Braziliaanse boer krijgt alleen rentesubsidie

De EU is bezig met een hervorming van het landbouwbeleid. Hoe steunen andere landbouwlanden in de wereld hun boeren? Deze week de tweede aflevering: Brazilië.Het Braziliaanse ministerie van landbouw (Mapa) heeft voor 2018-2019 een verhoging van 2% van de landbouwsubsidie aangekondigd. Hierdoor komt er voor de agrarische sector bijna € 50 miljard beschikbaar. Volgens de organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OECD) is dat een relatief lage subsidie voor de agrarische sector.Nauwelijks subsidie door omvang sectorBrazilië telt volgens cijfers van het bureau voor de statistiek (IBGE) ongeveer 5 miljoen agrarische ondernemers en 64 miljoen hectare akkerbouw. Daarnaast is er nog ongeveer 150 miljoen hectare rundveehouderij. Gezien de omvang van de sector is er nauwelijks sprake van subsidie. Bovendien is € 48 miljard bestemd als subsidie op leningen voor investeringen. De rest is voor afzetprogramma’s en een calamiteitenfonds. Met de subsidie wil de overheid de productie van de grote exportproducten als soja, suiker en koffie verder stimuleren. Brazilië is in veel bulkproducten al ’s werelds grootste exporteur. Het nieuwe budget onderstreept nog eens het belang van de agrarische sector, die vorig jaar 23% bijdroeg aan het totale Braziliaanse bruto nationaal product (BNP). Investeringen in de agrarische sector stimuleren ook de overige industrie.Varkenshouderij in Paraná in Zuid-Brazilië. Voor de veehouderij bestaat er amper ondersteuning. - Foto: Vincent ter BeekBanken hanteren hoge rentetarievenDe officiële basisrente, vastgesteld door de centrale bank, staat met 6,5% op een historisch laag punt. Maar de banken hanteren voor de kredietverlening nog steeds hoge tarieven. Het rentepercentage voor een gemiddelde lening is 33% per jaar, de hypotheekrente is nu 9% en rood staan kost meer dan 300% per jaar. De banken rekenen deze tarieven omdat de klanten vaak de lening niet terugbetalen. Tot de 4 grootste banken horen ook de 2 staatsbanken: Banco do Brasil en Caixa Econômica Federal. Hoe minder garanties de klant kan geven voor het terugbetalen van de lening, des te hoger de rentepercentages die de bank in rekening brengt. Voor bedrijven ligt het gemiddelde percentage, zoals voor werkkapitaal, op 18%. Een klein deel van de subsidie gaat naar programma’s die bijvoorbeeld de ontwikkeling van landbouwcoöperaties moeten ondersteunen. Het grootste deel is gericht op de grote bedrijven via programma’s als Moderfrota en Moderinfra.BraziliëAgrarische ondernemingen: 5,1 miljoen;
Oppervlakte akkerbouw: 64 miljoen hectare;
Oppervlakte veehouderij: 150 miljoen hectare;
Gemiddelde leeftijd agrarische ondernemer: 46,5 jaar;
Enige bron van inkomsten landbouwers: 72%;
Enige bron van inkomsten veehouders: 35%;
Managementgereedschap: papier en potlood of niets: – 80%;
Gemiddelde groei van de agrarische sector: 3,6% per jaar;
Top 3 van de grootste problemen: het weer, ziekten en plagen, personeel.(Bronnen: IBGE/ABMRA)Soja vereist grote investeringen in machinesModerfrota is gericht op modernisering en vernieuwing van landbouwmachines. Voor de bewerking van het enorme akkerbouwareaal zijn grote aantallen trekkers, zaai-, spuit- en oogstmachines nodig. Soja, een van de belangrijkste gewassen, vereist grote investeringen in machines. Het bedrijf van Adelmo Fernandes in Corumbiara heeft een gemiddelde bedrijfsgrootte van 8.000 hectare. Met een opbrengst van 3,5 ton per hectare moet er in totaal 28.000 ton worden geoogst. Het probleem van soja oogsten is dat er vlak boven de grond wordt gemaaid. Daardoor komt er ook grond mee in de machine en zijn er veel storingen. Bij Adelmo staan van de 10 maaidorsers er altijd wel een paar enkele uren per dag stil voor reparaties. Een maaidorser kan, onder gunstige omstandigheden, zo rond de 100 ton per dag of 25 hectare oogsten. Voor 8.000 hectare zijn minstens 10 maaidorsers van € 250.000 per stuk nodig. Dankzij de overheidssteun rekent de bank voor de financiering daarvan ongeveer 8% rente.Grootschalige sojateelt. Brazilië verwacht dit jaar weer een recordoogst. Overheidssteun is er voor verbetering van de infrastructuur en het machinepark. - Foto: ANP€ 500 miljoen om extra silo’s bouwenModerinfra is gericht op de infrastructuur. Brazilië verwacht dit jaar een recordoogst van 118 miljoen ton sojabonen en dat ook de export een nieuw record zal vestigen. Maar het vervoer van de sojabonen naar een verwerkingsbedrijf of de haven is een van de grote problemen in Brazilië. Vanuit de belangrijkste sojastaat, Mato Grosso, gaat maar een klein deel van de oogst per spoor en het grootste deel per vrachtauto. Voor de export is Santos de belangrijkste haven van het land, maar de afstand daarnaartoe bedraagt ruim 2.000 kilometer. De wegen zijn slecht en vaak onverhard en bij regen veranderen ze in een modderpoel. Ook ontbreekt het aan voldoende opslagcapaciteit zoals silo’s om de afzet te spreiden. Mapa heeft daarom een bedrag van € 500 miljoen geoormerkt voor kredietverlening bij de bouw van silo´s. Dit programma werd ook al voor 2017 aangekondigd maar tot nu toe is Mapa er niet in geslaagd om de regeling uit te werken.FamilielandbouwRuim 4 miljoen van de agrarische bedrijven worden gerekend tot familiebedrijven en zijn goed voor 40% van de waarde van de totale agrarische productie. De belangrijkste gewassen zijn cassave, bonen, tomaten, koffie en tarwe. Het zijn ook de bedrijven die de grootste hoeveelheid melk, varkens en pluimvee produceren. Ze kunnen niet terecht bij de subsidieprogramma’s van Mapa maar wel bij het nationale programma voor de versterking van de familielandbouw (Pronaf). Dat valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van algemene zaken en heeft een budget van € 7,5 miljard voor kredietfinanciering. Om van voordeliger krediet te kunnen profiteren, moet het bedrijf aan een groot aantal voorwaarden voldoen en mag het bruto jaarinkomen niet hoger zijn dan € 90.000. De rente voor een krediet voor de productiekosten van organische of milieuvriendelijke producten bedraagt 2,5% per jaar.Middelgrote bedrijvenEr is een sterke overheidsinterventie in de kredietsector via rentesubsidies. Ook is er de eis dat banken minimaal 29% van hun kapitaal toewijzen aan agrarische leningen. Het systeem van gecontroleerd krediet van Brazilië is niet van belang voor de hele grote agrarische ondernemingen die op de internationale markt voordelig kunnen lenen. Het zijn vooral de middelgrote agrarische bedrijven die profiteren van de rentesubsidie zoals die door Mapa wordt ondersteund.De vele vaak kleine familiebedrijven kunnen niet bij Mapa terecht maar moeten aankloppen bij een ander ministerie. Dat hanteert een enorme hoeveelheid van eisen waar moeilijk aan kan worden voldaan. Brazilië kent ook een vorm van prijsondersteuning waarbij de overheid een minimumprijs vaststelt waartegen de boer zijn product aan de overheid kan verkopen. Gezien de beperkte omvang van de subsidies is het niet vreemd dat Brazilië internationaal ijvert voor het geheel afschaffen van landbouwsubsidies.