‘CO2 vastleggen in de bodem – zet dat zoden aan de dijk?’

“Klimaatverandering? Boeren hebben de oplossing!”, horen we vaak. Want boeren leggen CO2 vast in de bodem. Is dat zo? En kun je daar dan ook wat aan verdienen?Door meer organische stof op te bouwen in de bodem dan dat er wordt afgebroken, kun je CO2 vastleggen in de bodem. Mogelijkheden daartoe op bouwland zijn:gewaskeuze;groenbemesters;minder ploegen;aanvoer van stro, dierlijke mest en compost. Voor grasland geldt met name niet scheuren, maar ook gebruiken van veel dieper wortelende grassen en kruiden. Zo gaat het organischestofgehalte omhoog. Dat is goed voor het klimaat én voor de bodemvruchtbaarheid.In veenweiden is de uitdaging om CO2-uitstoot uit de bodem tegen te gaan. Die komt door de natuurlijke afbraak van de veenbodem. Dat vermindert als de bodem vochtig blijft door bijvoorbeeld (peilgestuurde) onderwaterdrainage. En natuurlijk door veengrond nooit te ploegen. In de veenweidegebieden is het zaak de waterstand op peil te houden om zoveel mogelijk CO2 vast te houden. - Foto: Mark PasveerGoed voor het klimaatLeveren al deze inspanningen veel klimaatvoordeel op? Met de juiste maatregelen kan een akkerbouwer ruim 1 ton CO2 per ha per jaar netto vastleggen. In permanent grasland met diepwortelende grassen en kruiden kan de jaarlijkse netto vastlegging oplopen tot 3 ton CO2 per hectare en bij het omzetten van een akker naar grasland is dat nog meer. En het (flink) vernatten van veengrond kan tot wel 20 ton CO2-emissie per ha per jaar voorkomen. Dit zijn vuistregels. Er zijn grote verschillen tussen teelten, bodems en regio’s.Lees ook: Zo kun je koolstof opslaanOpgeteld over de 1,8 miljoen hectare landbouwgrond in Nederland is die CO2-vastlegging zeker relevant. Dan is een jaarlijkse CO2-vastlegging 1 tot 2 Mton CO2 haalbaar. En dat is voldoende om bijvoorbeeld de extra reductiedoelstelling in het regeerakkoord van 1,5 Mton uit landgebruik te halen. Het is overigens niet mogelijk om tot in lengte van jaren netto CO2 vast te leggen in de bodem, er is een bovengrens.Goed voor de boerMet goede zorg voor de bodem verbetert de bodemkwaliteit en komt er meer bodemleven. Beiden zijn relevant voor gezonde gewassen en een goede opbrengst: een direct boerenbelang. Daarnaast is het mogelijk dat wordt betaald voor deze ‘klimaatdienst’, een carbon credit voor goed bodembeheer. In Oostenrijk bestaat al zoiets, daar krijgen telers € 30 per vastgelegde ton CO2.Lees ook: ‘Koolstofvastlegging financieel niet interessant’In Nederland kunnen carbon credits helpen. Wel met enkele kanttekeningen. Met permanent grasland is meer CO2 vast te leggen (dus meer te verdienen) dan in de akkerbouw. De prijs van vrijwillige carbon credits is nog vrij laag, € 10 tot € 20 per ton. En een landelijk systeem van carbon credits in de landbouw is nog niet zomaar opgezet. Het is daarom wel zinvol om in een aantal gebieden daarmee te experimenteren.Met de juiste maatregelen kunnen akkerbouwers veel CO2 vastleggen. Hier wordt een groenbemester geklepeld en daarna ingewerkt. - Foto: Bert JansenToekomstbeeldVoor de toekomst heb ik voor ogen dat agrariërs (nog) meer gaan sturen op opbouw van organische stof in de bodem. En dat partijen rondom de boeren, waaronder verpachters, afnemers en banken, hen helpen met positieve prikkels voor een goed bodembeheer. Carbon credits leveren daarbij een extra stimulans. Zo hebben boeren echt een oplossing: voedselproductie op een gezondere bodem die bijdraagt aan minder broeikasgassen.