‘De ergste crisis is de crisis waar we niets van leren’

Woorden, woorden en nog eens woorden. De opening van het NOS Journaal en van alle kranten. Nieuwsuur en de bekende talkshows.De ’meerlingfraude’, de ‘kalverfraude’, ‘2.200 (of zelfs 7.000) frauderende melkveehouders’: met vette letters verschenen deze woorden op het scherm en in de krant. Het beeld was definitief gezet. Zelfs buitenlandse zenders en Franse en Duitse kranten pakten er stevig mee uit. Dat er binnen 24 uur al 150 boeren waren ‘vrijgesproken’ was slechts goed voor een klein berichtje. Inmiddels zijn we een paar weken verder en wat er precies aan de hand is, weten we met elkaar nog niet. Maar er komen wel nieuwe woorden in beeld. In plaats van ‘fraude’ horen we steeds vaker ‘onregelmatigheden’ en – nog lichter – ‘onvolkomenheden’. De minister spijt het – ongetwijfeld welgemeend – dat ze de boeren die slechts onschuldige administratieve fouten hebben gemaakt niet heeft kunnen onderscheiden van de echte fraudeurs. Boerenorganisaties eisen inmiddels excuses van minister Schouten.Vermoeden van fraudeInderdaad, een bedrijfstak die van de overheid een ‘vermoeden van fraude’ over zich heen krijgt, mag duidelijkheid eisen. Want fraude betekent in juridische zin nogal wat: het gericht en bewust doen van foute en onjuiste opgaven, met het doel en effect van eigen economisch voordeel dan wel benadeling van anderen. Helaas moeten we vaststellen dat de overheid nog geen harde feiten op tafel heeft gelegd met het exacte aantal fraudeurs, de aard van de fraude en het economisch gewin dat er mee binnen is gehaald. Lees ook: LTO, NAJK en NMV vragen deblokkades en excusesLaten we hopen dat die duidelijkheid er snel komt. Er worden zelfs weddenschappen afgesloten over het uiteindelijke aantal! De kwestie is echter veel te serieus voor dat soort ‘humor’. Voor mij geldt: élke fraudeur is er één te veel en elke boer(in) die ten onrechte het etiket ‘fraudeur’ heeft opgeplakt gekregen door de overheid is er ook één te veel. Rigoureuze modernisering van I&R-systeemHet belangrijkste: wat leren we van wat nu boven tafel komt? Voor mij is dé les: ons I&R-systeem is aan een rigoureuze modernisering toe. Het is uiterst gebruikersvriendelijk. Het melden van de geboorte van een kalf, daar heb je vijf dagen voor. Het aanbrengen van het oormerk, dat hoef je echt niet direct te doen. Je hebt als boer weken de gelegenheid om de eerste melding te corrigeren. Inderdaad, allemaal heel gebruikersvriendelijk, máár het werkt ook fouten in de hand. Elke dag die je meer hebt om de geboortemelding te doen of de oormerken te plaatsen: de kans op een vergissing wordt groter. Laten we even de cijfers op een rijtje zetten: 1,5 miljoen inseminaties die geregistreerd moeten worden, 1,5 miljoen geboortes die gemeld moeten worden, 1,5 miljoen oormerken die aangebracht moeten worden, 1 miljoen kalveren die ’van adres veranderen’ en waarvan de afvoer geregistreerd moet worden, 50.000 dood of te vroeg geboren kalfjes. Ruim 5 miljoen online-handelingen die door 18.000 boeren en boerinnen moeten worden gedaan en – het gaat om levende dieren hè! – dan mag er iets fout gaan. Noem mij een bedrijf of een overheidsdienst met 0% fouten bij dit soort mega-aantallen registraties. Kans op fouten zo klein mogelijkMaar als we als sector en als rundveeland toonaangevend willen blijven, dan moeten we gaan werken op een manier die de kans op fouten zo klein mogelijk maakt. Daarvoor zijn de sector én de minister aan zet. Dus: verplicht binnen 3 dagen de geboorte melden, melddatum wordt de geboortedatum, oormerken aanbrengen op melddatum dus ‘melden is merken’, herstel van geslacht of afstamming alleen mogelijk na DNA-onderzoek! Lees meer berichten over de I&R-affaireEn tenslotte: we gaan werken met nieuwe oormerken, namelijk die waarbij met het aanbrengen van het merk een klein stukje weefsel en bloed uit het oor wordt genomen en in een klein buisje terechtkomt. Dat buisje heeft hetzelfde nummer als het oormerk, dus wisselen is onmogelijk en zinloos. Bloed en weefsel kunnen in een laboratorium worden getest. Steekproefgewijs ter controle een DNA-test (of op verzoek van de boer/boerin) en standaard bij alle meerlingen misschien? Oostenrijk en diverse Duitse deelstaten werken al zo. De kosten bij een DNA-steekproef van 5%? Mijn eerste berekening op basis van ervaringen in het buitenland: 0,015 cent per liter geproduceerde melk in Nederland. Pakkans wordt groterWat hoor ik nu? Voor 0,015 cent per liter melk en met strengere voorschriften (die door een deel van de boer(inn)en nu al in de praktijk wordt gebracht) die voorkomen dat we te gemakkelijk fouten maken, worden we weer koploper in betrouwbaarheid? Inderdaad, en de echte fraudeurs krijgen minder kans en moeten meer en ingewikkelder trucs uithalen om de boel te bedonderen. Dus de pakkans wordt groter. Er zijn grote woorden gebruikt tijdens deze crisis. Soms te grote, naar het lijkt. We kunnen nog een tijd in het openbaar gaan ‘jij-bakken’. Het is verspilde energie en het zal slechts de schade vergroten. Leren van deze crisis vereist maar één ding: samen de schouders onder een sterk gemoderniseerd I&R. En wel NU!