Bij Deiman melken en voeren robots de koeien

Volledige automatisering van de nieuwe stal maakt het mogelijk het werk met één man af te kunnen en tijd vrij te maken voor de akkerbouwtak. Het hele project voor 240 melkkoeien heeft € 2,3 miljoen gekost. Omgerekend € 9.500 per koeplaats.De nieuwe stal van familie Deiman in Stadskanaal (Gr.) is pas sinds februari in gebruik. Toch zijn de koeien al snel gewend aan de looproute die ze moeten volgen om bij de robots, het voergedeelte en de ligplaatsen te komen. “De koeien wennen sneller dan wij”, lacht Jan Hendrik Deiman. In de stal vallen de vier achter elkaar geplaatste R9500 melkrobots van GEA direct op. Het bedrijf is daarin uniek, want het is de eerste stal waar vier GEA-robots in lijn staan. Achter in de stal staat een opstelling van vijf bunkers die de voerrobot van Trioliet vullen. Daarmee is gelijk duidelijk dat het bedrijf zwaar ingestoken heeft op automatisering. “Mijn vader werkt nu nog volop mee, maar dat zal ook een keer minder worden. We willen het werk zo inrichten dat één man meer werk zou moeten kunnen doen.” _{Verhaal gaat verder onder de foto’s in dit artikel.} Jan Hendrik Deiman (32) heeft samen met zijn vriendin Alida Meering (33) en zijn ouders Jan (70) en Ina (68) een landbouwbedrijf in Stadskanaal (Gr.). - Foto's: Hans BanusMelkvee- en akkerbouwbedrijf Deiman, Stadskanaal (Gr.)230 melk- en kalfkoeien
180 stuks jongvee
9.000 kilo melk per koe
4,30 % melkvet, 3,65 % melkeiwit
40 ha mais, 47 ha gras
79 ha akkerbouwAkkerbouwtakVrijmaken van arbeid is ook ingegeven door de akkerbouwtak. Hoewel Deiman vindt dat hij vooral melkveehouder is, wil hij de akkerbouwtak met 55 hectare zetmeelaardappelen, 9 ha luzerne, 10 ha suikerbieten en 5 ha voederbieten wel goed uitvoeren. “Ik merk dat veel werkzaamheden vaak tegelijk vallen. Neem alleen maar het spuiten van de gewassen. De meest geschikte tijd daarvoor valt meestal vroeg in de ochtend of in het begin van de avond. Dat zijn ook precies de melktijden”, zo ervaart hij. In de stal staan vier melkrobots van GEA in lijn geplaatst en is daarmee de eerste in zijn soort.KoeverkeerIn de stal heeft Deiman gekozen voor gestuurd koeverkeer. De reden daarvoor is dat hij geen koeien wil halen. “Dat kost nog weer teveel tijd. Ik zie veel bedrijven met vrij koeverkeer, en dat functioneert prima. Maar dan moet er wel iemand zijn die zich bezighoudt met de koeien. Dat wilde ik niet. Ik wil mijn tijd juist vrij besteedbaar hebben.” Deiman heeft op meerdere bedrijven gekeken en heeft ook gehoord dat er aan gestuurd koeverkeer nadelen zitten. “Zo moet er altijd vers voer zijn voor het voerhek. Met een of twee keer voeren per dag krijg je piekmomenten in het gedrag van de koeien. Om dat te voorkomen zijn we ook automatisch gaan voeren. Er moeten een continue loop zijn van de koeien richting voer en richting ligplaats waarbij dan ook de selectie wordt gemaakt voor de koeien met melkpermissie.”De melkunit van de melkrobot sluit de tepelbekers moeiteloos aan.Herinrichting erfVoordat de nieuwe stal gebouwd is, moest eerst het erf een herinrichting ondergaan. De kapschuur die links naast de oudste stallen uit de jaren 70 en 80 stond, is verplaatst en staat nu achter de stal uit 2000. De sleufsilo’s zijn ook verplaatst naar achteren en daarna kon de stal gebouwd worden. De klus is uitgevoerd door Hollema bouw uit Surhuisterveen. “Ik had al contact gelegd met deze aannemer tijdens de open dag van Dairy Campus. Ik heb wel verschillende offertes laten doen. Ze waren niet de allergoedkoopste, maar de bouwtekeningen waren wel degelijker. Muren wat dikker, gestorte boxen in plaats van prefab. Het zijn echte stallenbouwers en dat gaf de doorslag.”De koeien volgen een verplichte looprichting. Deze buizen kunnen maar een kant op bewegen. Is de koe er eenmaal door, dan kan ze niet terug. Ze moet dan eerst door de selectiepoort.Niet besparenHet hele project voor 240 melkkoeien heeft € 2,3 miljoen gekost. Omgerekend € 9.500 per koeplaats. De maatlatstal kent fiscale voordelen en ook op de melkrobots en de voerrobot gelden fiscale regelingen. De stal is van alle gemakken voorzien. “Natuurlijk had ik kunnen besparen, maar je bouwt een stal maar één keer als het goed is. Zo is er een veiligheidsvoerhek, een geïsoleerd dak en de schoftboom in de ligboxen is beweegbaar, per zes boxen.De voerrobot speelt ook een belangrijke rol in de arbeidsreductie. Het vullen van de voorrraadbakken duurt niet lang en de tijd waarop dat gebeurt is flexibel.Gestaag doorgroeienIn de nabije toekomst zullen de oudste stallen waar het jongvee nu nog staat, worden afgebroken. Eerst wordt de stal uit 2000 omgebouwd voor de opvang en huisvesting van het jongvee. Deiman is van plan om gestaag door te groeien. “We hebben nu 200 koeien aan de melk en er is plek voor 240. Daarvoor kopen we fosfaatrechten aan. Dat kopen we uit het bedrijfsresultaat. Zo deden we dat vroeger ook. Bij een goed jaar kochten we wat meer melkquotum, bij een slecht jaar wat minder.” Zo is er in 2018 al 1.000 kilo fosfaat gekocht en in 2019 nog eens 500. “De stal komt zo vanzelf een keer vol. We zullen nog wel wat extra fosfaat nodig hebben, want ik verwacht dat de melkproductie per koe nog wel toeneemt door de extra ruimte in de nieuwe stal en het effect van vaker melken door de melkrobots.Ook aan koecomfort is uitgebreid aandacht besteed. Aan de voorzijde zit een lint en de schoftboom is beweegbaar. Het ligbed is zacht en geeft grip.OpenheidHoewel het bedrijf een intensief karakter heeft, met koeien die jaarrond op stal staan, geeft het bedrijf wel openheid van zaken. Zo geeft Alida sinds enige tijd workshops aan scholen en groepen. Tijdens de workshop wordt er kaas gemaakt. Er wordt eigen rauwe melk voor gebruikt en als de kaasjes in de pers liggen is er anderhalf uur tijd om de groepen over het bedrijf rond te leiden. “Dan zien de mensen hoe we met koeien omgaan, hoe de huisvesting is ingericht en welke investeringen en inspanningen we doen om het de koeien zo goed mogelijk naar de zin te maken. Ondanks dat we de koeien binnen houden zijn de mensen toch heel positief over ons bedrijf en de melkveehouderij in het algemeen. Zo proberen we naast geld verdienen met de melkveetak ook in maatschappelijke zin onze plaats te verdienen.”Het melkveebedrijf van Jan Hendrik Deiman.