Beperkt houdbaar

Net voor de zomervakantie bereikten de ministers van Landbouw een akkoord over de hervorming van het EU-landbouwbeleid. Dat was niet de eerste aanpassing. In feite is het EU-landbouwbeleid al vanaf het begin in staat van hervorming; die begon al met het plan-Mansholt van 1968.Lange tijd bleven de aanpassingen binnen het kader van de prijsondersteuning. Pas bij de ‘MacSharry-hervorming’ van 1992 was er een fundamentele koerswijziging in de richting van toeslagen. De jongste hervorming is enerzijds een afronding van dat proces, en anderzijds een stap in een nieuwe richting. Daarbij verschuift het beleid van het ondersteunen van (de inkomens in) de landbouw, naar doelstellingen op het gebied van plattelands- en duurzaamheidsbeleid.De jongste hervorming lijkt beperkt houdbaar, al was het maar omdat er een erg ingewikkeld geheel van maatregelen is opgetuigd. Ik denk dat de genoemde verschuiving verder zal gaan, onder meer om tegenwicht te bieden tegen nadelige gevolgen - vooral op het gebied van biodiversiteit en landschappelijke waarden - van de schaalvergroting en intensivering van de agrarische productie.Het wordt voor de landbouw lastiger om de ‘aanslag’ op het landbouwbudget te pareren. De stelling dat het gaat om boerengeld waar je af moet blijven, is niet steekhoudend; het gaat om geld van de belastingbetaler dat voor diverse doelen ingezet kan worden. Ook een verwijzing naar de concurrentiepositie overtuigt niet. Neem de melkveehouderij: kan een sector die zich afficheert als een onderdeel van ‘de witte motor van onze economie’ en de productie met een procent of 20 wil uitbreiden, een jaarlijks bedrag aan toeslagen van een slordige 400 miljoen euro - zo’n 40 procent van de toegevoegde waarde - blijven claimen met een beroep op de concurrentiepositie?Het beste verhaal om een flink deel van de toeslagen te behouden voor de agrarische sector, lijkt mij dat deze een beloning vormen voor bijdragen aan maatschappelijke doeleinden of een compensatie voor relatief hoge duurzaamheidseisen. Maar dat verhaal heeft wel consequenties voor de manier van produceren.