De klei is zo hard als beton

Het voorjaarswerk van 2020 gaat de boeken in als lastig. Met name op klei is de ploegsnede door droogte haast onbewerkbaar geworden. Het is de erfenis van een moeilijke oogst en een winter zonder vorst. Op het zand stuift het als de ziekte.Hadden we eerder een voorjaar als dat van 2020? De vraag stellen is hem beantwoorden; het antwoord is ‘nee’. Zo’n voorjaar hebben we niet eerder gezien; nog afgezien van de corona, die volgens velen ook nog wel een staartje krijgt in afzetseizoen 2020-2021. Met name over het prijsniveau op de aardappelmarkt maken telers zich zorgen. _{Lees verder onder de getoonde foto’s in dit artikel.} Aardappelland klaarleggen op WUR-proefboerderij Westmaas (Z.-H.). Alleen met intensieve bewerking is een enigszins redelijk pootbed te maken. "Gaat lastig", vertelt bedrijfsleider Marcel Tramper. "Uienland hebben we met 15 millimeter beregend om het zachter en zaaiklaar te maken. Na zaaien met cambridgerol erover en nog 10 millimeter water om te kiemen. - Foto: Peter RoekHerhaaldelijk frezen, sneleggen en kopeggenWanneer moesten in het midden en noorden van het land eerst nog aardappelen en uien gerooid worden, om überhaupt het land voor een volgende teelt te kunnen klaarleggen? En wanneer eerder werd van Zeeuws-Vlaanderen tot in Groningen gesproken over ‘beton’ om aan te geven hoe hard en droog de ploegsnede uit de winter is gekomen? Alleen met grof geweld van herhaaldelijk frezen, sneleggen en kopeggen is de keihard ingedroogde kluiterige toplaag fijn, maar meestal nog niet fijn genoeg te krijgen. “Je krijgt een zaaibed als een grindbak”, zegt Gert-Jan van Agruniek-Rijnvallei vanuit de Betuwe. “Het wordt op de zware klei op zijn best en knikkerbak”, laat Paul Hooijman van Delphy vanuit Flevoland weten. Dat het zaad het daartussen niet naar de zin heeft is duidelijk. Akkerbouwer André Edens in Nieuw-Beerta: “Normaal is op onze zware grond 1 bewerking in het voorjaar voldoende voor een goed zaaibed, nu moeten we er 2 of 3 keer over.” _{Lees verder onder de film. Film: Sytze Bakker} Beregenen vanwege droogteWaar dat kan draaien regeninstallaties om met een watergift van pakweg 15 millimeter de harde kluiten te verzachten, zodat die zich beter laten verkruimelen. Maar daarmee is de droogte niet weg en daarom wordt meer dan ooit de cambridgerol tevoorschijn gehaald om het zaad beter in contact met de ondergrond te brengen. WUR-proefboerderij Westmaas heeft zelfs de proeven met zomergerst en zomertarwe beregend. “Op basis van de dauw is het zaad gaan kiemen, en nu dreigde het vanaf onderen te verdrogen”, vertelt bedrijfsleider Marcel Tramper. “Een akkerbouwer in Steenbergen, niet ver hiervandaan, vertelde dat het bij hem 2 keer heeft geregend: 1 keer 14 druppels en 1 keer 17 druppels. Het is zo droog. Iedereen is hier aan het werk, overal zie ik stofwolken.”
Brian Salomé in IJzendijke (Zld.) zoekt naar uienzaadjes. Ze zijn moeilijk te vinden tussen de restanten groenbemester die hij 2 keer geklepeld heeft en daarna met de kopeg lichtjes heeft ingewerkt.Het valt hem op dat de grond redelijk vochtig en goed verkruimelbaar onder de groenebemester vandaan komt. Afgelopen winter had hij op al zijn percelen een groenbemester. - Foto: Peter RoekBij Swifterbant (Fl.) beregent akkerbouwer Frans van Stee een perceel waar hij biologische haver wil zaaien. De grond is voor het beregenen al een keer bewerkt, door het water worden de overgebleven kluiten zacht, zodat daarna in een werkgang gezaaid kan worden. Voor uien en bieten hanteert Van Stee dezelfde tactiek. In het hele land beregenen telers om de kluiten zacht te krijgen, hun gewassen egaal boven te krijgen of onderdroging te voorkomen. - Foto: Sytze BakkerBerend Migchels in Onstwedde (Gr.) zaait zomergerst met een spit-zaaicombinatie. De akkerbouwer staat ervan te kijken hoe snel het land opgedroogd is na de natte winter. Voor de lichte perceelsgedeelten is het eigenlijk alweer te droog. De loonwerker kon ook op tijd de mest er op krijgen. Het werk gaat nu zo snel dat hij al voorloopt op andere jaren. Migchels doet alles in 1 werkgang, ook spitten en aardappels poten. De uien en de bieten zitten er inmiddels al in. Nu alleen de aardappelen nog. - Foto: Mark PasveerDit bietenzaadje ligt op de vochtige ondergrond. Het sterk drogende weer en de matige structuur van de kleigronden maakt een regelmatige controle van de zaaidiepte extra belangrijk. Telers zijn geneigd wat dieper te zaaien zodat het zaad voldoende vocht krijgt om te kiemen en het jonge plantje door kan groeien. Voor cichorei is het advies om niet dieper te zaaien, omdat dit zaad dan onvoldoende energie heeft om boven te komen. - Foto: Sytze BakkerNiet kerende grondbewerkingOp verschillende plekken valt ook te beluisteren dat percelen die door de natte herfst na de oogst niet meer bewerkt zijn nu het best bewerkbaar zijn. Dat geldt ook voor percelen waar een niet kerende grondbewerking is toegepast en/of waar direct in een geklepelde groenbemester is gezaaid.
Ruben Ronda zaait in Nieuw Beerta (Gr.) voor akkerbouwer André Edens een perceel veldbonen met een getrokken 9 meter brede zaaimachine. Om de grond van het 26 hectare grote perceel voldoende los en fijn te krijgen wordt de grond voorbewerkt met een kopeg. Het perceel was in de herfst gespit en sindsdien heeft het alleen maar regen gezien. Normaal heeft deze grond volgens Edens in het voorjaar maar 1 bewerking nodig, dit jaar moeten ze er wel 2 of 3 keer over om een enigszins acceptabel zaaibed te krijgen. - Foto: Mark PasveerHet poten van de Innovators van Rien Schlepers in Biddinghuizen (Fl.) gaat niet hard en de trekker moet er hard aan werken om een goed pootbed te krijgen. Het perceel is begin november op wintervoor geploegd, maar de klei is nauwelijks verweerd. Het valt Schlepers niet tegen hoe de grond erbij komt te liggen. De eg voorop de trekker maakt de grond wat los en de frees verpulvert vervolgens de harde kluiten. - Sytze BakkerUitrijden van mest kwam laat op gangOndertussen wordt in het Noordoosten de klok rond bemest. Doordat het in het voorjaar zo lang nat was kwam het uitrijden van mest pas laat op gang en rijden loonwerkers daar nu 24 uur per dag. Net als de transporteurs, want de mestsilo’s in het gebied beginnen leeg te raken. Een dag regen zou hen ook in dit opzicht wel passen.In de loop van vorige week kwam na het zaaien van de uien en bieten het poten van aardappelen op gang. De helft van de bieten zat er toen in en de vroegst gezaaide bieten staan dan al deels boven. De uitzaai verloopt landelijk gelijkmatig, zegt Suiker Unie. Er wordt ook al beregend om de bieten aan de gang te krijgen. Meer weten? Kijk dinsdag 14 april in weekblad Boerderij. Of lees het digitaal vanaf dinsdagmorgen 6.00 uur.Medeauteur: Luuk Meijering