Cranberry als alternatieve teelt veenweidegebied

Veen- en zangronden zijn goed beschikt voor de cranberryteelt.Cranberry is een vrucht uit Noord-Amerika. Er is een goede afzetmarkt voor, vooral voor cranberry voor humane consumptie: verse cranberry in sapjes en jam. Dit kan Nederlands zijn of geïmporteerd. Cranberry heeft ook een genezende werking tegen blaasontsteking.Het planten van cranberry in de Krimpenerwaard. Bart Crouwers en Gerard Harleman telen hier cranberry op 10 hectare veengrond.De cranberryteelt vergt een bodem die veel vocht vasthoudt, met een pH van 4,5 tot 5,5. Een organische stofgehalte van minstens 3% en voedselarme grond helpen ook. Veengronden en zandgronden zijn geschikt.Cranberry heeft in Nederland weinig last van ziekten, schimmels, bacteriën en insecten. In Amerika wordt het gewas op grote schaal geteeld. Met inzet van veel onkruidverdelgers en groeiversterkers, want daar heeft men juist veel last van ziekten en plagen. Het is niet uitgesloten dat telers in Nederland daar op termijn ook mee te maken krijgen.Veenweides voorbereidenIn Nederland is bijna alle veengrond in gebruik als weiland. Om die weiden geschikt te maken voor cranberry is het nodig om grond te plaggen. Bij vernatten zonder plaggen kan de eerste jaren veel methaan vrijkomen. Wel komt CO₂ vrij door het plaggen zelf. Nadat 15 centimeter van de toplaag af is, begint het planten. Het eerste jaar erna komt veel onkruid tussen de planten op, mede door de onrust in de bodem. In het tweede jaar is er al meer rusten en komt minder onkruid op. Raaigras verdwijnt vrij snel, omdat het niet tegen langdurige nattigheid en zure grond kan.Onkruiden en andere planten – zoals raaigras – kunnen voor schaduw zorgen op de cranberryplant. Cranberry heeft voor de ontwikkeling van vruchten veel zonlicht nodig. Schaduw belemmert de fotosynthese.Cranberry is een meerjarige, bladhoudende plant. Veel cranberry is geschikt om te verkopen als vers product of voor in jams of sappen.Voor cranberryteelt moet de bodem nat zijn. In de Krimpenerwaard ligt het maaiveld zo’n 2,20 meter onder NAP. Dit waterpeil zorgt voor een natte polder en dat is gunstig. Cranberry heeft ongeveer 25 milimeter water per week nodig, maar houdt gedurende het groeiseizoen niet van ‘natte voeten’.De wortels kunnen goed water opnemen, maar door de huidmondjes – die altijd openstaan – gaat veel water verloren. De plant gaat zo niet efficiënt om met water en heeft om die reden veel vocht nodig.Cranberry planten, niet zaaienHet planten van cranberries is veel kansrijker dan zaaien. Cranberryplantjes hebben minder last van de onkruiden dan zaailingen. Het is een meerjarige plant die bladhoudend is; ’s zomers groen en ’s winters paars. 3 tot 5 jaar na planten is de plant goed ontwikkeld.De Nederlandse temperaturen zijn ideaal voor de cranberry. Tussen 16 en 26 graden kan de plant het beste groeien en vruchten produceren. De plant is bestand tegen 30 graden vorst. Als de temperatuur boven 30 graden uitkomt, staat de ontwikkeling van plant en vruchten stil. In juli bloeit de plant. Vanuit de bladoksels van langs de grond groeiende uitlopers vormen zich stengels waaraan de cranberry en bloemen groeien.Oogsten van cranberryCranberry vergt – na 3 jaar strijd tegen het onkruid – weinig onderhoud. Elke 3 jaar moet de plant gesnoeid worden. Na zo’n 9 jaar zit de plant op de maximale oogst. De plant produceert zo’n 50 tot 80 jaar. Van eind september tot begin november is cranberry te oogsten. Dit hangt af van de soort. Het oogsten wordt gedaan met een speciale cranberryplukmachine. Het is daarbij belangrijk droog te oogsten. Dit stimuleert de bewaarbaarheid. Vruchten die niet droog geoogst zijn, worden vaak verwerkt tot sap.Voor de bewaarbaarheid van cranberry is een droge oogst belangrijk. Vruchten die niet droog geoogst zijn, worden verwerkt in sappen.Wereldwijd lopen de cranberryoogsten uiteen. In Letland is wel 25.000 tot 30.000 kilo per hectare te oogsten. Het hoogveen is daar zuurder dan in Nederland en dat komt de oogst ten goede.Crouwers en Harleman van The Cranberry Compagnie verwachten uiteindelijk 10.000 tot 15.000 kilo per hectare te oogsten in de Krimpenerwaard. Zij werken biologisch. De opbrengst is hierdoor lager, maar de prijs ligt hoger.Bemesten en voedselarme grondNa een paar goede oogsten is het tijd om te bemesten. Cranberry past zich aan de voedselarme gronden aan en heeft weinig extra voeding nodig. Er kan het best bemest worden aan de hand van grondmonsters.Door de fosfaatrijke toplaag af te plaggen voor het planten van cranberry worden de condities van het land gunstiger. Dit helpt niet alleen de cranberryteelt, het verbetert ook de slootwaterkwaliteit. Weidevogels komen op het drassige land af.