Bijen houden in Noorwegen (1)

Het suist niet in mijn oren, het zoemt! Zoveel informatie komt er op me af over bijen. Dit naar aanleiding van het landbouwproject waarvoor ik sinds kort werk.Bijen houden en het produceren van honing vallen sinds 2009 onder het landbouwakkoord in de Noorse politiek. Of iets officieel bij de landbouw hoort of niet, is vooral te herkennen aan het feit of je er subsidie voor krijgt. En ja, imkers krijgen sinds 2009 subsidie. Let op, niet de hobbyimkers met een bezetting van minder dan 25 kasten. Dat ‘steekt’ natuurlijk wel een beetje, want elke andere boer met vee, of hij nu een schapenhouder of een melkveehouder is, krijgt subsidie vanaf het eerste dier. Voor bijen geldt dat dus (nog) niet. Een nieuwkomer wordt aangeraden om met drie tot vijf kasten te beginnen en dan stapsgewijs te vermeerderen. Na enkele jaren bereikt je 25 kasten, maar dan valt er ook een leuke bijdrage te verwachten: 350 kronen (€45) per bijenkast per jaar. Daar bovenop komen de andere verdiensten. Maar daarover later meer.Grote vraag naar honing
Kun je bijen houden in de Noorse bergen? Is het seizoen lang genoeg, vriezen die bijen niet dood? Het blijkt te kunnen. Eén van de boeren die zich heeft gemeld bij het landbouwproject is imker Marit Hjemgård, die haar eigen merk heeft opgezet. Fjellbia heet de honing die ze wint van haar eigen bijen. Ze slingert, zuivert en tapt de honing af in potjes om deze te verkopen à 240 kronen (€32) per kilo. Haar distributiekanalen zijn de plaatselijke supermarkten en de lokale martnans, markten die eens per jaar worden georganiseerd en waar veel mensen ‘van buiten’ op afkomen. Nu woont Marit in Drevsjø, een dorpje van niks. Het ligt echter tussen werelderfgoedstad Røros in het Noorden en wintersportplaats Trysil in het Zuiden, waar veel binnen- en buitenlandse toeristen hun ski-vakantie doorbrengen. Daarop kan ze goed meeliften. In 2003 begon ze met drie bijenkasten. Binnen een paar jaar was de vraag naar haar lokale honing zo groot, dat ze het zelfs met haar inmiddels aangegroeide bijenbestand van 32 kasten (in 2009) niet kon bijbenen. Elk jaar is ze volledig uitverkocht.Bijenziekte
De honing heeft een bijzondere smaak door de vele heide, waarin de bijen hun nectar winnen. Fjellbia-honing is net als de algemene Noorse honing vrij vast van structuur. Heidehoning is veel steviger dan bijvoorbeeld bloesemhoning. Helaas kreeg Marit in 2010 een ziekte in de bijen, die in het Noors åpen yngelråte heet. Dit is een bacterie die ervoor zorgt dat de poppen verrotten en de bijen zich niet meer kunnen vermeerderen. Een besmettelijke ziekte die niet in dit district voorkwam, maar door de aankoop van nieuwe bijenkasten uit Agder (Zuid-Noorwegen) hiernaartoe werd getransporteerd. Het bijenvolk zou toch uitsterven, aangezien er geen nieuwe bijen meer uitkwamen. Om verdere besmetting echter te voorkomen, zat er voor Marit maar één ding op: ze moest ruimen. Al haar kasten werden verbrand, inclusief de bijen. Haar bijen waren behoorlijk vasthoudend, ze heeft líters benzine over de kasten moeten gieten om ze dood te krijgen. Met nieuwe kasten is ze meteen weer verder gegaan, inmiddels heeft ze weer veertien bijenvolken rondvliegen.