‘Brandbrief of klaaglied van NAJK?’

Jongeren moeten niet klagen, maar oplossingen aandragen, zegt Vergaderboer.Bestuurslid Marije Klever, melkveehouder in Utrecht, schreef namens de NAJK een brandbrief aan minister Schouten. Vol goede bedoelingen. Ze wil niet de slachtofferrol naar zich toetrekken, ze zegt wel te willen veranderen. Alleen, ze ziet het niet meer zitten.Een actie van een Overijsselse afdeling van NAJK.De beweegruimte is zo klein geworden dat jonge boeren er klaar mee zijn. Ze zitten klem tussen de bank, de zuivelindustrie, de overheid en het maatschappelijk debat. Kortom, ze zitten continu in de hoek waar de klappen vallen. Vandaar de brandbrief. Of is het meer een klaaglied? Op het gevaar af dat mij dit fors kwalijk wordt genomen, stel ik toch die vraag. En meteen maar mijn antwoord: zo komt de brief wel op mij over.De brief lijkt een samenvatting van de mening van vooral de generatie oudere boerenKort samengevat: de jonge boer met ambitie ziet geen toekomst meer als gevolg van de externe omstandigheden. Natuurlijk zegt Marije dat ze graag willen meebewegen met de veranderingen, maar dat zijn slechts een paar woorden in een verder klagerige brief vol algemeenheden.Het is een samenvatting van de mening van vooral de generatie oudere boeren. Het oude spreekwoord zegt: ‘als de boeren niet meer klagen en pastoors niet meer vragen, nadert het einde der dagen.’Je moet oplossingen aandragen, bij elk onderdeel dat je niet zintHet NAJK zet met het schrijven van deze brief die traditie voort. Is dat verstandig? Voor mijn gevoel niet. Je moet oplossingen aandragen. Bij elk onderdeel dat je niet zint. Kijk naar de dierenactivisten. Die hebben een beperkt aantal actiepunten, maar hameren daar elke keer weer op een andere wijze op.Of kijk naar Wakker Dier, die het werkterrein succesvol heeft uitgebreid naar de supermarkt en dus de consument. Je kunt het met Wakker Dier oneens zijn – en dat ben ik – , maar de methodes zijn effectief.Dat had ik graag van de jonge, ambitieuze boeren van de NAJK verwacht. En geen brandbrief naar de minister, die net zo klem zit tussen Den Haag en Brussel als de boeren zich voelen. De NAJK moet Schouten gereedschap aangeven om mee te scoren, dat levert vast meer opDaarbij heeft zij ook nog te maken met allerlei politieke partijen en belangengroeperingen in onze sector. De verdeeldheid in de landbouw is dodelijk voor het boeken van resultaat. Het ‘ieder voor zich’ voert de boventoon. Samen succes behalen, is niet meer leidend. Dat deden onze voorgangers beter.Dus Marije, maar natuurlijk het NAJK, schrijf geen klaagliedachtige brandbrieven, maar kom met concrete voorstellen. Dan heb je kans op succes. Nu krijg je applaus in eigen kring.Daar koop je echter niets voor. Je moet Schouten gereedschap aangeven om mee te scoren. Dat levert vast meer op. Want zij wil wel, daar ben ik van overtuigd.