‘Eén bedrijf trekt landelijke ammoniakcijfers scheef’

Een pluimveebedrijf op korte afstand van het meetstation in Vredepeel (Limburg) vervuilt de gegevens in het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit.Het bedrijf staat volgens onderzoekers Jaap Hanekamp (University College Roosevelt, Middelburg) en Geesje Rotgers (V-focus) zo dicht bij dat bij noordoostenwind hoge pieken in ammoniakconcentraties worden gemeten. Verantwoordelijke autoriteiten kiezen bewust voor het ‘opplussen’ van de hoeveelheid ammoniak uit de landbouw, aldus de onderzoekers.Fors aandeel pluimveebedrijf in gemiddelde concentratiesHet Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) corrigeert de metingen in Vredepeel niet voor de lokale bron. De metingen worden meegerekend in de landelijke en regionale ammoniakcijfers en hebben daar ook forse invloed op bij overheersende noordoostenwind.De analyses die Hanekamp en Rotgers daarop uitvoerden, laten zien dat het pluimveebedrijf een fors aandeel heeft in de gemiddelde ammoniakconcentraties. De ammoniakcijfers worden gebaseerd op 6 meetpunten, waarvan er 4 in landbouwgebied staan.Het RIVM weerspreekt dat de invloed van dit ene bedrijf een vertekenend effect heeft op de ammoniakconcentratiemetingen (zie uitgebreide reactie RIVM onderaan dit artikel).Ander beeld ammoniakconcentratie na correctie meetdataDe onderzoekers redeneren dat de toename van de ammoniakconcentraties die sinds 2004 wordt geconstateerd, vooral wordt veroorzaakt door de gegevens van het meetstation Vredepeel. Maar als de meetdata van dat station worden gecorrigeerd voor de pluimveestal (bij noordoostenwind) ontstaat een ander beeld. In plaats van een meer stijgende trend lijkt sprake van een meer dalende trend, aldus de onderzoekers.‘Hieruit mag worden geconcludeerd dat er bewust is gekozen voor het ‘opplussen’ van de landelijke hoeveelheid ammoniak toegeschreven aan de landbouw’Hanekamp en Rotgers zeggen dat de verantwoordelijke autoriteiten bekend zijn met het feit dat het meetstation te dicht bij het pluimveebedrijf staat. “Hieruit mag worden geconcludeerd dat er bewust is gekozen voor het ‘opplussen’ van de landelijke hoeveelheid ammoniak toegeschreven aan de landbouw.”Fout in rapport Noord-BrabantDaarnaast leggen de onderzoekers de vinger op een fout in een rapport van de provincie Noord-Brabant over de luchtkwaliteit in de Peel. In dat rapport is het meetstation Vredepeel enkele honderden meters op de kaart verschoven, zodat de mogelijke invloed van het pluimveebedrijf in de metingen niet meteen opvalt. De onderzoekers constateren de fout, die ze als zeer kwalijk beoordelen.Kamerleden reageren geschoktDe Kamerleden Jaco Geurts (CDA) en Roelof Bisschop (SGP) toonden zich woensdag geschokt over het naar hun oordeel brisante onderzoek. Bisschop zegt dat er reden is de gebruikte methodiek tegen het licht te houden. Hij zegt dat stampij nodig is. Geurts voegt daaraan toe het bizar te vinden dat dit in Nederland kan. SGP en CDA willen in elk geval dat minister Carola Schouten kennis neemt van het onderzoek en daar een reactie op geeft. SP’er Frank Futselaar sluit zich daarbij aan: “Het verwijt lijkt mij daar ernstig genoeg voor.” Futselaar vindt dat de onderzoekers een reactie van het RIVM in het onderzoeksrapport hadden moeten opnemen.Het ministerie van LNV en provincie Noord-Brabant waren bij publicatie van dit artikel nog niet in staat geweest te reageren op de bevindingen van de onderzoekers. RIVM: We houden rekening met lokale invloed op meetstationHet RIVM weerspreekt dat de invloed van één bedrijf op het meetstation Vredepeel een vertekenend effect heeft op de ammoniakconcentratiemetingen, zoals de onderzoekers Geesje Rotgers en Jaap Hanekamp stellen.Het instituut weet dat vlakbij het meetstation stallen staan, maar maakt daarvoor geen correcties, omdat de metingen op zich correct zijn. “Wel houden we rekening met het feit dat Vredepeel zo lokaal beïnvloed is.” Zo wordt dit station niet meegenomen bij het ijken (kalibreren) van de kaarten met de depositie van ammoniak.Invloed van een locatie op het geheel zeer beperktIn de trendanalyses wordt het meetstation Vredepeel wel meegenomen. Die analyses zijn echter niet louter gebaseerd op de 6 meetstations van het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit, maar ook op ongeveer 30 meetlocaties van het Meetnet Ammoniak in Natuurgebieden. De invloed van een locatie (Vredepeel) op het geheel van metingen op 35 locaties op de trend is zeer beperkt, aldus het RIVM. Lokale invloeden zijn daarvoor niet relevant.Het verplaatsen van een meetstation is zeer kostbaar en ook niet echt noodzakelijk, aldus RIVM, omdat de lokale beïnvloeding nu minder belangrijk is.Hoewel Rotgers en Hanekamp in hun onderzoek constateren dat RIVM zich niet aan eigen randvoorwaarden voor representatieve metingen houdt, hebben de onderzoekers dat niet voorgelegd aan het RIVM. Het RIVM heeft het rapport pas ter inzage gekregen via de pers.