‘Coöperatie is prijszetter’

Mijn vaste overtuiging is dat coöperaties onmisbaar zijn voor de boer en dan vooral de veehouderij.Als individu zijn we een speelbal in handen van de vrije economische krachten en gehaaide handelaren in producten. De tegenstanders van coöperaties hoor ik denken: ‘Onzin. Ik ben best in staat zelf te bepalen van wie ik wil kopen of aan wie ik wil verkopen. Daar heb ik geen duurbetaalde boerenbestuurders en directeuren voor nodig. Gezond boerenstand bepaalt mijn keuze’. Helaas, dat denken deze zich baas op eigen erf voelende collega’s. Ze vergeten dat de coöperatie in veel gevallen de toon zet in de prijsvorming. Daar profiteren alle boeren van. De leden, omdat die een verantwoorde prijs beuren of betalen en de particulier georiënteerde boer omdat zijn leverancier of afnemer zich voegt naar de prijszetter, de coöperatie. Dat was vroeger zo en nu is het niet anders.‘De grootste prijsverschillen zie je tussen de coöperaties zelf. Het dieptepunt is de melkprijs bij DOC’De grootste prijsverschillen komen voor binnen de coöperaties zelf. Neem de zuivel. Daar is FrieslandCampina prijszetter. Cono komt daar, evenals Rouveen, steeds met een puike melkprijs bovenuit. Dieptepunt is DOC, een coöperatie die nu al jarenlang een fors lagere melkprijs betaalt. Boeren kunnen moeilijk weg naar een andere coöperatie, omdat de meeste geen nieuwe leden willen. Dat zou de uit te betalen melkprijs verlagen omdat van de nieuwe melk alleen maar bulkproducten kunnen worden gemaakt. Immers, daar gaat alle overtollige melk naar toe.‘Lidmaatschap met verplichtingen voelt als minpunt’Het lidmaatschap met alle verplichtingen voelt als een minpunt van de coöperatie. Je zit vast aan het samen zaken doen. Doet je coöperatie het goed, dan voel je je gelukkig. Doet-ie het slecht, dan ben je de sigaar. Ik kom niet verder dan die constatering. Een oplossing heb ik niet.Boeren die particulier denken, hebben wat dit betreft meer mogelijkheden. Als ze ontevreden zijn, kunnen ze elke dag opstappen. Er staat meestal ook wel een ander klaar die wel een nieuwe relatie wil hebben. Een redelijke prijs is ook gegarandeerd, want die wordt toch gekoppeld aan die van de coöperatie. De particulier die niet in staat is ongeveer in de buurt van de coöperaties te presteren, verdwijnt vanzelf.‘Nu de bulkproducten in prijs stevig dalen, ben ik benieuwd of A-Ware beter blijft betalen dan FrieslandCampina’Een uitzondering lijkt nieuwkomer A-Ware. Die vraagt om melk en heeft in de tweede helft van vorig jaar een prima melkprijs uitbetaald. De opbrengst van bulkproducten was in die periode ook hoog. Nu de bulkproducten in prijs stevig dalen, ben ik benieuwd of A-Ware beter blijft betalen dan FrieslandCampina. Ik twijfel, maar ik hoop dat ik ongelijk heb.‘Coöperatieve prijszetting blijft leidend’Kijk maar naar het verleden. Particuliere zuivel is voor een groot deel verdwenen. Kleine mengvoerfabrieken zijn er niet meer. Grotere zijn gebleven en particuliere handelaren zijn niet meer dan vertegenwoordigers met eigen transport, die voor een vaste marge werken. Daar kunnen ze bij de boer nog een beetje mee spelen, om hem het gevoel te geven dat hij zelf een goede koopman is.Maar bij alles blijft de coöperatieve prijszetting leidend.Lees over coöperaties ook de vorige column van Vergaderboer.