‘Ga aan de slag met je asbestdak’

De subsidiepot van € 75 miljoen voor het verwijderen van asbestdaken is al bijna leeg.De druk op boeren met een asbestdak om actie te ondernemen, neemt toe. De overheid piekert er niet over om het aangekondigde verbod op asbestdaken in 2024 uit te stellen. De deadline blijft overeind. Ondanks de twijfel die bestaat of de sanering voor die tijd haalbaar is gezien het grote aantal asbestdaken.De rijksoverheid wil de sanering versnellen. Daarvoor is het Programmabureau Versnellingsaanpak asbestdakensanering opgericht. Liesbeth Schipper is hoofd van dit bureau.Liesbeth Schipper is hoofd van het Programmabureau Versnellingsaanpak asbestdakensanering - foto: Herbert Wiggerman.Geen twijfel meer over noodzaakOver de noodzaak van asbestsanering bestaat inmiddels niet zoveel twijfel meer, constateert Schipper. “De risico’s van asbest worden simpelweg steeds groter. Je asbestdak moet eraf. Daar bestaat geen twijfel meer over. Dat is voor boeren misschien geen leuke opgave. Asbestsanering kost geld en brengt soms praktische problemen met zich mee. Daarom is het zaak om de sanering goed te organiseren.”Het bureau is al 2 jaar bezig om het verwijderen van asbestdaken aan te jagen. “Wij zijn een kleine club mensen die verbinden en samenwerkende partijen op weg helpen”, aldus Schipper, die samen met Jeroen Mooy, Arjan Hol, Hendry van Ittersum, Boris Meessen en Safak Morssink het zeskoppige programmabureau vormt.Daarbij wordt het programmabureau geholpen door ambassadeurs van koploper-organisaties, waaronder provincies, gemeenten, Bouwend NL en bedrijven uit de sector. Het ministerie van van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) werkt ook actief mee in het samenwerkingsverband.Nog 80 tot 100 miljoen vierkante meterHet is belangrijk de uitvoering in de praktijk te verbeteren, stelt Schipper. “Als het gaat om de werksnelheid moeten we ons niet richten op een individuele sanering. Het is zaak dat we op meerdere plekken tegelijk aan de slag gaan. Daar zit de grootste winst van de versnelling. Asbestsanering is aan de gang en het versnelt. Daarvoor zijn door bedrijven en provincies ook opleidingsplekken voor werknemers in de saneringsbranche georganiseerd. Zo willen we op allerlei vlakken de versnelling aanjagen.”Een paar jaar geleden werd jaarlijks nog 5 miljoen vierkante meter aan asbestdaken gesaneerd, nu zitten we op het ruim het dubbeleSchipper laat weten dat naar schatting nog 80 tot 100 miljoen vierkante meter aan asbestdaken in ons land ligt. “Steeds meer provincies en gemeentes inventariseren het aantal vierkante meters asbestdaken. Er is echter geen landelijke inventarisatie, vandaar deze ruime schatting”, aldus Schipper.Wel wordt bijgehouden hoeveel vierkante meter asbestdak op jaarbasis wordt gesaneerd. “Een paar jaar geleden werd nog 5 miljoen vierkante meter asbestdak per jaar gesaneerd. Inmiddels wordt ieder jaar ruim het dubbele aantal meters asbestdaken verwijderd. Dat is een aanzienlijke versnelling.”Asbestsanering kan mogelijk collectief worden geregeld, aldus Schipper. “Daar zijn goede voorbeelden van. Die laten we ook naar voren komen op onze website.” LTO-leden kunnen voor asbestsanering gebruikmaken van het ledenvoordeel, terwijl ZLTO-boeren zich kunnen aanmelden voor de collectieve regeling voor asbestsanering.Koplopers qua asbestsaneringVerschillende provincies en gemeenten dienen zich aan als koploper op het gebied van asbestsanering. Zij zitten al volop in de versnelling. Schipper is blij dat ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) haar leden wijst op het belang van asbestsanering. Via de VNG kunnen gemeenten gebruikmaken van een zogenoemde toolbox over asbestsanering. “Gemeenten krijgen een pakket met materiaal aangereikt dat onder andere is ontwikkeld door provincies. Daarmee kunnen ze informatieavonden organiseren. Zo kunnen ze een eenduidige boodschap richting dakeigenaren communiceren en hen vertellen welke stappen ze moeten ondernemen om van hun asbestdak af te komen. Een paar jaar geleden wisten veel gemeenten niet hoe ze met dit thema om moesten gaan.”Asbestsanering bij een melkveebedrijf. "Als de overheid wil dat de sanering wordt aangejaagd dan is het noodzakelijk om regelgeving aan te passen", zegt LTO Nederland - foto: Anne van der Woude.Subsdiepot bijna leegDe randvoorwaarden van asbestsanering kunnen ontmoedigend zijn, zo weet ook Schipper. Het kostenplaatje is een van de belangrijkste obstakels.
“De provincies Drenthe en Limburg en een aantal gemeenten hebben al financieringsregelingen beschikbaar gesteld. Inmiddels kunnen woningeigenaren en Verenigingen van Eigenaren het verwijderen van hun asbestdak meefinancieren met de Energiebespaarlening als zij hun dak isoleren. En nu zijn we in overleg met financiers en overheden, waaronder het ministerie van I&W over een nationaal fonds voor eigenaren die een sanering niet kunnen betalen. Dit geldt voor eigenaren van woningen en van bedrijven.”
Alle eigenaren kunnen nu nog gebruikmaken van de rijkssubsidieregeling verwijderen asbestdaken. Het totale beschikbare budget voor de regeling is € 75 miljoen voor de periode 2016 tot en met 2019. Of tot het totale beschikbare budget aan subsidie is uitgeput. En dat moment nadert. De subsidiepot wordt momenteel snel leeggesnoept,
Het resterende budget is per 24 september € 6,7 miljoen. Na uitputting van het totale budget zal er geen nieuw budget meer bijkomen, meldt RVO.nl. De subsidie bedraagt € 4,50 per vierkante meter verwijderd asbestdak, met een maximum van € 25.000 per adres.Check regelingen goedAls boer is het zaak de provinciale én gemeentelijke regelingen voor asbestsanering te checken. In sommige provincies en gemeenten zijn aanvullende mogelijkheden om de kosten van asbestsanering te drukken.De provincies Overijssel, Gelderland, Drenthe, Limburg en Utrecht gelden als koplopers op het gebied van de versnellingsaanpak van asbestsanering. In deze provincies worden niet alleen informatieavonden georganiseerd en bewustwordingscampagnes gehouden. Soms kunnen boeren ook gebruikmaken van leningen en/of aanvullende subsidiebedragen voor asbestsanering.In sommige Overijsselse gemeenten zijn extra subsides mogelijk, ook loopt er een proef met zogenoemde ervencoachesIn sommige gemeenten in Overijssel kunnen veel boeren profiteren van extra subsidiebedragen. Gemeente Hof van Twente werkt in het buitengebied met een subsidiebedrag van € 2,25 per vierkante meter verwijderd asbestdak. Per adres bedraagt de subsidie maximaal € 25.000. Deze subsidie mag gestapeld worden met de subsidie van de rijksoverheid.In Hof van Twente, Tubbergen en Almelo is een proef aan de gang met ervencoaches. Tijdens ervenbezoeken wordt met de dakeigenaar over asbest gesproken, voorlichting gegeven en doorverwezen naar regelingen, financieringen en alle andere zaken die van toepassing kunnen zijn. Overijssel denkt na over een brede uitrol van de inzet van ervencoaches.In andere gemeenten wordt niet direct subsidie uitgekeerd, maar zijn er wel regelingen op gebied vanrood-voor-rood. Daardoor kaneen woning gebouwd worden op de locatie van gestopte of stoppende agrarische bedrijven. Ook kunnen sloopvouchers afgestemd worden op het asbestvraagstuk.Sanering van een asbestdak op een melkveebedrijf - foto: Anne van der Woude.‘Dakeigenaren verantwoordelijk’In de gemeente Raalte moet ruim 800.000 vierkante meter asbestdak gesaneerd worden. Slechts twee gemeenten in Overijssel hebben nog meer vierkante meter asbestdak te verwijderen. Bovenop de rijkssubsidie kunnen boeren in de gemeente Raalte een subsidie van € 1 per vierkante meter asbestdak toucheren.Dakeigenaren zijn verantwoordelijk, provincies en gemeenten zijn niet verplicht mee te betalenLiesbeth Schipper vindt het niet vreemd dat er provinciale en gemeentelijke verschillen bestaan in de wijze waarop versnelling van asbestsanering wordt aangejaagd.“Je moet dit gegeven anders benaderen. Dakeigenaren zijn verantwoordelijk voor het verwijderen van hun asbestdak. Provincies en gemeenten zijn niet verplicht daaraan mee te betalen. De noodzaak van ondersteuning kan per gebied verschillen. Het politieke klimaat speelt hierbij een grote rol en geeft vaak de doorslag of regionale overheden dergelijke handreikingen doen.”Bewustwording gecreëerdHet Programmabureau Versnellingsaanpak heeft in 2 jaar tijd al veel gerealiseerd. “We hebben veel meer bewustwording gecreëerd, ook bij boeren.” Volgens Schipper is het essentieel dat dakeigenaren zich bewust zijn van de noodzaak van asbestsanering. “Waarom moet het? Zonder bewustwording gaan dakeigenaren niet over tot actie.”Nu communiceren we met de wind mee, dat was voorheen wel andersDe communicatie is sterk verbeterd, stelt ze. “Toen we aan dit project begonnen communiceerden partijen langs elkaar heen. Er was verwarring over de noodzaak van asbestsanering. Sommige gemeenten hadden geen idee waarover het ging en dachten misschien dat het verbod op asbestdaken er niet ging komen. Nu communiceren we met de wind mee.”Daarbij spelen voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal, kenniscentrum Infomil, makelaars en boerenadviesorganisaties elk hun rol. Ook het voormalige programma Agro Asbestveilig heeft hieraan bijgedragen.‘Ga aan de slag’Terwijl het Programmabureau Versnellingsaanpak druk in de weer is met het aanjagen van asbestsanering nadert de deadline van 2024 met rasse schreden. Je hoeft er niet voor doorgeleerd te hebben om te constateren dat de nog resterende asbestdaken met het huidige tempo voor die tijd niet allemaal verwijderd zijn.Bevraag collega-boeren en zoekt uit of een collectieve aanpak van asbestdaken mogelijk isSchipper: “Het verbod op asbesthoudende daken is nog niet wettelijk vastgelegd. Daar is een wijziging voor nodig in de Wet Milieubeheer. Een wettelijk vastgelegd verbod stimuleert de versnelling. Daar ben ik van overtuigd.”Ze raadt boeren met asbestdaken aan om actie te ondernemen. “Hoe langer je wacht, hoe minder speelruimte je hebt. Steek je kop niet in het zand en ga aan de slag. Zoek uit wat de mogelijkheden zijn. Ga naar informatieavonden, laat je adviseren door de gemeente en denk mee. Bevraag collega’s en kijk of een collectieve aanpak mogelijk is. Je moet wat met je asbestdak doen.”Alfred Jansen is bij LTO Nederland verantwoordelijk voor de portefeuille veiligheid en pacht. Asbestsanering valt daar ook onder - foto: LTO Nederland.LTO pleit voor nieuwe stimuleringsmaatregelen asbestsaneringAlfred Jansen is bij LTO Nederland verantwoordelijk voor de portefeuille veiligheid en pacht. Asbestsanering valt daar ook onder. Jansen bezocht 24 september in Utrecht het Nationale AsbestFeitenCongres 2018. Tijdens het einddebat hield hij als tafelgast een pleidooi voor een hernieuwde stimuleringsregeling voor asbestsanering vanuit overheidswegen.
“De huidige subsidieregeling loopt af in 2019. Boeren hebben behoefte aan een stimuleringsregeling. Dat komt het tempo van asbestsanering ten goede”, stelt Jansen.
Asbestsaneerders zijn bij hun werk aan strenge regels gebonden. Niet altijd terecht, zo vindt Jansen. “Saneren met behulp van een hijskraan en een open werkbak wordt nu niet meer toegestaan. Hierdoor kunnen sommige daken niet meer gesaneerd worden. Dat is een groot probleem.”
“Sanering van asbestdaken moet in een lagere risicoklasse worden ondergebracht. Alleen dan kunnen saneerders hun werk goed en snel doen. Ik pleit ervoor dat we asbestdaken saneren met verstand. Als de overheid wil dat de sanering wordt aangejaagd dan is het noodzakelijk om de regelgeving aan te passen.”
Een verbod van asbesthoudende daken per 2024 is volgens Jansen niet realistisch. “Dat is niet haalbaar gezien hetgeen er nu nog ligt en in welk tempo het saneren verloopt.”
Intussen zijn de kosten van asbestsanering in een paar jaar opgelopen van circa €9 naar €11 tot €12 per vierkante meter asbestdak. Jansen denkt dat de kosten de komende jaren nog verder op kunnen lopen. “Ook daarom is een nieuwe stimuleringsregeling hard nodig. Sommige boeren zeggen dat ze het anders niet kunnen betalen.”