Boerenlandvogels hebben het moeilijk

Het aantal boerenlandvogels daalt gestaag.Dat blijkt uit cijfers van het CBS over 27 vogelsoorten die op het platteland voorkomen. Hun aantal is sinds 1960 met 60-70 procent afgenomen. Dat komt neer op een daling van 4 miljoen naar 1,5 miljoen broedparen in een halve eeuw. Grote verschillenIs er over de heel linie een afname, de soorten laten wel grote verschillen in ontwikkeling zien. Kemphaan en grauwe gors zijn praktisch verdwenen. Sinds 1960 zijn 750.000 tot 1,1 miljoen broedparen van de veldleeuwerik verdwenen. Van de patrijzen is maar tien procent over, van de grutto’s een derde in vergelijking met 1990. Iets ‘beter’ gaat het met soorten als kievit (-40%) en boerenzwaluw (-25%).Zes soorten namen toeZes van de 27 soorten boerenlandvogels zijn in aantal toegenomen. Dat zijn de roek, geelgors, kwartel, grasmus, putter en roodborsttapuit. Van die laatste soort zijn er nu 7,4 keer zoveel als in 1990. Ook ganzen doen het goed. Het aantal ganzen in januari was in 2014 met 2,4 miljoen tien keer zo groot als in 1975. De laatste jaren is het min of meer stabiel. De afname is de laatste jaren afgevlakt, maar van herstel is nog geen sprake.Daling in heel EuropaDe achteruitgang treft niet alleen de typische weide- en akkervogels, maar ook de soorten die bij het kleinschalig cultuurlandschap horen. Het beeld is ook niet beperkt tot Nederland. In heel Europa verdwenen sinds 1980 300 miljoen broedparen van het boerenland. De afname is de laatste jaren afgevlakt, aldus het CBS, maar van herstel is nog geen sprake. OorzakenEr zijn verschillende oorzaken voor de achteruitgang. Verlies van leefgebied is er een van. In 20 jaar is 1.200 vierkante kilometer landbouwgrond bebouwd. Andere factoren zijn ruilverkavelingen eind vorige eeuw, dempen van sloten, het rooien van heggen en verlaging van waterpeil. Daarnaast intensiveerde de landbouw. Er kwamen andere gewassen of andere variëteiten van gewassen en er werd steeds vaker gemaaid. De verhoging van de grasproductie pakt slecht uit voor vogels als de grutto. De overlevingskansen van kuikens verminderen erdoor. Maar ganzen profiteren er juist van.Door intensiever gebruik van grasland kunnen jongen minder goed voedsel vinden. Foto: ANPRoofdieren verergeren effect intensiveringPredatoren spelen ook een rol, maar volgens het CBS kan die niet los gezien worden van de invloed van de intensivering van de landbouw. Uit recent onderzoek zou blijken dat de uitkomstpercentages van legsels in kruidenrijke graslanden nu niet lager zijn dan begin jaren ‘80, toen er minder predatoren in weidegebieden waren.Verhoogde predatiedrukMaar veel van dit land heeft plaatsgemaakt voor intensiever gebruikt grasland. Daarop kunnen jongen minder goed voedsel vinden, waardoor ze verzwakt zijn. Ook is er minder dekking, vanwege een intensiever maaibeheer. Ontsluiting en ontwatering maken de percelen bovendien makkelijker toegankelijk voor roofdieren. ‘Er kan daarom gesteld worden dat een verhoogde predatiedruk mede het resultaat is van de reeds bestaande negatieve effecten van de moderne landbouw, en deze verergert,’ aldus de rapportage van het CBS.Index van 27 soortenDe 27 soorten boerenlandvogels in Nederland zijn de boerenzwaluw, geelgors, gele kwikstaart, grasmus, graspieper, grauwe gors, grote lijster, grutto, kemphaan, kievit, kwartel, patrijs, putter, ringmus, roek, roodborsttapuit, scholekster, slobeend, spotvogel, spreeuw, steenuil, torenvalk, tureluur, veldleeuwerik, watersnip, wulp, zomertortel.Lees ook: Zwarte kraaien vangen ter bescherming weidevogels of
‘Reëel zijn over weidevogels’