vakgroep hebben. Hij zal zich moeten schikken in de uitkomst van de 25 boeren en de vakgroep. Hij zal in Brabant duidelijk moeten maken dat het anders moet. We moeten wel redelijk zijn. De 1.000 bedrijven in Brabant die meer dan 5 koeien per hectare houden hebben zich altijd keurig aan de wet en regels gehouden en is individueel niks te verwijten. Onze vakgroepvoorzitter zit nog ruim boven die 5 GVE per hectare. Is hij in staat om een verhaal te houden dat het anders moet? En hoe geloofwaardig is iemand uit Brabant die zelf zo intensief is. Een pleidooi voor solidariteit lijkt op begrip van de collega veehouders voor de ongewenste situatie in Brabant. Die zal er echt niet zijn. Als een ZLTO bestuurder over duurzaamheid spreekt dan klinkt dat toch een beetje als een alcoholist die praat over de gevaren van drank.Als de fosfaatwet wordt ingevoerd, geldt het recht van de sterkste en is weer ruimte voor cowboysPer 1 januari komt er waarschijnlijk geen invoering van de fosfaatwetgeving en je zou het ook niet moeten willen. Wetgeving komt er alleen als derogatie blijft behouden. Die duidelijkheid is er zoals het zich nu laat aanzien niet per 1 januari. Als het wordt ingevoerd, geldt het recht van de sterkste en is er weer ruimte voor cowboys en de zogenaamde echte ondernemers die maar een ding willen, en dat is meer koeien melken. De vrachtauto’s koeien uit het buitenland worden zo onderhand al weer besteld. Minder jongvee, meer melk per koe en minder fosfaat gebruik verschaffen ruimte voor meer melk.Alleen meer rechten als je voldoet aan de nieuwe te definiëren grondgebondenheidFrieslandCampina wordt bedolven onder meer melk. De sterkste boeren die fosfaat kopen, worden nog intensiever en minder grondgebonden en de hele intensieve bedrijven gaan gewoon door zoals ze altijd hebben gedaan. Als de visies pleiten voor grondgebondenheid, is het logisch dat je dit koppelt aan de uitgifte van fosfaatrechten. Als je dat niet regelt, zijn alle goede andere bedoelingen zinloos. Alleen meer rechten als je voldoet aan de nieuwe te definiëren grondgebondenheid. Hebben we wat geleerd van het verleden. Willen we houdbare structuur voor de sector? Laten we dan eerst grondgebondenheid regelen, kiezen voor minder intensieve veehouderij en zorgen voor politiek en maatschappelijk draagvlak.Het is kiezen of verliezen.