Biggenexport Duitsland: dit verandert in 2021

Het Duitse verbod op onverdoofde castratie van biggen leidt tot veranderingen bij de noteringen. Daarnaast eisen de Duitse boeren dezelfde welzijnsregels voor zowel import- als hun eigen biggen.Voor Nederlandse vermeerderaars die hun biggen afzetten in Duitsland is het even extra opletten de komende maanden. Reden is dat vanaf 1 januari 2021 Duitse zeugenhouders hun biggen verdoofd moeten castreren. De twee toonaangevende, Duitse biggennoteringen reageerden hierop. Ze geven sinds afgelopen voorjaar een prijs af voor zowel koppels beren/gelten als voor koppels borgen/gelten. Exportbiggen voor de Duitse markt. De vraag is hoezeer voor koppels met borgen een meerprijs gaat gelden in 2021. - Foto: Bert JansenToeslagenIn beide gevallen gaat het om koppels biggen van Duitse herkomst, die volgens de nationale wetgeving zijn opgefokt. Als aan deze voorwaarden is voldaan, geldt vanaf 1 januari voor koppels met borgen zodoende een toeslag van € 2 per big, oftewel € 4 per borg. De toeslag is bedoeld als een vergoeding voor de meerkosten die de Duitse zeugenhouder maakt voor het verdoven van zijn biggen.VEZG- en Nord-West-prijsHet Duitse collectief van producentenverenigingen (VEZG) maakte deze wijziging 26 maart bekend. De verandering is ook van toepassing op de Duitse Nord-West-prijs, de notering waarop het leeuwendeel van de Nederlandse exportbiggen voor Duitsland wordt afgerekend. Beide noteringen gaan dikwijls gelijk op. Het verschil is dat de VEZG-notering een adviesprijs is die geldt voor de week volgend op de bekendmaking van de prijs. De Nord-West-notering komt ook tot stand door de producentenkoepels, maar met inbreng van de landbouwkamers in de deelstaten Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen en geldt voor de week voorafgaand aan de bekendmaking van de prijs.Nieuw segmentMet de toeslag van € 2 per big willen de noteringscommissies tot uiting brengen dat er een nieuw segment of product bij is gekomen: verdoofd gecastreerde biggen volgens de Duitse wetgeving. Hoezeer deze toeslag uit de verf komt, is nog de vraag. Albert Hortmann-Scholten van de landbouwkamer in Nedersaksen legt uit dat het plan van de toeslag is gelanceerd voordat corona de varkensafzet in de war schopte en dus ook ruim voor er sprake was van Afrikaanse varkenspest (AVP) in Duitsland. Het is nu dringen om de biggen kwijt te raken. Daarom is het onwaarschijnlijk dat op 1 januari aanstaande de meerprijs van € 2 per big voor koppels met borgen direct gestalte krijgt.Vanwege AVP en corona is het onwaarschijnlijk dat op 1 januari aanstaande de meerprijs van € 2 per big voor koppels met borgen direct gestalte krijgtHandel zoekt nogNederlandse handelaren hebben zich nog niet intensief gebogen over de prijs voor exportbiggen in 2021. De grootste zorg is vooralsnog om de biggen kwijt te raken. Desondanks wordt er wel over gesproken door handelaren, vertelt Benny ten Thije, vicevoorzitter van de sectorcommissie varkenshandel van Vee&Logistiek. Ten Thije vermoedt dat de Nederlandse exportbiggen voor Duitsland meeprofiteren van de meerprijs die daar gaat gelden voor koppels met borgen en gelten. De reden is simpel. De Duitse biggen zijn inwisselbaar voor de Nederlandse. Ten Thije: “Nederland levert hetzelfde big als de Duitse boer. Een toeslag van € 4 voor Duitse borgen gaat niet gebeuren. Op dit moment is het sowieso vooral markt behouden in plaats van praten over de prijs.”Markt bepaaltHortmann-Scholten en Ten Thije zeggen beide dat uiteindelijk de markt bepaalt hoeveel toeslag wordt betaald voor een koppel gecastreerde biggen van Duitse herkomst en voor een koppel vergelijkbare importbiggen. Dat zal zich volgend jaar aftekenen. De meerwaarde van een binnenlandse big boven een importbig is voor de Duitse mester vooralsnog gering. Het Duitse kwaliteitssysteem QS erkent voorlopig importbiggen uit Nederland, zodat de Duitse mester zijn varkens gewoon kan verkopen.QS heeft beperkte mogelijkhedenHet Duitse kwaliteitssysteem voor verse levensmiddelen in de detailhandel, QS, staat open voor zowel binnen- als buitenlandse leveranciers.

Zeker voor varkensvlees is deze openstelling belangrijk. Ruwweg een vijfde van de vleesvarkens in Duitsland is als big geïmporteerd. Daarnaast kopen Duitse slachterijen jaarlijks 3,5 miljoen slachtvarkens in het buitenland. Zonder de import van biggen en vleesvarkens zou de Duitse varkensvleesproductie zo’n 30% zakken, schrijft QS in een discussiestuk.

In dit stuk schrijft QS tevens dat het buitenlandse varkenshouders niet kan verplichten de Duitse standaarden voor castratie over te nemen. Zo ver reikt de invloed niet. Buitenlandse biggen weigeren die niet volgens de Duitse wet zijn gecastreerd, kan net zo min. Dat is in strijd met de Europese regels voor een vrije markt. Niettemin is QS met buitenlandse zusterorganisaties eerder al overeengekomen dat castratie alleen onder narcose of pijnbestrijding mag gebeuren. De manier waarop dat gebeurt, ligt nog niet vast.Vleesexport naar ChinaDoor AVP ligt de Duitse export naar China nu stil. Maar China stelt sinds afgelopen mei niet meer de eis dat het Duitse vlees afkomstig moet zijn van varkens die in Duitsland zijn geboren. In Duitsland zijn dus amper afzetbelemmeringen voor vleesvarkens die als big zijn geïmporteerd.Dat geldt in het bijzonder voor koppels met castraten. Op beren zitten de Duitse slachterijen niet te wachten. Daar vragen de mesters dus vanzelfsprekend niet naar. Voor de biggenexport naar Duitsland blijven koppels met borgen de norm. Voor de Nederlandse vermeerderaars is het taak alert te blijven en proberen mee te profiteren van de Duitse toeslag voor borgen, voor zover deze uit de verf komt.In Duitsland zijn amper afzetbelemmeringen voor vleesvarkens die als big zijn geïmporteerd Gelijk speelveldDe Duitse zeugenhouders geven zich echter nog niet gewonnen. Via hun kwaliteitssysteem QS proberen ze af te dwingen dat voor importbiggen dezelfde regels gaan gelden als voor binnenlandse biggen. In eerste instantie voor het verdoofd castreren, maar ook voor toekomstige, Duitse welzijnsregels met betrekking tot de inrichting van de dek- en kraamstal. RichtlijnenOnder grote druk heeft de adviesraad rund en varken van QS daarom besloten, samen met alle ketenpartners, richtlijnen op te stellen voor de castratie van (import)biggen en het dierenwelzijn in de zeugenstal. Dit moet resulteren in een positieve lijst die voor binnen- en buitenlandse varkenshouders de norm wordt. Dat moet duidelijkheid geven aan alle varkenshouders, laat men bij Qualität und Sicherheit weten. De expertgroep die de positieve lijst gaat samenstellen, is gevormd. Bij QS kan men niet zeggen hoeveel tijd de exportgroep nodig heeft. Met jaarlijks meer dan vier miljoen Nederlandse exportbiggen naar Duitsland staat er dus veel op het spel.Castreren blijft meest gangbaarFormeel staan Duitse zeugenhouders vier methoden ter beschikking om te voldoen aan het verbod op onverdoofde castratie, dat 1 januari 2021 van kracht wordt. Dat betreft verdoving met isofluraangas of door een prik ketamine. De andere twee opties zijn beren mesten of immunocastratie.

De laatste twee opties zijn echter slechts voor een beperkt aantal boeren mogelijk. Duitse slachterijen zijn niet happig op meer beren; daar is dus geen markt voor. En immunocastratie kost ruwweg € 8 per varken, schreef het Duitse Wochenblatt onlangs. Vijf euro voor de prikken en slachterijen houden € 3 in per beer die is gevaccineerd tegen berengeur. Voor gevaccineerde beren is ook maar beperkt afzet.

Castreren blijft zodoende op de meeste Duitse zeugenbedrijven de praktijk. Cijfers bevestigen dat. Voor zover nu bekend hebben 4.159 bedrijven met zeugen een aanvraag ingediend voor een subsidie voor de aanschaf van een narcoseapparaat. Het aantal aanvragen van ronde drie is nog niet bekend. Duitsland telt 7.000 bedrijven met zeugen.Erkenning Nederlandse castratiemethodeIn de Duitse vakpers pleitte POV-voorzitter Linda Janssen eind oktober voor erkenning van de Nederlandse castratiemethode in Duitsland. Dus castratie met CO₂-verdoving en napijnbestrijding. De POV verklaart tevens met het Duitse QS en boerenorganisaties in gesprek te zijn om te komen tot een oplossing waar iedereen mee kan leven. De POV pleit voor erkennen van elkaars methoden van castratie en samen onderzoek doen naar het voorkomen van berengeur, zodat castreren overbodig wordt op termijn.Vanaf 1 januari 2021 moeten Duitse varkenshouders hun biggen verdoofd castreren. Op deze foto gebeurt dat met gebruik van Isofluraan. - Foto: Ralf Heil/SUSSlechte naamMarktdeskundige Matthias Quaing van de Duitse belangenbehartiger ISN weet ook niet hoe de positieve lijst waar QS volgend jaar mee komt er uit zal zien. In Duitsland is gasverdoving met isofluraan of een injectie met ketamine erkend om biggen te verdoven. De injectie moet een dierenarts doen. Quaing kan zich echter niet voorstellen dat CO₂-verdoving een plek krijgt op de QS-lijst. Quaing: “CO₂-verdoving van varkens heeft in Duitsland een hele slechte naam. Slachterijen passen het ook toe, maar de methode blijft omstreden.”CO₂-verdoving van varkens heeft in Duitsland een hele slechte naam. Slachterijen passen het ook toe, maar de methode blijft omstreden^{Matthias Quaing, marktdeskundige ISN}Gevecht nog niet voorbijHet gevecht dat de Duitse biggenproducenten voeren voor een gelijk speelveld is dus nog niet voorbij. Duidelijk is dat aanvullende regelgeving de biggenexport begin 2021 in ieder geval niet gaat verstoren. Waar QS later volgend jaar mee komt, is nog afwachten. Ten Thije verwacht een polderakkoord, waar iedereen mee uit de voeten kan. Ten Thije: “Duitsland is gebaat bij veel importbiggen. QS wil de markt niet frustreren en een geaccepteerde instantie blijven voor de hele keten. Dan kom je vaak uit op een compromis.” Kiezen voor de gulden middenweg lijkt het meest logische voor QS. De Duitse zeugenhouders willen niet dat hun concurrentiepositie verslechtert. De vleesvarkenshouders en verdere schakels in de vleesketen zitten natuurlijk niet te wachten op maatregelen die de broodnodige biggenimport complexer of duurder maken.