Extern salderen met stikstof in juni van start

Provincies zijn druk bezig met de uitwerking van het stikstofbeleid. Binnenkort wordt extern salderen mogelijk – zonder schotten om de agrarische sector. Het is lastig dat uit te leggen aan boeren, blijkt op een onlinebijeenkomst van provincie Flevoland. ‘We houden de hand aan de kraan’, klinkt het. Maar hoe precies, blijft onduidelijk.Extern salderen met stikstof wordt in juni mogelijk, evenals verleasen. Dat verwachten de provincies, aldus gedeputeerde Harold Hofstra van provincie Flevoland op een onlinebijeenkomst over stikstof, afgelopen week. Het voornemen om al per 1 juni mogelijk te maken, is vermoedelijk niet haalbaar, voegt hij er meteen aan toe. ‘Zorgvuldigheid gaat voor snelheid.’Geen schottenVeel vragen van de onlinedeelnemers gaan over het afschermen van de landbouw van overige sectoren. De angst voor uitverkoop naar industrie en bouw zit er diep in; bestuurders en medewerkers van de provincie hebben de grootste moeite om uit te leggen waarom dat niet kan. “Het zou niet standhouden voor de rechter”, verklaart programmaleider stikstof, Jenny May. In Limburg kan extern salderen alHofstra verwijst naar naar Limburg, waar extern salderen sinds vorig najaar al kan. Daar zou het wel meevallen met die uitverkoop. En bovendien: “Uit gesprekken met de industrie blijkt dat die niet staat te trappelen om agrarische stikstofrechten op te kopen. In de industrie heb je meest diffuse belasters. Die redden het niet met opkoop van aantal agrarische bedrijven.” Puur voor Flevoland denkt hij dat bovendien geldt: bedrijven zijn er relatief duur en hebben relatief weinig stikstofrechten, doordat er alleen aan de randen van de provincie gevoelige Natura 2000-gebieden zijn. Je zou dan twee boekhoudingen bij moeten houden. Dat zou een dramatische extra bureaucratie gevenEr is ook een praktisch, meer juridisch argument tegen het afschermen van de landbouw, zo blijkt. Programmaleider May: “Bijna elk agrarisch bedrijf heeft een gemengde stikstofuitstoot, van zowel ammoniak als NOx. Je zou dan twee boekhoudingen bij moeten houden. Dat zou een dramatische extra bureaucratie geven.”Veiligheidskleppen tegen uitverkoop en prijsopdrijvingToch willen de provincies en het Rijk tegemoet komen aan de zorgen in de sector over mogelijke uitverkoop en prijsopdrijving van stikstofrechten. Daarom zijn er ‘veiligheidskleppen’ ingebouwd. Zo moeten ‘saldogever’ en ‘saldonemer’ rechtstreeks aan elkaar gekoppeld worden. Er mag geen andere partij tussen zitten. Dat moet speculatie tegengaan. Ook komt er een meldplicht voor extern salderen, zodat de overheid zicht heeft op wat er gebeurt. Na geregelde tussenevaluaties zou de provincie dan in kunnen grijpen, als ontwikkelingen toch uit de hand lopen. ‘De hand aan de kraan houden’, heet dat in het provinciehuis.Maar doorvragen naar hoe dat er dan uitziet, en of zulk ingrijpen juridisch houdbaar en politiek verdedigbaar is, levert geen erg duidelijk antwoord op. May: “Wie weet moeten dan de beleidsregels weer aangepast.” In een telefonische toelichting voegt ze later toe: “We hebben er vertrouwen in dat dit gaat lukken. Zo nodig zet de provincie de regeling tijdelijk dicht.”MeldingenOver beweiden is het provinciebestuur heel helder: daar is geen probleem. Dat wordt niet vergunningplichtig en zolang dat niet wettelijk geregeld is, wordt er niet op gehandhaafd. Maar wie ‘beweiden en bemesten’ altijd in één adem noemt, komt bedrogen uit, zo blijkt. “Bemesten is complexer”, aldus May. “Het is juridisch ingewikkelder. Een besluit hoe hiermee om te gaan is nog niet genomen.” Opmerkelijk genoeg speelt hierin een rol dat tegen bemesten meer maatschappelijke weerstand bestaat, aldus May. Ze doelt niet zozeer op burgers die mest vinden stinken, als wel op natuurbeschermers die bang zijn voor extra stikstofdepositie als gevolg van het bemesten van percelen vlakbij natuur. PAS-meldingenDe legalisering van de PAS-meldingen blijft een heikel punt. Dit blijkt een tijdrovende klus, die nog dit hele jaar kan duren, aldus het provinciebestuur. ‘Daarom kunnen we met het openstellen van extern saldern niet eerst daar op wachten’, verklaart May. Hofstra voegt ter geruststelling toe: “Er wordt niet gehandhaafd op de melding. Eventuele verzoeken tot handhaving hebben geen kans, denken wij, omdat er perspectief is op legalisering.”Naast de ‘melders’ is er nog een groep bedrijven met een mogelijk probleem, zo blijkt: bedrijven in het PAS die onder de drempelwaarde bleven en daarom vrijgesteld waren van vergunning én melding. Maar niemand heeft zicht op de omvang van deze groep. Voor de provincies hebben de melders nu eerst prioritiet, pas daarna storten ze zich op de kweste van de vrijstellingen.LeasenMet het openstellen van extern salderen wordt ook lease van stikstofrechten mogelijk. Bij extern salderen mag de ontvanger maar 70% van de rechten gebruiken. 30% wordt afgeroomd. Om te voorkomen dat bij elke leasetransactie 30% verloren gaat, waarmee leasen erg onaantrekkelijk zou worden, geldt hier het volgende. De leaser mag 70% van de rechten gebruiken, net als bij extern salderen. Maar na afloop van de leaseperiode krijgt de verleaser wel de volle 100% terug.