‘Eerlijke prijs’

Zet de Mededingingsautoriteit voor de landbouwsector meteen aan de kant.Men roept het al jaren: boeren moeten een eerlijke prijs krijgen voor hun producten. Ook in de nieuwe landbouwvisie van Schouten staat er weer het een en ander over. Boeren moeten een passende beloning krijgen voor wat zij bieden. Meldpunt voor oneerlijke handelspraktijkenIn Brussel heeft de commissie-Veerman er een rapport aan gewijd. Veel concreet beleid heeft dat nog niet opgeleverd. Er schijnt een meldpunt voor oneerlijke handelspraktijken te komen. Maar ja, wat is oneerlijk? Ik denk niet dat daar een te lage prijs onder valt.Geen gek idee om voor een aantal basisproducten minimumprijzen vast te stellenMarktordeningDe kern van het probleem is natuurlijk dat er geen echte marktordening meer is, zodat ook agrarische ondernemers aan de geliberaliseerde, vrije markt moeten geloven. Nu zouden we ervoor kunnen pleiten om die oude marktordeningen weer eens af te stoffen, maar ik ben bang dat niemand dat meer wil, ook al is het helemaal niet zo’n gek idee om voor een aantal basisproducten minimumprijzen vast te stellen. Ik hoorde deze week iemand dat bepleiten voor foto’s van persfotografen. Die verdienen ook veel te weinig.Producentenorganisatie is krachtig instrument voor samenwerkingProducentenorganisatieWat kennelijk niet veel mensen weten – ook Schouten niet – is dat de boeren in die vrije markt toch wel een krachtig instrument hebben om samen te werken. Dat is de producentenorganisatie. Onlangs promoveerde Maria Litjens in Groningen op een proefschrift, getiteld ‘Producentenorganisaties als erkend kartel; ruimte voor samenwerking in de landbouw’. Deze organisaties, gebaseerd op de Europese GMO-verordening, kunnen voor hun leden van alles regelen, ze kunnen afspraken maken over de productie, aanbod, prijzen enzovoort, kortom alles waarmee een eerlijke beloning binnen bereik kan komen. Andere ondernemers die zouden willen samenwerken, mogen dat niet vanwege het mededingingsrecht (het kartelverbod), voor boeren in producentenorganisaties is dat mededingingsrecht opzijgezet. Is het ‘ieder voor zich’ in de ‘race naar de bodem’?OnbekendheidIn Nederland hebben we nauwelijks producentenorganisaties. Dat is in andere landen, bijvoorbeeld Duitsland, wel anders. Litjens wijt de achterblijvende ontwikkeling in Nederland aan onbekendheid met de mogelijkheden en de vaagheid van de regels. Wat dat laatste betreft: daar zou Schouten heel snel iets aan kunnen doen. Zet de Mededingingsautoriteit voor de landbouwsector meteen aan de kant, zoals de Duitsers dat ook hebben gedaan. Ook in Frankrijk bloeien de producentenorganisaties behoorlijk, daarbij onlangs ondersteund door het witlofarrest van het Hof van Justitie van de EU. Hier liggen kortom geweldige kansen. Voor de benutting daarvan is wel een zekere mate van collectief bewustzijn bij boeren nodig, om in zo’n producentenvereniging samen te werken. De grote vraag voor mij is: bestaat dat nog wel? Of is het ‘ieder voor zich’ in de ‘race naar de bodem’?