Europese productie biomelk in de lift

De aanvoer van biologische melk stijgt met 500 miljoen kilo naar 4 miljard kilo. Tot nu toe houdt de melkprijs nog goed stand.De aanvoer van biologische melk in Nederland neemt in rap tempo toe. Een groot deel van de ongeveer 130 nieuwe biologische melkveebedrijven die er dit en volgend jaar bijkomen levert inmiddels biologische melk. Samen zijn ze goed voor zo’n 60 tot 70 miljoen kilo melk. De Nederlandse biologische melkplas groeit daarmee met zo’n 30% naar ruim 250 miljoen kilo melk. De lage gangbare melkprijs, zo’n anderhalf jaar terug, gaf veel melkveehouders het laatste zetje. Het verschil tussen de gangbare en biologische melkprijs liep op tot zo’n 20 cent per kilo melk. Inmiddels is dit verschil weer gedaald naar rond een dubbeltje.404 biologische melkveebedrijvenAl met al bevindt de biologische melkveesector zich in een ongekende fase van groei. Nederland telde halverwege dit jaar 404 biologische melkveebedrijven, zo blijkt uit cijfers van Skal.Grote zuivelspelers in Nederland zijn Eko Holland Melk op Maat en FrieslandCampina. Daarnaast trekken ook partijen als Rouveen, Farmel en A-ware aan bio. A-ware schermde recent met een hoge biologische melkprijs van 54 cent per kilo in oktober bij levering van 1,1 miljoen kilo melk. Het is niet duidelijk hoe deze melkprijs exact is opgebouwd, maar uit de communicatie valt in ieder geval op te maken dat deze relatief nieuwe speler op de melkmarkt graag extra biologische melk wil ontvangen.4 miljard kilo biologische melkDe tendens van toenemende interesse voor bio geldt niet alleen voor Nederland. De aanvoer van biologische melk in Noordwest-Europa stijgt naar verwachting volgend jaar ten opzichte van 2016 met z’n 500 miljoen kilo naar 4 miljard kilo, zo blijkt uit cijfers van Bioland.Aandeel biologische melkIn diverse Europese landen groeit de aanvoer in kilo’s nog veel harder dan in Nederland. Zo neemt de productie zowel in Denemarken als in Duitsland met zo’n 100 miljoen kilo melk toe naar respectievelijk 600 en 900 miljoen kilo melk. Ook ligt in de meeste landen in Noordwest-Europa het aandeel biologische melk ten opzichte van gangbaar al vele malen hoger dan in Nederland. Zweden en Oostenrijk spannen met een aandeel van 14% de kroon. Denemarken volgt met een marktaandeel van 9,5%. De 1,5% in Nederland tekent daar wat schril bij af, maar toont tegelijk aan dat er nog veel kansen liggen om marktaandeel te veroveren.
Artikel gaat verder onder de foto.Ondanks de flinke productiestijging lijken de vooruitzichten voor de biologische melkveehouderij nog steeds goed. - Foto: Anne van der WoudeArla grootste ontvangerGrootste ontvanger van biomelk in Europa is nog steeds Arla. Opvallend is dat deze grote zuivelspeler zich in tegenstelling tot FrieslandCampina duidelijk wil profileren met bio. FrieslandCampina haalde afgelopen februari in één klap ruim vijftig gangbare leden-melkveebedrijven van de wachtlijst.WachtlijstToch is tot op heden onduidelijk welke richting het binnen de coöperatie met bio op moet. Het argument voor de wachtlijst was dat FrieslandCampina er niet in één keer 50% meer biomelk bij kon hebben. De zuivelonderneming zag onvoldoende mogelijkheden om de melk in eigen merkproducten af te zetten. Nu is er een samenwerking met Rouveen, maar dit lijkt onvoldoende om alle extra biomelk aan de man te brengen. De handel biedt tijdelijk soelaas, maar is geen oplossing voor de lange termijn. Naar verluidt geeft FrieslandCampina deze week tekst en uitleg aan haar leden over de koers die de zuivelgigant met bio wil varen.Een tiental omschakelaars per jaarAnimo geluwdDe animo voor omschakeling naar bio is inmiddels geluwd. Eko Holland-voorzitter René Cruijsen geeft aan dat het gaat om het niveau van een paar jaar terug, ofwel een tiental omschakelaars per jaar. De grootste groei is daarmee voorlopig achter de rug. Daarbij zullen de meeste biologische melkveebedrijven niet een zelfde groeisprong maken als de gangbare collega’s, uitzonderingen daargelaten.10% van de biologische melkveehouders moet veestapel met 8% krimpenFosfaatrechtenTot nu toe lukt het Eko Holland om nagenoeg alle geleverde bio-melk tegen bio-prijzen in de markt te zetten. Een klein deel van de melk, zo’n 10%, waarvoor niet direct een afzetkanaal beschikbaar is, wordt verwerkt tot room, boter en mageremelkpoeder. Spannender wordt het volgens Cruijsen komend voorjaar tijdens de traditionele piek in de melkaanvoer. Grote zorgen maakt hij zich echter niet. Ook een deel van de biologische melkveehouders moet vanwege de introductie van fosfaatrechten de veestapel inkrimpen. Hij schat dat zo’n 10% van de biologische melkveebedrijven de veestapel met nog eens 8% moet krimpen. Wat betreft de totale melkaanvoer van de huidige leden gaat hij uit van een daling van zo’n 5%. Dat volume wordt weer opgevangen met een vijftal nieuwe leden die in 2018 starten met leveren.Overeenkomst met Britse OmscoOpvallend is wel de recente overeenkomst die Eko Holland sloot met de Britse coöperatie van biologische melkveehouders Omsco. Dit kan aantrekkelijke exportmogelijkheden bieden in het geval de lokale marktvraag het snel toenemende aanbod tijdelijk niet kan bijbenen. Althans, als de Brexit geen roet in het eten gooit.Toch is deze stap volgens Cruijsen niet uit nood geboren en biedt deze geen ad hoc oplossing bij een overschot. De biologische melk die via dit kanaal wordt weggezet moet in principe net zoveel, of meer, opleveren als de melk die binnen de grenzen van Nederland blijft. Daarbij streeft Eko Holland naar langdurige contracten, bijvoorbeeld periodes van drie jaar.In één keer grote volumes wegzettenBelangrijkste reden voor de formalisering van de samenwerking (ook in 2006 en 2007 werd er al samengewerkt) is dat het op deze manier gemakkelijker is in één keer grote volumes biologische zuivelingrediënten in de markt te zetten. Als een grote speler in een keer een groot volume product wenst is dat voortaan mogelijk.De vraag naar biologische zuivel zit nog steeds in de liftVooruitzichten nog steeds positiefOndanks de flinke productiestijging lijken de vooruitzichten voor de biologische melkveehouderij nog steeds goed. De vraag naar biologische zuivel zit nog steeds in de lift.Naast de markt voor dagvers en kaas komt er ook steeds meer vraag van grote multinationals als Nestlé Unilever naar biologische ingrediënten voor toepassing in hun producten. Ook wordt er nog steeds biologische rauwe melk uit Denemarken en Duitsland geïmporteerd, hoe vreemd dit binnen bio ook klinkt. Rauwe melk in RMO’s honderden kilometers vervoeren past bij velen niet goed in de duurzaamheidsgedachte. Eko Holland pleit niet voor niets om in de toekomst alleen nog maar Nederlandse biomelk voor dagverse zuivel in Nederland te gebruiken, al is deze boodschap natuurlijk ook preken voor eigen parochie.De randen van biologischHoe biologisch is de biologische (melk)veehouderij?Deze vraag dringt zich met name weer op bij een sterk uitbreidende sector. Voor nieuwkomers geldt niet voor niets een omschakelingsperiode van twee jaar. Voor bedrijven die al in de sector zitten, maar die sterk uitbreiden, geldt dat ze dan enkele tientallen procenten gangbare dieren mogen aanvoeren. Het voer moet biologisch zijn en van het eigen bedrijf of uit de regio komen, maar tot 40% (biologisch) krachtvoer is toegestaan. Dit betreft specifiek omschreven voeders. In principe mag het wel overal vandaan komen. Jonge dieren moeten drie maanden worden gezoogd, maar biologische melkvervangers zijn toegestaan.Zieke dieren mogen tot drie gangbare (series van) behandelingen per jaar hebben.Minimaal 65% van de mest moet biologisch zijn. Tot 35% gangbaar materiaal is toegestaan, maar niet als eerst overtollige bio-mest is verkocht. Strooisel mag 100% gangbaar zijn, zolang het maar niet gebruikt wordt voor voederdoeleinden. Voor bijzonder situaties zijn bovendien ontheffingen mogelijk. De website van Skal geeft vaak meer helderheid.Mede-auteur: Klaas van der Horst