Geen eerlijke prijzen bij overproductie

Verscheidene politieke partijen bepleiten eerlijke prijzen, voor de boeren wel te verstaan. Die toevoeging is niet onbelangrijk, want het hangt sterk af van je positie of je een prijs eerlijk vindt. Een consument zal daarbij vaak een lager bedrag in zijn hoofd hebben dan een producent.Het gaat hier niet om een nieuw vraagstuk. Reeds in de Middeleeuwen, toen er nog geen sprake was van supermarktketens of multinationals, werd diep nagedacht over ‘de rechtvaardige prijs’. Door de huidige, sterke concentratietendensen, zowel aan de afzetkant (supermarktketens) als bij de toeleveringen (Bayer-Monsanto bijvoorbeeld), wordt het probleem van de ongelijke marktverhoudingen echter wel urgenter. Daarom is het terecht dat er meer aandacht wordt besteed aan de versterking van de positie van de agrarische producent binnen de keten. Oud-minister Veerman heeft eind vorig jaar daartoe een aantal aanbevelingen gepresenteerd aan de Europese Commissie, onder andere voor meer transparantie en het tegengaan van oneerlijke praktijken.Andere factorenDat zal ongetwijfeld wat opleveren, maar de marktverhoudingen – en daarmee de verdeling van de opbrengst binnen de keten – zullen er niet wezenlijk door veranderen. Overigens spelen bij die verdeling meer factoren een rol. Om wat te noemen: naarmate producten meer bewerkingen ondergaan of de lonen in de verwerkende bedrijven sterker stijgen, zal een kleiner deel van de consumentenprijs toevallen aan de primaire producent. Vraag en aanbodBij de discussie over dit onderwerp wordt volgens mij te weinig aandacht besteed aan het simpele feit dat de prijs uiteindelijk wordt bepaald door vraag en aanbod. De relatief hoge varkensprijzen van de laatste tijd worden niet veroorzaakt door een grotere transparantie of een verandering in de marktverhoudingen, maar doordat het aanbod achterblijft bij de vraag. Voor structureel hogere prijzen moet je overproductie zien te voorkomen, anders leveren allerlei mooie plannen weinig op. Maar dat vraagt om productiediscipline en dat horen groeigerichte Nederlandse agrariërs niet graag en zeker niet van politici die azen op hun stemmen.