Druppelirrigatie zorgt voor duidelijke verschillen bij uien

In 2019 paste Daniël Cerfontaine op bescheiden schaal druppelirrigatie toe bij zijn uien. De resultaten waren dusdanig positief, dat hij dit jaar 5 hectare uien voorzag van druppelirrigatie.Begin september doet een waterkanon op een perceel achter het bedrijf aan de Rasberg in Berg en Terblijt nog zijn werk. Tot voor enkele jaren was zo’n beregeningskanon een zeldzaamheid op de Zuid-Limburgse löss. Enerzijds door de diepte van het grondwater, anderzijds maakte de capillaire werking van de lössgrond beregening veelal overbodig. De tijden zijn echter veranderd. Door de droge zomers en de omvang van met name de aardappel- en uienteelt, wordt beregening ook in het zuidelijkste deel van ons land steeds meer standaard dan uitzondering. Zo ook op het bedrijf van de gebroeders Cerfontaine. Maar water wordt een steeds schaarser goed. Een reden duurzamere opties te onderzoeken. _{Lees verder onder de foto‘s.} Daniël Cerfontaine (42) runt samen met zijn twee broers het gelijknamige akkerbouw-, loon-, grondverzet- en transportbedrijf. De basis van de akkerbouwtak van 200 hectare omvat mais, granen, aardappelen, bieten en uien. - Foto's: Twan WiermansAkkerbouw-, loon-, grondverzet- en transportbedrijf Cerfontaine in Berg en Terblijt (L.)200 hectare akkerbouw
25% afslibare löss
18 hectare zaaiuien conventioneel beregend
5 hectare zaaiuien beregend met druppelirrigatie
1 ras uien: Red TideTijdens groei uien duidelijke verschillen“In 2019 zijn we gestart met de toepassing van druppelirrigatie bij uien. In dit kader hadden we enkele honderden vierkante meter van één perceel voorzien van druppelleidingen. Tijdens de groei zagen we al direct duidelijke verschillen. De eerste resultaten waren voor ons aanleiding deze proef dit jaar uit te breiden tot vijf hectare uien”, dat zegt Daniël Cerfontaine. Hij is een van de drie broers van de gelijknamige onderneming uit Berg en Terblijt. Hij doet mee met de Nationale Proeftuin Precisie Landbouw (NPPL) met het onderdeel variabel doseren van bodemherbiciden, loofdoodmiddel en fungiciden. In de afgelopen tijd heeft hij door drukte aan deze drie aspecten weinig aandacht kunnen besteden. Maar ook het beperken van het waterverbruik in de gewassen ziet hij als een duidelijk NPPL gerelateerd aspect op zijn bedrijf. Voor hem reden te starten met druppelirrigatie (‘drip‘). Een irrigatiemethode, waarbij water bij de planten wordt gedruppeld door een stelsel van leidingen, slangetjes en druppelaars.Druppelslangen werden meteen met het zaaien op 15 centimeter diepte gelegd.VerschillenNa het eerste proefjaar op kleine schaal zag Daniël duidelijke verschillen in de uien die bevochtigd waren via druppelirrigatie en de reguliere waterhaspel. Cijfermatig kon hij dit nog niet onderbouwen. “De uien afkomstig van het druppelbevloeid perceel rijpten eerder af en waren aanmerkelijk grover. Gedurende het gehele groeiseizoen waren deze uien bovendien sterker. Een sterker gewas is beter resistent tegen aantastingen en dat betekent minder bespuitingen.” Dit alles strookt met zijn doelstelling: zorgen voor duurzame teelten. Bij de uienteelt staat duurzaam gelijk aan: hogere opbrengsten door minder, minder, minder. Daniël: “Een hogere opbrengst realiseren door minder water, minder gewasbeschermingsmiddelen en minder kunstmest. Dat is positief voor de omgeving en merk je als teler ook in je beurs.”Uien oprapen bij Cerfontaine. Beregening wordt ook daar meer regel dan uitzondering.Kostbare investeringVoorheen gebruikte Cerfontaine leidingwater van Waterleiding Maatschappij Limburg (WML). Sinds dit jaar beschikt hij over een eigen bron. Daartoe liet hij op zijn bedrijfslocatie een put met een diepte van 80 meter boren. Van hieruit voorziet hij nu de naburige percelen van water. Vorig jaar legde hij de slangen van de druppelirrigatie na het zaaien van de uien. Dit jaar heeft hij de slangen gelijktijdig met het zaaien van de uien gelegd, op een diepte van 15 centimeter. „Deze na de oogst eruit halen vormt de grootste uitdaging.” Een druppelirrigatiesysteem is een redelijk kostbare investering. “Bovendien moet je het continu beschikbaar hebben.” Om op het juiste moment te zorgen voor een goed afgestemde watergift maakt Cerfontaine gebruik van vochtsensoren. Een praktisch probleem dat Cerfontaine ervaart bij druppelirrigatie is de korstvorming. Om dit te verhelpen hebben we de uien tijdens de opkomst één keer met de haspel beregend.”Uien van het druppelbevloeid perceel rijpten eerder af en waren aanmerkelijk grover.Goed voor milieu en beursOp basis van de nu tweejarige ervaring houdt Daniël Cerfontaine een goed gevoel over aan de druppelirrigatie. “Het zorgt voor zichtbaar sterkere en gezondere planten. Dit betekent minder ziektebestrijding, en dat is weer beter voor het milieu en resulteert in lagere gewasbeschermingskosten. Ook dit droge jaar staan onze rode Red Tide uien er weer goed bij. We zien wel dat de uien die verder van de slang groeien, kleiner zijn. Positief is verder dat door de continue bevochtiging de grond haar fijne structuur behoudt.”Duurzame teeltIn de ogen van Cerfontaine is sprake van een duurzame teelt als je als teler met tal van belangen zo goed mogelijk rekening houdt. Duurzaam niet alleen wat betreft de milieuaspecten, maar ook wat betreft het rendement. “Een gewas telen zonder of weinig water en/of inzet van gewasbeschermingsmiddelen en/of geen kunstmest resulteert uiteindelijk in slechte opbrengsten. Dat houdt geen enkele teler lang vol. Daarnaast zullen we bewust moeten omgaan met gewasbeschermingsmiddelen, kunstmest en water. Anders roept de overheid ons vroeg of laat een halt toe.”Het akkerbouw-, loon-, grondverzet- en transportbedrijf vanaf de straat.KwantificerenOm collega’s te kunnen overtuigen is het noodzaak om de meerwaarde van bepaalde handelingen/investeringen te kunnen kwantificeren, ervaart Daniël. “Zo zien we zelf de duidelijke verschillen in de uien, maar we kunnen dit nog niet cijfermatig onderbouwen. Cijfers vertalen naar de praktijk is moeilijk. Als we een opbrengstmeting per perceel en ook nog verdeeld over het perceel kunnen realiseren, zijn we ver genoeg.” Cerfontaine wil naast de maaidorsers ook de bieten- en uienrooiers voorzien van een plaatsspecifieke opbrengstmeting. „Dat is nog niet zo gemakkelijk. Zo speelt de grondtarra in de bietenteelt op lössgrond een duidelijke rol. Het rooien van bieten onder alle mogelijke omstandigheden zorgt voor een sterke variatie in de grondtarra. Daarentegen is de tarra bij uien een redelijk constante factor. Die rooien we normaliter steeds onder droge omstandigheden.”Kopen van Boheemen van WUR: "Voor ons is het interessant om uit te zoeken er een vochtmeetsysteem is dat gegeverns uniform presenteert." - Foto: Jan Willem SchoutenZoeken naar een uniform bodemvochtmeetsysteemDaniël Cerfontaine heeft verschillende merken bodemvochtsensoren in het veld staan. Deze geven allemaal de actuele situatie van het bodemvocht weer. Probleem is dat ze dit elk op een andere wijze doen. Ook de weergave van de zuigspanning verschilt. Ieder sensorsysteem meet en presenteert deze zuigspanning op een andere manier. “Deze verschillende weergaven ervaart Daniël als een probleem. Voor ons als WUR interessant dit uit te zoeken en te kijken of er een systeem is dat deze gegevens wel uniform presenteert.” Dat zegt Koen van Boheemen. Hij is vanuit WUR bij NPPL betrokken als technisch onderzoeker precisielandbouw en smart farming. Een van de bedrijven die hij begeleidt is dat van Daniël Cerfontaine.

Aaltjes
“De bij WUR aanwezige kennis en ons uitgebreide netwerk zijn Daniël behulpzaam bij het vinden van oplossingen voor de problemen waar hij tegenaan loopt”, aldus Boheemen. Hij is ook betrokken bij de opbrengstmetingen. “Op basis van onze ervaring en kennis denken we met hem mee, wat, hoe en waarmee te meten. Ook begeleiden we hem in zijn weg naar een zo duurzaam mogelijk grondgebruik. Hij wil een dusdanig bodemgebruiksysteem waarmee hij niet alleen nu goede opbrengsten realiseert, maar waarbij de grond zich ook over 30 jaar nog in een optimale conditie bevindt. Dus niet kost wat kost nu de hoogste opbrengst realiseren, om vervolgens de grond uit te mergelen. Aaltjes spelen daarbij een belangrijke rol. Cerfontaine maakt nu gebruik van de WUR-aaltjesadviesmodule. Het hieruit voortvloeiend aaltjesadvies wil hij meenemen in zijn teeltplan.”