Betere start en makkelijker oogsten

Arjan Doggen laat zijn kleipercelen diepploegen. Dat levert een lichtere en beter bewerkbare grond op.Akkerbouwer Arjan Doggen (39) liet 3 jaar geleden een deel van zijn kavel diepploegen. Hij is zo tevreden over het resultaat dat hij afgelopen herfst weer een deel heeft gedaan. De bedoeling is om alle kavels een keer te doen. Het probleem met de oorspronkelijke bouwvoor is dat de grond sinds de ontginning van de polder steeds moeilijker te bewerken is. Doggen heeft het idee dat de kleigrond met een afslibbaarheid van rond de 35% steeds plakkeriger wordt en de kluiten steeds harder opdrogen. Dat maakt het in het voorjaar lastig om voor de fijnzadige gewassen als uien, peen en witlof een goed zaaibed te maken dat na het zaaien niet te snel opdroogt en van waaruit het gewas egaal opkomt._{Lees verder onder de foto.}Arjan heeft in maatschap met zijn vader een akkerbouwbedrijf, daarnaast heeft hij een constructiebedrijf voor landbouwmachines, Doggen Constructie & Reparatie. - Foto's: Sytze BakkerBedrijfsgegevens90 hectare akkerbouw
25% afslibbaar na diepploegen
1/6 aardappelen
1/6 wintertarwe
1/6 suikerbieten
1/6 uien
1/6 peen
1/6 witlofpennenSloef: fijnkorrelige leemCollega’s met vergelijkbare grond hebben goede ervaringen met diepploegen en een verder van de boerderij gelegen kavel is in het verleden diepgeploegd, reden voor de ondernemer om zich er ook in te verdiepen. Het profiel bestaat uit een 30 tot 35 centimeter dikke bouwvoor met daaronder een sloeflaag van zo’n 30 tot 90 centimeter en daaronder zit veen. Sloef is een fijnkorrelige leem of kleiafzetting die typisch is voor de Flevopolders. Sloef heeft een korrelgrootteverdeling tussen de 2 en 16 micrometer, daarmee is het net iets grover van samenstelling dan klei._{Lees verder onder de foto.}De diepgeploegde grond laat zich het eerste jaar al goed verkruimelen. In het zaaibed komen nog maar enkele harde klei- of sloefkluiten voor.Organische stofgehalte en Pw-getalDoor de sloeflaag met de kleilaag te mengen ontstaat een lichtere grond. Doggen schat in dat de zwaarte van de grond op zo’n 25% afslibbaar uitkomt. Het geploegde perceel is nog niet opnieuw bemonsterd voor grondonderzoek zodat de ondernemer nog niet precies weet wat het ploegen doet op organische stofgehalte en Pw-getal. Het lijkt erop dat de grond niet veel schraler wordt. De sloeflaag is vrij donker van kleur, een teken dat er organische stof en mineralen in zitten. De uien die Doggen op het gediepploegde perceel teelde, gaf hij voor de zekerheid wel wat extra NPK. Hij vraagt zich nu af of dat nodig was omdat de uien het ondanks het hete en droge seizoen erg goed deden._{Lees verder onder de foto.}Een harde kluit uit de ondergrond. Arjan Doggen heeft de ervaring dat de grond na 2 groeiseizoenen goed gemengd is.Tweeschaar wentelploegVoor het diepploegen is een tweeschaar wentelploeg gebruikt die de grond 55 tot 60 diep ploegde. Achter de grote scharen zitten twee normale ploegscharen die een deel van de bovenlaag onderin de diepe voor ploegen. Dit heeft als praktisch voordeel dat de trekker niet door de diepe voor hoeft te rijden. Zo wordt de grond niet helemaal ondersteboven gezet maar juist mooi door elkaar gemengd. Op het perceel dat afgelopen herfst gediepploegd is zijn de verschillende lagen nog goed weer te vinden. Doggen heeft al ervaren dat na 2 teelten en na 2 keer ploegen de grond helemaal gemengd is. _{Lees verder onder de foto.}De akkerbouwer legt de grond in 1 keer zaaiklaar. Voorop een koppensneller met bandenpakker die Doggen zelf ontwikkelde.Kosten loonwerker € 500 per hectareDe eerste keer liet Doggen de loonwerker ploegen, afgelopen herfst heeft hij het zelf met een gehuurde ploeg en eigen trekker gedaan. De kosten in loonwerk zijn zo’n € 500 per hectare, bij zelf doen komen de kosten aan ploeghuur en brandstof uit op zo’n € 250 per hectare. Het liefst ploegt Doggen een perceel na een aardappelteelt diep om omdat in de rotatie wintertarwe na aardappelen komt. De grond krijgt dan bijna een jaar rust. De diepe beworteling stabiliseert de diep losgemaakte grond. De eerste zware machine die weer op het land komt is de combine. _{Lees verder onder de foto.}De trekker voor de zaaimachine staat op een spoorbreedte van 3 meter. Zo zaait Doggen 2 bedden van 1,50 meter in onbereden grond.Vlotte kiemingNajaar 2017 vond Doggen de omstandigheden na de aardappeloogst niet goed genoeg voor het diepploegen. Daarom stelde hij het een jaar uit en is het perceel na de graanoogst diepgeploegd. Hier zaaide hij dit voorjaar uien. De grond laat zich in 1 bewerking zaaiklaar leggen. Het valt op dat het uienzaad ondanks het sterk drogende weer mooi in de vochtige grond ligt en vlot kiemt. Door betere capillaire werking komt het grondwater sneller naar boven. Dat in tegenstelling tot de bieten die op de kleigrond gezaaid zijn en al deels droog liggen.KoppensnellerDe lichtere grond heeft vooral voor de fijnzadige gewassen veel voordelen. In de oude situatie is het lastig om de grond zo vlak te leggen dat er in het voorjaar met een ondiepe bewerking een vlak zaaibed is te maken. Vooral in een droog voorjaar komen de gewassen dan niet egaal op. Om toch een ondiep en egaal zaaibed te kunnen maken, ontwikkelde Doggen zelf een koppensneller, met aandrukwielen en een gegolfde egalisatiebalk._{Lees verder onder de foto.}Archiefbeeld van het diepploegen door loonbedrijf Aarnink en Ooms. De constructie met 2 maten ploegscharen zorgt ervoor dat de grond goed gemengd wordt.Sneller weer aan de slag na regenOok in het najaar merkt Doggen dat de oogst op de diepgeploegde grond veel makkelijker gaat. Als voorbeeld noemt hij het verschil tussen 2 bietenpercelen die op dezelfde dag gerooid zijn. Op het diepgeploegde perceel was de grondtarra 5 procentpunt minder dan op het andere perceel. Bij het uienrooien kan hij de rooier wat dieper zetten zodat er minder kans is op beschadigen terwijl er niet meer tarra in het zwad komt te liggen. Ook na een regenbui droogt een gediepploegd perceel sneller op. “Na 10 millimeter regen lag je er eerder een dag uit, nu kunnen we na een uur al weer verder.” In het voorjaar duurt het een paar dagen langer voordat de grond droog genoeg is om bewerkt te worden. Een nadeel dat de teler nog weet te noemen is dat de grond slempgevoeliger wordt. “Eerst deden we er alles aan om de grond zo fijn mogelijk te leggen, nu moeten we zorgen dat die grof genoeg blijft liggen.”Het akkerbouwbedrijf van Arjan Doggen in Nagele (Fl.).