Beter mengsel door goed onderhoud mengwagen

Slecht onderhoud aan de mengwagen zorgt voor een matige menging en dus dat niet elke hap gemengd ruwvoer gelijkwaardig is. Boerderij ging op zoek naar simpele, maar belangrijke controlepunten om dit te voorkomen.Naast een verkeerde laadvolgorde, een te korte mengtijd en variatie in voerkwaliteit zijn versleten mengwagenonderdelen vaak het probleem van een slecht gemengd rantsoen. Om gras goed los te snijden is het van belang dat dit als eerste in de mengkuip belandt en dat messen vlijmscherp en lang genoeg zijn. Besparen op onderhoud kost letterlijk geld: een slecht gemengd rantsoen kost namelijk melk en verhoogt het brandstofverbruik.De impact van bijvoorbeeld botte messen wordt vaak onderschat. Botte messen mengen namelijk niet en zorgen voor een slecht gemengd rantsoen waarin koeien makkelijk selecteren. Houd de mengwagen dus vitaal. - Foto: Henk RiswickSmeer lagers wekelijksDe lagers van vijzels en afvoerbandjes krijgen het zwaar te verduren door het voer wat gedraaid wordt. Door elke week de smeerpunten na te lopen met de vetspuit, zorg je dat de levensduur van de lagers verlengd worden en dat het mengen niet onnodig zwaarder verloopt. Daarnaast is bij sommige mengwagens het smeren belangrijk om perssappen uit de lagers te duwen.Roest en slijtageBij horizontale mengwagens kunnen perssappen door de afdichting in het lagerhuis belanden en voor roest en slijtage zorgen. Door wekelijks vet in het lager te pompen, forceer je deze sappen uit het lager en blijft het lager vitaal. Bij sommige mengwagens, zoals bij het merk Marmix, staat dit lager iets van de wand af, waardoor met het smeren de sappen naar beneden weg kunnen. Kruip daarom af en toe onder de wagen om dit gootje met perslucht schoon te blazen.
Voor (melk)veehouders die het te druk hebben om zelf onderhoud te doen, kan Marmix BV uit Beek op locatie onderhoud uitvoeren. Door een onderhoudscontract af te sluiten heb je een stok achter de deur zodat onderhoud op tijd gebeurt.- Foto: Jacco van ErkelensBij horizontale wagens gebeurt de overbrenging vaak via kettingen. Smeer deze kettingen ook regelmatig met olie. Gebruik geen vet, omdat dit juist stof en vuil aantrekt. Controleer tijdens het smeren ook meteen of de schakels nog geen scheurtjes hebben. - Foto: Jacco van ErkelensControleer de afvoerbandIs de mengwagen uitgevoerd met een afvoerband, dan is het zaak om af en toe de spanning te controleren. Een afvoerband mag op het oog best een klein beetje doorhangen, maar er mag geen diep gat ontstaan. Een te slappe band is in de praktijk te herkennen aan een slippende aandrijfrol. Te strak is ook niet goed, omdat de band dan scheef kan gaan lopen en beschadigt. Merk je dat de band te slap staat? Geef de spanners dan een slag en kijk of het is opgelost. Controleer ook meteen de band zelf. Een versleten afvoerband herken je aan scheurtjes of afgesleten meenemers.AfdichtstrokenControleer daarnaast of de rubberen afdichtstroken aan beide kanten van de band netjes op de band liggen. Zo voorkom je dat voer tussen de band komt en om de span- of aandrijfrollen gaat zitten. In sommige gevallen zit er een schraper die deze rollen schoonhoudt en het voer in een gootje deponeert. Check dit gootje op restvoer en blaas deze leeg indien nodig.
Een afvoerbandje mag best een klein beetje doorhangen. Merk je dat deze te ver doorhangt of zelfs gaat slippen? Geef hem dan een halve slag en kijk of het is opgelost. Zet de band niet te strak! Dan gaat hij scheeflopen. - Foto: Henk RiswickSmeer naast de lagers van de wagen ook de aftakas wekelijks. De aftakas staat tijdens het draaien regelmatig onder verschillende hoeken en moet dus voldoende gesmeerd blijven. Ook de aftakaskappen blijven langer heel als je deze af en toe smeert. - Foto: Henk RiswickAfvoerkettingOok een stalen afvoerketting met meenemers wordt naarmate hij meer gebruikt wordt langer. Let er met opspannen op dat hij niet te strak staat. De ketting moet dan met kracht de bocht om wat slecht is voor de lagers en de ketting zelf. Houd met opspannen de vuistregel aan dat je de meenemers van de ketting 2 centimeter (ongeveer een vingerkootje) op kunt tillen. Check meteen de nestwielen waar de kettingen in lopen. Weet dat er bij een nieuwe wagen geen ruimte tussen de tanden van het tandwiel en de ketting zit. Zit hier te veel speling op, dan is het tijd deze te vervangen.Alle tips op een rijtjeSmeer lagers, scharnieren en aftakassen wekelijksControleer wekelijks de olieniveaupeilenCheck minstens 2 of 3 keer per jaar of messen nog scherp genoeg zijnControleer regelmatig de spanning en staat van de afvoerband of -kettingZorg dat de wagen vlak staat tijdens het mengenGebruik contramessen alléén bij lange voercomponentenMeet jaarlijks de vijzeldikte opControleer jaarlijks de bodem en zijwanden op slijtageVervang de tandwielkastolie op tijd en kijk of er slijpsel aanwezig isSmeer de aandrijfketting jaarlijks met olie, en níet met vet!Afgesleten messen mengen nietBotte messen aan de vijzel zorgen voor veel weerstand bij het mengen en slecht gesneden voer. Ook heeft de machine meer moeite met het mengen van het voer. Stap daarom minimaal twee of drie keer per jaar op het trappetje van de mengwagen om te checken of de kartels van de snijmessen nog steeds goed zichtbaar zijn. Zijn de kartels weg, dan hadden ze eigenlijk al vervangen moeten zijn.Steken messen nog uit?Sommige messen hebben sowieso geen kartels. Dan is het zaak om in de gaten te houden of de messen nog uitsteken. Zorg ervoor dat je de messen op tijd vervangt en niet wacht tot ze op de vijzel zijn afgesleten. Doe je dit niet, dan slijt het raamwerk van de vijzels onnodig, is het voer slecht gemengd en kost het mengen ook nog eens veel brandstof en tijd.Scherpen met slijptolOp tijd scherpen met de slijptol kan en mag alleen bij een verticale mengwagen. Zorg dan voor een goede vonkenregen en zorg dat er zo min mogelijk warmteontwikkeling plaatsvindt in het mes. Veel messen zijn namelijk gehard, en door warmteontwikkeling verliest dit ijzer zijn hardheid. Zijn de messen aan vervanging toe? Draai nooit bouten los! De kans dat je uitschiet en jezelf snijdt is te groot. Pak een snijbrander of een slijptol en vervang de bouten door nieuwe.Deze vijzel is uitgevoerd met een rvs-winding die nog goed intact is, terwijl de as versleten is. Controleer dus ook het midden van de as op scheuren. Bij stalen windingen gebeurt dit vaak pas na het verslijten van de tweede winding. - Foto: Henk RiswickTandwielkastolie vervangenOok de tandwielkast is een belangrijk element van de mengwagen. Raadpleeg de handleiding voor het interval. Bij de meeste wagens is het nodig om elk jaar tandwielbakolie te vervangen. Sommige wagens, zoals die van Trioliet, kunnen afhankelijk van de oliesamenstelling één keer in de twee tot drie jaar ververst worden. Let bij het losdraaien van de stop aan de onderkant van de bak of er metaaldeeltjes aanhangen. Deze stop is namelijk vaak magnetisch en trekt dus slijpsel aan. Zie je dat er metaaldeeltjes aan deze stop hangen, dan betekent dit dat er forse slijtage in de tandwielbak aanwezig is en dat deze aan vervanging of revisie toe is.AandrijfkettingenDezelfde (schone) olie die je in de tandwielbak doet, kun je ook gebruiken om de aandrijfkettingen van een horizontale wagen te smeren. Doe dit ook minstens jaarlijks en controleer meteen of je scheurtjes ziet in de schakels en of de kettingwielen niet te veel inslijten. Ontspan ook de ketting om te kijken of het kettingspanwiel geen speling heeft. Kun je dit spanwiel horizontaal en/of verticaal bewegen, dan is hij aan vervanging toe.De vijzelwinding gaat hij vouwen als hij versleten is. Is de winding niet eerder vervangen? Dan kan er een nieuwe winding op de as gelast worden. De roervleugel duwt vaak het voer naar de linkse vijzel, waardoor deze als eerste slijt. - Foto: Henk RiswickVijzel vervangenNaast de slijtende messen zijn ook de vijzels aan slijtage onderhevig. Controleer dus eens per jaar of de vijzel nog dik genoeg is. Bij horizontale wagens is dit te zien aan de windingen die scherp worden en beginnen te vouwen. Als dit voor het eerst gebeurt, dan kan er vaak op dezelfde as een nieuwe winding gelegd worden. Wanneer de tweede winding dun wordt, is het zaak om de as in de gaten te houden. Als de windingen twee keer versleten zijn op dezelfde as, dan is de as zelf te dun geworden om opnieuw een winding opgelast te krijgen. Wees hier op tijd bij, je zal niet de eerste zijn waarbij de vijzel in het midden scheurt en breekt.Kosten en moeite sparenEn laten we eerlijk zijn, dit gebeurt nooit wanneer de kar leeg is, dus op tijd vervangen scheelt een hoop moeite en kosten. Bij verticale wagens is de vijzel onderin het eerste te dun, omdat hier altijd voer gemengd wordt. Tot een vijzeldikte van 5 millimeter is het nog mogelijk om rvs-oplasplaten te plaatsen. Wees hier dus op tijd bij, en wacht niet tot de vijzel gaat vouwen. Gebeurt dat wel, dan is het plaatsen van een nieuwe vijzel onvermijdelijk.Draai bouten nooit met een sleutel los. De kans dat je uitschiet en jezelf openhaalt aan de vlijmscherpe messen is te groot. Gebruik bij voorkeur een snijbrander of een slijptol om bouten los te maken. - Foto: Jacco van ErkelensBodemplaat en wanden controlerenWanneer je een horizontale mengwagen hebt, controleer je liefst eens per jaar het gedeelte van de mengkuip waar het meeste voer gemengd wordt op materiaaldikte. Vaak is dat in de buurt van de losopening, omdat het voer daar naartoe gedraaid wordt. Naast de losopening slijt-ie het eerst en dit punt is dus het beste te controleren op materiaaldikte. Dit doe je met een ultrasone wanddiktemeter. Heb je die niet, dan kun je door een gaatje te boren de dikte opmeten.Wanneer de bodem door begint te slijten wordt het tijd voor een nieuwe bodem. Naast de bodem zijn ook de inlaswanden onder de vijzel niet slijtvast. Ook deze moeten gecontroleerd worden. Bij een verticale mengwagen is de bodem vrijwel slijtvast door de dikte en omdat het voer weinig druk uitoefent op de bodem. De zijwanden slijten wel, met name 5 tot 10 centimeter boven de bodem. Daarvoor moet je minimaal 3 millimeter dik staal hebben zodat de kuip sterk genoeg is om slijtplaten of mengkuipbekleding aan te kunnen brengen.