Doordachte werkwijze houdt kiemen buiten de stal

Door georganiseerd en gedisciplineerd te werken probeert Han Rutgers ziektekiemen zoveel mogelijk buiten de stal te houden.Het varkensbedrijf van familie Rutgers ligt op de route tussen Enter en Wierden. De toegang tot het erf is royaal. De woning met een groot kantoor- en kantinedeel is ingrijpend verbouwd en ziet er gezellig uit. De verharding om de stallen is schoon en biedt royaal de ruimte voor het noodzakelijke vrachtverkeer. Het geheel ligt tussen de weilanden en op de grens erf/grasland staan bomen. Alles bij elkaar een echt Twents boerenbedrijf dat past in het landschap en waar het erf uitnodigt om op te rijden.
Han Rutgers (41) in Wierden (Ov.) heeft een gesloten varkensbedrijf met 600 TN 70-zeugen. De biggen mest hij deels af in een huurstal en af en toe wordt een koppel verkocht. Dat laatste is prima, mits je niet quasi nonchalant de stallen betreedt. Varkenshouder Han Rutgers is namelijk kien op de externe bioveiligheid. Hij heeft diverse maatregelen genomen om te voorkomen dat via bezoekers, aan- of afvoer van dieren of andere materialen, ziektekiemen bij zijn varkens komen.
Er is één toegangsdeur geopend naar de stallen. Voor bezoekers zijn de richtlijnen helder aangegeven. Het erf is ruim en schoon. Op twee oude stallen na zijn alle schuren op het semi-gesloten varkensbedrijf met elkaar verbonden. Er is echter maar één toegang, de overige deuren zitten op slot. Deze entree is bij de hygiënesluis. Daar hangt een bord met het verzoek aan bezoekers om te bellen en voor het betreden van de stallen te douchen. Dit werkt perfect. De deur zit nooit op slot als Rutgers thuis is. Desondanks is het ook nog nooit gebeurd dat iemand onaangekondigd en zonder te douchen de stal in liep. De bank die de afscheiding vormt tussen het vuile en schone deel van het bedrijf vormt een voldoende hoge drempel om niet zomaar de stal in te stappen, legt Rutgers uit. En de vaste bezoekers doen dat sowieso niet.In de stal heeft Rutgers een goed gevulde gereedschapwagen. Een monteur hoeft nooit eigen gereedschap mee naar binnen te nemen en zelf hoeft hij nooit naar buiten om iets te pakken. - Foto's: Ronald HissinkVoor een monteur of de scanner die in de stallen moet werken heeft Rutgers al het gereedschap liggen. Om zijn woorden kracht bij te zetten, toont hij een mooie gereedschapskar met lades die goed gevuld zijn. Rutgers: “Het gereedschap is altijd in de stal. Ik heb er zelf nog het meeste gemak van. Ik hoef nooit de stal uit om naar de werkplaats te lopen.” Onderdelen liggen voor een deel op voorraad. Als een monteur iets nieuws nodig heeft, zit dat vaak verpakt in plastic. Dat mag zo het bedrijf in.Bedrijfgegevens600 TN70-zeugen
1 Huurstal
2 Personeelsleden
20 Hectare grond
1 Ster Beter Leven
2021 Bouw nieuwe opfokstal
25 Kilo opfokzeugenDieren en spermaDe aan- en afvoer van dieren vormen beide een risico op ziekte-insleep. Voor de vleesvarkens is er een afleverruimte met 140 plaatsen. Deze zit tussen de beide stallen. Voor de chauffeur is er een omkleedruimte met de nodige spullen, zoals een drijfschot en zaagsel. Een stalen buis op borsthoogte voorkomt dat de chauffeur tijdens een moment van onachtzaamheid per ongeluk het bedrijfsgedeelte betreedt. Dezelfde buis voorkomt dat de medewerker die helpt bij het afleveren op het vuile deel komt. De Beter Leven-varkens worden in Duitsland geslacht, bij Tönnies Fleisch. Normaal gesproken wordt op vrijdagmiddag geladen. De slachtzeugen gaan mee met de vleesvarkens. Door corona wijkt de planning bij de slachterij de laatste weken af van anders. Ook gaan de slachtzeugen niet altijd mee. Na het afleveren wordt de ruimte schoongemaakt en gedesinfecteerd. De zaterdaghulp ruimt vervolgens buiten de boel op, zodat het erf schoon blijft.
De bank in de hygiënesluis vormt een duidelijke markering tussen het vuile en schone bedrijfsgedeelte.De opslag voor het sperma staat in de garage, voor het bedrijf. De bezorger is bekend met deze plek. HuurstalEen deel van de biggen mest Rutgers af in een huurstal. Incidenteel verkoopt hij een koppel biggen. Het afleveren van biggen gebeurt volgens dezelfde aanpak als de vleesvarkens, maar dan vanuit de centrale gang van de zeugenstal. Sperma wordt, net als de andere bedrijfsbenodigdheden, zoals zakgoed, geleverd in de garage met opslagruimte, voor de stallen. Hier is door middel van een schot een scheiding gemaakt tussen het vuile en schone bedrijfsgedeelte. Kadavers brengt Rutgers via een staldeur in koeling. De achterzijde van de koeling kan open om kadavers in te gooien. Aan de voorzijde zitten twee deuren om de bakken eruit te rijden. Dat gebeurt altijd aan het eind van de dag, als stalbezoek niet meer nodig is.
Zakgoed wordt in de garage gelost, voor de scheiding tussen het schone en vuile bedrijfsdeel. Om de kadaveropslag te vullen kan de schuine achterkant open. De staldeur zit rechts. Aan de voorkant worden de bakken eruit gehaald. Op het bedrijf is een vulslang aanwezig om voer te lossen. Naast de afleverplaats zit een omkleedruimte voor de chauffeur met wat gereedschap voor buiten. De afleverruimte tussen de beide varkensstallen. De buis op borsthoogte voorkomt dat mensen tijdens ladan ongemerkt het vuile of schone bedrijfsdeel betreden. Na gebruik wordt de afleverruimte schoongemaakt en ontsmet. De verharding voor de afleverruimte houdt de zaterdaghulp schoon. Deze hulp houdt tevens de rest van het erf schoon. De bestrijding van ongedierte wordt uitbesteed en gebeurt volgens schema. Vanaf de opfokstallen rechts gaan zeugen over het erf naar de zeugenstal. Het hek markeert het schone van het vuile bedrijfsdeel. Deze situatie gaat volgend jaar veranderen, zodra de bouw is afgerond van een nieuwe opfokstal. Op het bedrijf is een scanner aanwezig om de zeugen te testen op drachtigheid. De biggen worden geladen op een aparte plek, maar volgens dezelfde aanpak als bij de vleesvarkens.Nog een stapDe – voorlopig – afsluitende stap in het verbeteren van de externe bioveiligheid staat gepland voor 2021. Dan staat een bedrijfsuitbreiding op de rol plus nieuwbouw van de huidige opfokstallen voor de zeugen. Als dat gereed is, gaat Rutgers over op eigen aanfok. Het enige levende materiaal dat dan wordt aangevoerd is sperma. De nieuwe opfok- adaptatiestal komt voor de zeugenstal te staan, maar krijgt een aparte toegang en staat technisch geheel los van de rest van het bedrijf. De bouw vormt tegelijk een verhoogd risico op ziekte-insleep, weet Rutgers uit ervaring. Dan staan er pallets met materiaal op het erf en bouwvakkers lopen in hun goedbedoelde ijver soms van het vuile naar het schone bedrijfsdeel. Rutgers: “De uitvoering van het hygiëneprotocol gaat prima, behalve tijdens bouwen en verbouwen. Dan vervagen de hygiënegrenzen makkelijk.”Rutgers heeft geen SPF-bedrijf, maar streeft niettemin naar vitale dieren en lage gezondheidskosten. De vanuit Polen gestaag oprukkende Afrikaanse varkenspest zet het hygiënestreven extra op scherp.Inzicht vergroten met hygiënescanBegin 2021 wordt gestart met een hygiënescan op varkensbedrijven. Dat is een van de afspraken in de roadmap preventie introductie Afrikaanse varkenspest, van afgelopen mei. In dit plan van aanpak werkt het landbouwministerie, provincies, wildbeheerders en de varkenshouderij samen om de kans te verkleinen dat AVP in Nederland wordt geïntroduceerd. De Producenten Organisatie Varkenshouderij laat weten dat de urgentie voor een biosecuritycheck hoog is. De POV streeft naar een korte, praktische en gebruiksvriendelijk check die zowel geschikt is voor gangbaar gehouden varkens als voor biovarkens. Om uiteeenlopende redenen investeren sommige varkenshouders onvoldoende in een goede bioveiligheid op het bedrijf, zo staat in de roadmap. Dat verhoogt de kans op een AVP-besmetting.