‘Een pleidooi voor lowtech’

Door alle hightech wordt landbouw niet preciezer, maar juist meer gemiddeld. Boerenkennis is niet te vangen in modellen, stelt adviseur Frank Verhoeven.Onze sector staat bepaald niet stil, het barst van de innovatie. Sterker nog. we worden er wereldwijd om geroemd. Tijdens een symposium over Agrifood&Tech mocht ik mijn stelling verdedigen, namelijk: hightech-landbouw is beter voor de agro-industrie en de boer kan zich beter richten op verbetering van vakmanschap. Laten we voorop stellen dat ik absoluut niet tegen technologie ben. Ik vind het fantastisch dat ik tegenwoordig via Twitter eenvoudig duizenden mensen kan bereiken en dat ik midden in het veld bereikbaar ben. Maar ooit heb ik mijn adviesbureau Boerenverstand genoemd omdat er een chronisch tekort dreigt aan boerenverstand. We denken namelijk boerenkennis, kennis van voedselproductie, te vangen in modellen. ‘Die schaalvoordelen leiden inmiddels helemaal niet meer tot lagere kosten’Aannames en feiten achter precisieWe plakken overal sensoren op, die genereren data, die data stoppen we in die modellen en dat stuurt de processen aan. Daarmee wordt alles nog veel preciezer, nog efficiënter, nog sneller, kan het tegen nog lagere kosten en de boer kan rustig verder schaalvergroten. Maar ik denk dat het de landbouw helemaal niet preciezer maakt. Het maakt hem meer gemiddeld, meer van hetzelfde. En die schaalvoordelen leiden inmiddels helemaal niet meer tot lagere kosten. Achter die zogenaamde ‘precisie’ zitten tal van aannames en feitelijk een hele sterke versimpeling van de werkelijkheid. Laat ik twee voorbeelden noemen: de pens van een koe en de bodem. Om koeien te voeren. gebruiken we steeds meer geavanceerde modellen. Echter, terwijl de voeradviseur aan de keukentafel tot meerdere cijfers achter de komma het rantsoen berekent, zie je achter de stal de stoom uit de graskuil komen. Heeft het model rekening gehouden met broei of de mest van de koeien beoordeeld? De boeren die lage voerkosten realiseren, sturen heel anders en realiseren 2 tot soms wel 4 cent lagere voerkosten. Bij 8 ton melk toch al snel een inkomen! Achter die zogenaamde ‘precisie’ zitten tal van aannames, vindt Frank Verhoeven. Foto: Ton KastermansTe weinig kennis van bodemEn dan de bodem. Daarvan roepen we massaal dat we er te weinig vanaf weten. Dat klopt, we weten niks meer van bodembiologie of bodemstructuur. Maar alle gewasmodellen gaan uit van simpele “N, P en K-sommetjes”. Het concept ‘rijpe mest’ kent het model sowieso niet. Ook ziet het model niet of er storende lagen zitten of wormen. Ofwel, bemesten met de satelliet op basis van wat? En nog maar te zwijgen over het ‘precies’ bemesten half februari omdat de put leeg moest. Kortom: degene die echt precies is, dat is de vakman! Die zit aan de knoppen en dat zijn er niet een paar, dat zijn er duizenden en die zijn ook nog eens allemaal relevant. Er komen ook steeds meer knoppen bij. Denk aan weidevogelbeheer en melk maken van gras van uitgestelde maaidatum. Maar de boer die de hoofdlijnen blijft overzien en zich niet verliest in de details, wordt schaarser. Hij moet vooral nieuwe technologie blijven kopen, want daar wordt hij zogenaamd preciezer van. In werkelijkheid wordt hij gemiddelder en alles rondom de boer verdient er aan. ‘Zet een webcam in de melkstal en twitter je suf’OndersteuningZelf denk ik dat negen van de tien boeren meer gaan verdienen door te investeren in een cursusje kringlooplandbouw, ofwel in het verbeteren van het lowtech vakmanschap. Maar goed, laat ik eindigen met een pleidooi voor technologie: zet een webcam in de melkstal, twitter je suf, verkoop rauwe melk via een melktap en vleespakketten via Facebook, vind via Prikkebord echt onafhankelijke boerenkennis en zoek naar passende technologie die de hoofdlijnen van je bedrijf ondersteunt.