‘Claim op 35% van landbouwgrond’

Stikstofaanpak is één van de aanspraken op landbouwgrond. Als je alles op een rijtje zet, ligt er een claim tot 2050 van 633.000 hectare, dat is 35% van het landbouwareaal.Voorzitter Johan Remkes van het Adviescollege Stikstofproblematiek voegde in juni het woordje ‘overal’ toe aan de titel van zijn eindadvies: ‘Niet alles kan overal’. Een jaar eerder, in 2019, heette het eerste advies nog ‘Niet alles kan’. Nou, we weten allemaal wat deze rapporten teweegbrachten. In de kern gaat het om herstel van de balans tussen natuur en economische ontwikkeling. Nog steeds is niet duidelijk hoe dit stikstofbeleid invulling krijgt. Maar dat de landbouw, zeker in de buurt van Natura 2000-gebieden, moet inleveren, is wel duidelijk. Landbouwgrond ‘vrije’ ruimte?De stikstofaanpak is één van die aanspraken op landbouwgrond. Nieuwe ambities leggen nieuwe claims. In jargon van de planologen heet landbouwgrond ‘vrije’ ruimte. Hoezo? Alsof voedselproductie geen serieuze bestemming is. Of de bijdrage aan ’s lands economie even niet meetelt. Het doet pijn zo weggezet te worden. Wat de tekentafel-lieden bedoelen is dat de helft van Nederland planologisch is vastgelegd als bewoond gebied, bedrijventerrein, infrastructuur of natuur. Je kunt daar niks meer aan veranderen.Wat zijn die claims dan? Voor woningbouw is tot 2050 circa 21.500 hectare extra grond nodig, becijfert het Planbureau voor de Leefomgeving. Hier is niet zoveel op te halen. De woningnood is schrijnend. Twijfelachtiger is de aanspraak voor de foeilelijke zonneparken. Op bedrijfsgebouwen, kantoren ligt nog een braak terrein voor de aanleg van zonnepanelen. Aan klimaatmaatregelen ligt het niet; zo’n 15.000 hectare in de komende decennia. Berging en kering van rivierwater kost ruimte. Serieuzer is de aanslag voor bos- en natuurontwikkeling. Minister Schoutens’ Bossenstrategie gaat uit van 100 miljoen extra bomen in 2030, ofwel 37.000 hectare. Als Nederland aan alle internationale verdragen wil voldoen, komt daar nog eens een kleine 190.000 hectare natuur bij.De prijsstijging voor de overblijvende landbouwgrond heeft een enorme impact op de positie van boerenAls je alles op een rijtje zet, ligt daar een claim tot 2050 van 633.000 hectare, dat is 35% van het landbouwareaal. Even in perspectief: sinds 1950 – in 70 jaar dus – leverde de landbouw 521.000 hectare grond in. Het verlies aan grond is één ding, de prijsstijging voor de overblijvende landbouwgrond heeft een enorme impact op de positie van boeren. Is er iemand die daaraan denkt?Niet alles kan overalCBS-landbouweconoom Cor Pierik opperde vorig jaar dat het tijd is voor een nieuwe Nota Ruimtelijke Ordening. Die gedachte is zo gek nog niet. Nu prikt links en rechts op de ‘vrije’ ruimte op de kaart van Nederland, zonder te beseffen wat de optelsom betekent. De titel van de nieuwe nota is niet zo moeilijk: Niet alles kan overal. Beter goed gejat, dan zelf slecht verzonnen.