De emancipatie van de natuurboer

Op de campus van CAH Vilentum in Dronten kregen de eerste vijftien deelnemers aan de beroepsopleiding voor professionele natuurboeren onlangs hun eerste colleges. Een heel bijzondere dag.Veertig jaar geleden begon ik dapper aan een melkveebedrijf in de prachtige natuur van landgoed Oldenaller, tussen Nijkerk en Putten. De vereniging Natuurmonumenten gaf ons een kans door ons een bedrijf te verpachten. Met een enigszins onrustig gevoel, want een boer is geen echte natuurbeheerder.Boeren met natuur waren losers
De collega-melkveehouders namen mij evenmin serieus. Ze zagen mij meer als idealist (alsof dat verkeerd is), als sneue wroeter. Want ondernemers in een natuurgebied, ook al bezitten zij vee, stallen, tractoren, werktuigen, mest en gewassen, dat zijn geen echte boeren. Boeren met natuur zijn losers, was de mening.Natuurbedrijf met vleesvee
Toen ik in het midden van mijn werkend bestaan een natuurbedrijf met vleesvee en schapen startte in een vaargebied, was de situatie al beter. Op tientallen plekken in Nederland waren moedige en succesvolle pioniers bezig om van hun onderneming in de natuur op twee fronten een succes te maken.
Toch bleef de geringschatting bij de productieboeren, die zichzelf als de enige echte veehouders beschouwden. Wat ook bleef, was het dedain van de natuurbeschermers, die boeren vaak geen serieuze natuurbeheerders vinden, omdat die geen ‘echte natuur’ voortbrengen.Natuurboeren tussen wal en schip
Bovenstaande beeldvorming heeft er toe geleid dat de categorie natuurboeren op veel beleidsterreinen tussen wal en schip is gevallen. De EU-inkomenssteun voor natuurboeren is laag, omdat de voedselproductie op natuurhectares (net overigens als in de biologische landbouw) laag is. Geen tegemoetkoming in de wildschade, want ganzen zijn ook natuur. Geen uitrijpremie voor vaste mest, want die is gekoppeld aan agrarisch natuurbeheer en dat mag vooral buiten de reservaten. En als klap op de vuurpijl: LTO wil geen GLB-hectarepremie en geen groene toeslagen in natuurgebieden met de leus ‘geen boerengeld naar natuur’.De emancipatie van de natuurboer
Intussen zijn in veel grasland-natuurgebieden volwassen ondernemingen ontstaan die voedselproductie en puik natuurbeheer combineren. En dan begint nu de professionaliseringsslag: een opleiding tot professioneel natuurboer op hbo-niveau. Vijftien razend enthousiaste deelnemers in de klas, die het besef delen dat het vak van natuurboer deskundigheid en vaardigheden vereist op twee vakgebieden. Een slechte boer gaat zeker ten onder in de vaak moeilijke productieomstandigheden in natuurgebieden. En voor natuurbeheer zijn kennis, vakmanschap en een professionele werkwijze bij planning en verantwoording vereist. Wat ligt meer voor de hand dan een diploma en een keurmerk?
De start van deze vakopleiding markeert de voltooiing van de emancipatie van de natuurboer.
Kijk ook eens op www.beroepsverenigingnatuurboeren.nl