Brazilië: exportkanon met ambities

De Mercosur is de nieuwe handelspartner van de EU, maar wat weten we over de vier landen, Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay, die samen dit blok vormen? Om dat te verduidelijken een blik op de Mercosur-landen waaronder Brazilië.Brazilië hoort op dit moment bij de top-tien van de wereldeconomieën. Het is de grootste netto exporteur van landbouwproducten in de wereld, gevolgd door Argentinië en Nederland. Brazilië is de grootste producent van koffie en produceert veel citrus, suikerriet, sojabonen, rijst, graan, cacao, katoen, tabak en bananen. Veehouderij gaat vooral om runderen, varkens en pluimvee. Het land is rijk aan mineralen zoals ijzererts, diamanten, goud en aardolie. Het bruto nationaal product (BNP) bedraagt € 2.054 miljard en het aandeel van de landbouw daarin is 23%. Brazilië exporteerde vorig jaar voor € 11 miljard aan goederen, vooral soja, naar Nederland. Vanuit Nederland werd voor € 1,4 miljard, vooral chemische producten naar Brazilië geëxporteerd (RVO.nl).Braziliaanse soja verwerkt in een Chinese haven. Brazilië is over tien jaar de grootste agro-exporteur ter wereld, is de verwachting. - Foto: ANP5 miljoen agrarisch ondernemersBrazilië telt ongeveer 5 miljoen agrarische ondernemers en 64 miljoen hectare akkerbouw en dat is 9% van de oppervlakte van Brazilië (IBGE). Door betere teeltechnieken is het gebied waar de landbouw beoefend kan worden de laatste decennia sterk uitgebreid. Door gunstige bodem en klimaat omstandigheden kunnen veel verschillende gewassen worden verbouwd, van tropische vruchten tot wintertarwe. De landbouw dekt vrijwel de totale voedselbehoefte en van de totale exportopbrengsten is 45% uit de landbouwsector afkomstig. De Braziliaanse landbouw heeft sterke banden met Nederland. Er boeren ongeveer 1.000 van oorsprong Nederlandse agrariërs.Grootste land van de MercosurBrazilië is een federale republiek en een van de vier landen van de Mercosur (Mercado Comum del Sur). Het is, met een oppervlakte van 8.511.965 km², het grootste land in Zuid-Amerika en is 240 keer zo groot als Nederland. Het grootste deel van het noorden van het land heeft een tropisch regenwoudklimaat. Warm en meer dan 2.000 mm regen per jaar. Het noordoosten heeft een droog steppeklimaat en het zuiden een subtropisch klimaat. De hoofdstad Brasília is bijna 60 jaar geleden uit het niets opgebouwd in het centrum van het land. Met 12 miljoen inwoners is São Paulo de grootste stad en ook de economische hoofdstad van Brazilië. De afstand naar Amsterdam is bijna 10 .000 kilometer.
Brazilië werd in de 16e eeuw door Portugal gekoloniseerd. Er werden suikerrietplantages aangelegd en voor het werk werden duizenden slaven uit Afrikaanse landen gehaald. Het land verklaarde zich in 1822 een onafhankelijk koninkrijk. In 1889 kwam het leger in opstand tegen de koning en werd Brazilië een republiek. De bevolking is een mengelmoes van Afrikanen, Europeanen en Indianen. Van de grootste indianenstam, de Guarani, is de taal een van de officiële talen in de Mercosur. Ruim 3 miljoen Brazilianen zijn van Japanse afkomst en vormen de grootste Japanse bevolking buiten Japan. Brazilianen spreken Portugees. Brazilië is met 209 miljoen inwoners het meest bevolkte land in Zuid-Amerika.AkkerbouwBrazilië zal, volgens het ministerie van landbouw (Mapa), in 2030 de grootste producent en exporteur van agrarische producten in de wereld zijn. De belangrijkste gewassen: soja, suiker, ethanol, koffie en sinaasappelsap. Mapa verwacht dit jaar een soja-oogst van 114 miljoen ton van een areaal van 37 miljoen hectare. De export wordt geraamd op 75 miljoen ton. De oppervlakte mais is dit jaar 17 miljoen hectare en daarvan wordt een productie van 95 miljoen ton verwacht. De prijs lijkt, ook gezien de ontwikkelingen op de internationale markt, stabiel. Deze ontwikkeling is gunstig voor de rentabiliteit van de pluimvee- en varkenshouderij. De waarde van de totale graanexport bedroeg het afgelopen jaar € 90 miljard.Vleesvee ergens in Brazilië. Het land telt 222 miljoen runderen. - Foto: ANPRundvleesBrazilië heeft 222 miljoen runderen en 165 miljoen hectare grasland. Met 0,7 rund per hectare is dat een extensieve vorm van veehouderij. In 2018 werd meer dan 9 miljoen ton rundvlees geproduceerd en werd 1,64 miljoen ton geëxporteerd. De waarde van die export bedroeg € 6 miljard en leverde een belangrijke bijdrage aan het BNP (Abiec). Hongkong en China zijn veruit de belangrijkste markten, gevolgd door de Arabische Emiraten de EU en Chili. Nederland staat met in totaal 22.000 ton en een waarde van € 160 miljoen op de negende plaats. Het betrof 17.000 ton vlees in natura, 4.800 ton verwerkt vlees en 315 ton darmen (bron: Agristat).PluimveeDe Europese branchevereniging van pluimveevleesverwerkers Avec, waarbij ook de Nederlandse Nepluvi is aangesloten, is bezorgd over de effecten van de Mercosur-deal. Volgens Avec worden door de overeenkomst handelsbelemmeringen wederzijds opgeheven en kunnen de Mercosur-landen kippenvlees heffingsvrij naar de EU exporteren. “Brazilië, de belangrijkste exporteur van pluimveevlees in de wereld, krijgt het grootste deel van de taart en het exporteert nu al elk jaar bijna 500.000 ton pluimveevlees naar de EU”, aldus Avec.Mercosur – EU handelsovereenkomstVooral de Braziliaanse vleessector reageert enthousiast op de overeenkomst en verwacht een grotere export naar de EU. Voor rundvlees is, verspreid over meerdere jaren, een quotum vastgesteld van 99.000 ton tegen een tarief van 7,5%. Voor het Hilton quotum (10.000 ton) gaat het intra-tarief van 20% naar 0 bij de inwerkingtreding van de overeenkomst. Voor de varkensvleessector wordt door het akkoord de EU-markt geopend voor 25.000 ton, met een intra-tarief van € 83 per ton en een toenemend volume in vijf jaar. Voor Nederlandse zuivel en vooral voor kaas en mageremelkpoeder zijn de vooruitzichten gunstigVoor kippenvlees komt er een exportquotum van 180.000 ton per jaar bovenop de 340.000 ton die met intra-quota en extra-quota al mogen worden ingevoerd (ABPA). Er mag 180.000 ton suiker en 450.000 ton ethanol zonder invoerheffing naar de EU worden geëxporteerd.Voor Nederlandse zuivel en vooral voor kaas en mageremelkpoeder zijn de vooruitzichten gunstig. De verwachting is een aanzienlijke groei van de export en een verbetering van de EU zuivelbalans met bijna € 1 miljard. Bij een handelsakkoord voorziet de EU een groei van de zuivelexport met € 470 miljoen.