Goed conserveren kuilvoer start met goed verdichten

Goed kuilvoer begint met een goed product, maar goed conserveren begint met goed verdichten. Een verdichtingswals kan daarbij helpen.Iedere keten is zo sterk als de zwakste schakel, en dat geldt ook voor goed kuilvoer. Goed verdichten is één van de schakels en ook een hele belangrijke. Of het gaat om gras- of om maissilage, het principe blijft gelijk. Goed in zo dun mogelijke lagen verdelen en dan vooral goed aanstampen. Meer dan alleen lomp gewichtAlles wat je op het land verkeerd doet vanwege bodemverdichting doe je op de kuil goed: hoe zwaarder het drukt hoe beter het is. Maar met alleen lomp veel gewicht ben je er nog niet. Je moet dat gewicht ook zo goed mogelijk benutten. Een speciaal voor dat doel gebouwde verdichtingswals kan daar goed bij helpen. Een wondermiddel is het niet, want vooral in gras blijft gelden dat als het te droog is, meestal zo vanaf 40% droge stof, het verdichten tegenvalt. Een matras kun je samenpersen, maar veert altijd weer terug.Om te verdichten is gewicht nodig en vooral ook druk per vierkante centimeter en daar is een kuilverdichter speciaal voor gebouwd. Vooral tussen de wielen van de trekker voegt het wat toe. - Foto: Michel VeldermanRijden als een treinHet is zo’n 8 tot 9 jaar geleden dat de verdichtingswals zijn intrede deed. Het fenomeen begon in de voormalige DDR en in Tsjechië waar afgedankte wielen van treinwagons op een as werden gemonteerd om er de kuil mee aan te rollen. Dat bleek best heel aardig te werken, maar de constructie had ook bezwaren. Zo ontstond het idee om een wals te maken uit een buis met daar omheen gelaste ringen. Doe de buis of eventueel ook het kokerframe vol met water, zand, desnoods melasse, en je hebt er al gauw meer dan een halve tot een hele ton aan gewicht bij. Een aantal fabrikanten maakt ook een voorziening om er desgewenst bijvoorbeeld nog frontgewichten van een trekker aan te hangen.Dat systeem heeft voor de Nederlandse praktijk het pleit gewonnen. Het Duitse Weber Maschinentechnik levert een op een verdichtingswals uit de wegenbouw gebaseerde 1,80 meter, 2.900 kilo zware aangedreven trilwals. Daar kun je ook lekker mee aanstampen, maar het bruto prijskaartje tikt tegen de € 30.000 aan.Hoogte en breedteEen trekker of een shovel op dubbellucht ziet er indrukwekkend uit, maar ook al heb je veel gewicht, de druk per vierkante centimeter valt toch gauw tegen. Praktisch punt is dat je wel breed op het spoor moet staan om stabiliteit te krijgen. Wat een verdichtingswals betreft: hoe smaller de ringen en hoe minder ringen, hoe meer druk per vierkante centimeter, maar een verdichtingswals moet geen snijwals worden en de wals moet genoeg grip op het product krijgen. Daar zit dus een optimale verhouding in. Een trekker of een shovel op dubbellucht ziet er indrukwekkend uit, maar ook al heb je veel gewicht, de druk per vierkante centimeter valt toch gauw tegenOok de diameter heeft zijn grenzen. De meesten zitten uitwendig zo rond een meter doorsnede. Te klein wil niet goed rollen, te groot wil weer niet zo goed insporen, plus dat het totale gewicht om te heffen ook een limiet heeft. De ringen moeten zodanig groot zijn dat de buis zelf niet gaat dragen. Iedere fabrikant maakt in detail daar zijn keuzes in en heeft daar een verhaal bij, maar het is nog nooit bewezen hoe groot het verschil in verdichting tussen de een en de ander is. Wel is duidelijk dat een verdichtingswals goed kan helpen om een kuil zo vast mogelijk aan te rijden.Holaras en binnenkort ook Mammut kunnen een zijvleugel leveren om de zijkant van een rijkuil aan te drukken. - Foto: HolarasConstructief is een vlakke, ronde ring het eenvoudigste te maken, toch zijn er fabrikanten die bewust een geschulpte ring toepassen. Dat benadert een beetje het principe van de puntbelasting die een kuilverdichtingswals kan maken en het kan helpen om de wals gemakkelijker te laten rollen omdat die iets meer grip krijgt. Teveel grip is ook niet goed, dat is in de zoektocht naar de ideale wals ook al bewezen. Een wals moet immers ook niet in de bovenlaag gaan spitten.In de breedteEen sideshift is wel een handige extra om ook zijkanten goed aan te rijden. Is de trekker zwaar genoeg om de banden voldoende te laten verdichten dan is een smallere, bijvoorbeeld 2 of 2,50 meter brede wals tussen de wielen een oplossing. Een sideshift is dan niet echt nodig. Lekker breed opzij uitschuiven is wel handig om een kant goed aan te rollen, maar ook dat heeft zijn grenzen. Met veel druk op een rol die ten opzichte van de totale breedte van de rol, ver uitsteekt, krijg je ook een zijdelingse kracht op de trekker. Het is duidelijk dat een verdichtingswals goed kan helpen om een kuil zo vast mogelijk aan te rijdenKemp onderscheidt zich in de markt met de optie van een uitschuifbare rol. Het middendeel blijft dan binnen de trekkerwielen, de buitenste rollen werken naast de wielen en de zijdelingse krachten op de trekker blijven neutraal. Mammut kan een hydraulisch aanpiksysteem aan de wals leveren om een trekker met opraapwagen de kuil op te trekken.Veel aanbiedersIn het overzicht zijn aanbieders vermeld die op de Nederlandse markt actief zijn. Er zijn,met name vanuit Duitsland waar de kuilverdichtingswals ook behoorlijk opgang heeft gemaakt, meer aanbieders dan hier vermeld. De ene aanbieder heeft meer uitvoeringen en opties dan de andere.Een compleet overzicht van verschillende verdichtingswalsen vind je in de digitale Grasdag SpecialHet breedste programma heeft waarschijnlijk Holaras, die de walsen ook opklapbaar en optioneel met een zijvleugel met autobanden aanbiedt om de zijkant van een rijkuil aan te rollen. Mammut komt daar nu ook mee. Anderzijds is het constructief een eenvoudig product dat meest wordt geleverd door fabrikanten die ook gewend zijn om op aanvraag klantspecifiek wat te maken.