Droogte leidt tot onenigheid in Belgische fritessector

De kleine aardappeloogst en hoge marktprijzen leiden in België tot een conflict tussen contracttelers en de fritesindustrie. Een deel van de telers leeft het contract niet na.Vrije aardappelen zijn zo ongeveer het dubbele waard van de contractprijzen en dat leidt tot strubbelingen in de Belgische aardappelsector, meldt het Vlaamse Vilt. Dat heeft alles met de droogte en daaruit voortvloeiende aardappeltekorten te maken. Tonnencontracten zonder overmachtsclausuleWaar in Nederland vooral hectarecontracten met overmachtsclausule worden afgesloten, krijgen Belgische telers tonnencontracten zonder overmachtsclausule voorgeschoteld. Dit betekent weliswaar dat je zelf beschikt over je overtonnen, maar de keerzijde is duidelijk: als je te weinig rooit dan moet je aardappelen bijkopen. Op de vrije markt, waar door de lagere oogst de aardappelen dus duur zijn. Daarmee komt de teler in een kostbare vicieuze cirkel terecht. Die risico’s zijn bekend, maar bleken over teelt 2018 wel extreem groot. Belgapom waarschuwtSectorfederatie Belgapom stuurde aardappeltelers de waarschuwing dat het ‘van 2 walletjes eten’ zal leiden tot de aanrekening van de niet geleverde aardappelen. Op die boodschap reageert het Algemeen Boerensyndicaat (ABS) geagiteerd: “Omdat ze haaks staat op de realiteit van lege aardappelschuren”, zegt ABS-secretaris Guy Depraetere. “Contracten die door overmacht – door de industrie niet als zodanig erkend – niet konden worden nageleefd en de koude douche die aardappeltelers kregen toen hun afnemer de factuur presenteerde voor de ontbrekende tonnages.”Duizenden euro’s boeteDepraetere kreeg van akkerbouwers facturen onder ogen van enkele duizenden tot wel € 40.000 euro. Door de droogte, door de Vlaamse regering erkend als een natuurramp met grote opbrengstverliezen in de landbouw, was ‘alles’ in hun geval nog te weinig om het contract vol te maken. Dit betekent dus een opeenstapeling van boetes voor niet-levering van het gecontracteerde tonnage aardappelen bovenop een mislukte oogst, een relatief lage contractprijs en een hoge teeltkosten van € 4.500 euro per hectare.Pootgoed werd opgekocht door de aardappelindustrie zodat een teler het contract wel moet tekenen als hij überhaupt aardappelen wil telenBetere verstandhouding in Duitse, Franse en Nederlandse aardappelketenAkkerbouwers konden de aanvraag voor tegemoetkoming uit het Landbouwrampenfonds, met een jaarbudget van € 27,5 miljoen, tot 28 februari indienen. In september neemt een brede weersverzekering met 65% overheid-premiesubsidie dit over. Depraetere verwijst naar de betere verstandhouding in de Duitse, Franse en Nederlandse aardappelketen waar de telers geen schadevergoeding dienden te betalen voor te weinig geleverde aardappelen.Nieuw contract ook niet goedDe verwerkers hebben in zijn ogen wel lessen getrokken uit de droogte in 2018, maar niet de juiste. “Aan de vraag om hectarecontracten wordt geen gehoor gegeven. Pootgoed werd opgekocht door de aardappelindustrie zodat een teler het contract wel moet tekenen als hij überhaupt aardappelen wil telen. De contractprijs werd bijgesteld, maar is niet hoger dan het niveau van 3 of 4 jaar geleden. Over de inhoud van een contract valt bovendien niet te onderhandelen.”Vlotte contractonderhandelingenBelgapom-secretaris Romain Cools onderstreept dat de Belgische contractprijzen voor het komende seizoen stukken hoger liggen dan in Nederland. “In Nederland wordt 40 millimeter de minimumnorm, in België is dat 35 millimeter. Ook dat heeft een prijs”, stelt hij. Bovendien verlopen de contractonderhandelingen volgens Cools opmerkelijk vlot dit jaar. Medeauteur: Wim Fobelets (Vilt)