Bemesten is steeds grotere puzzel

Strengere bemestingsnormen maken precisiebemesting noodzakelijk. Dat vraagt om een perceelsgericht mestplan. En dat is een complexe puzzel.De tijd van standaard 25 of 30 kuub per hectare grasland in het voorjaar is voorbij. Doordat de maximaal wettelijk toelaatbare hoeveelheid meststoffen steeds verder onder de ideale landbouwkundige mestgift is gezakt, moeten veehouders keuzes maken. Waar en hoe gebruik ik de beschikbare meststoffen om zoveel mogelijk eigen ruwvoer van goede kwaliteit te produceren? Dat betekent het ene perceel meer bemesten, of het ene perceel relatief meer kunstmest en extra drijfmest naar een ander perceel. Met alleen het ‘boerengevoel’ is een meer precieze bemesting op perceelniveau (of nog kleinere oppervlakten) ondoenlijk. Daarvoor is inzicht nodig in bodemkwaliteit, beperkingen, samenstelling mest en (mogelijke) opbrengsten. Gegevens die momenteel vaak nog onvoldoende in beeld zijn.De laatste jaren komen in sneltreinvaart nieuwe mogelijkheden bovendrijven. GPS, weegsystemen op hakselaars of silagewagens, bodemscanners, satellietbeelden, drones en ga maar door. Daarmee kan de veehouder, die er gebruik van wil maken, veel meer gegevens verzamelen over de bodem, opbrengsten en mestgiften. En daarmee dus veel exacter gaan bemesten. Opbrengsten in beeldDe start van het bemestingsplan is duidelijk. Alle derogatiebedrijven hebben dat in januari ingevuld. Daarin staat het aantal kuubs mest dat over de percelen verdeeld kan worden, evenals de maximale hoeveelheid stikstof uit kunstmest. Die aanvoer is dus goed te plannen, maar wat komt er van de percelen af?Op bedrijfsniveau komen steeds meer opbrengstgegevens in beeld, maar op perceels- of snedeniveau nauwelijks. De groep met een grashoogtemeter neemt toe. Belangrijker zullen de investeringen van loonwerkers zijn in weegapparatuur op wagens of hakselaars, eventueel gekoppeld met drogestofmetingen. Dat geeft de veehouder een veel beter inzicht in opbrengsten, zeker als dit per perceel wordt vast gelegd. Wat mag de loonwerker hiervoor vragen? Daarover vinden nu discussies plaats. Een loonwerker die anoniem wil blijven, deed een voorstel van € 20 per hectare op jaarbasis voor registratie van mestgiften en grasopbrengsten. Dat vond een veehouder met 50 ha te duur.Maar naast wegen, zijn er andere opbrengstbenaderingen mogelijk die de verschillen per perceel in beeld brengen. De drone met specifieke camera’s doet de eerste praktijkoefeningen in Friesland, onder andere bij de Dairy Campus in Leeuwarden en melkveehouder Michiel Kroes in Katlijk. Daarnaast biedt Eurofins voor zijn klanten satellietbeelden aan waarop opbrengstverschillen van de percelen zichtbaar zijn. Diverse mogelijkheden waarmee een veehouder de (globale) opbrengsten van alle percelen in beeld kan krijgen. Een eerste stap richting nauwkeuriger bemesten.Naast een goede verdeling van meststoffen over percelen en sneden, is een goed afgestelde strooier voorwaarde nummer één. Foto: Ronald HissinkIn de bodemElke boer kent zijn betere en slechtere percelen of stukken. Wanneer slechtere stukken niet te verbeteren zijn, bijvoorbeeld droge zandkoppen, natte plekken of altijd in de schaduw, is het zaak daar minder mest op te rijden. Die mest kan op andere plekken efficiënter benut worden.Daarnaast zijn er veel onzichtbare slechte stukken door storende lagen of te weinig organische stof. Bodemmonsters laten dat in meer of mindere mate zien.Maar binnen percelen kunnen grote verschillen voorkomen. Sinds vijf jaar is de Veris bodemscanner in Nederland. Die brengt binnen een perceel de variaties in pH, organische stof en bodemtextuur in beeld. De scanner zal momenteel voor veel veehouders nog een stap te ver gaan en dus zullen zij hoofdzakelijk met de reguliere bodemmonsters hun bemesting aansturen. Voor de verschillen tussen percelen kan de veehouder de bodemanalyses naast elkaar leggen en kijken waar de meeste fosfaat of organische stof nodig is. Van 10 of 15 percelen de papieren grondmonsters naast elkaar leggen, is voor velen eveneens een stap te ver. Een adviseur is vaak onmisbaar. De scanner laat zien waar de pH afwijkt. Pleksgewijs bekalken geeft egalere en betere opbrengsten. Foto: AgrifirmComplex planMaar hoe maak je het gemakkelijkst een goed bemestingsplan verdeeld over de percelen en het liefst ook over de opeenvolgende grassneden? Er wordt volop gewerkt aan deze precisiebemestingsplannen. DLV hoopt zijn nieuwe programma komende zomer gereed te hebben. ForFarmers verwacht dat de Agro Mineraal Plus snel draait en Agrifirm heeft het programma Bemesting Optimaal juist gereed. Dit programma leest, na toestemming van de veehouder, perceelsnamen en oppervlakten uit RVO in, evenals grondmonsters van Eurofins. De veehouder geeft aan waar mais komt en op welke percelen de eerste en volgende sneden gemaaid of beweid worden. Op basis van de te verwachten opbrengst wordt er een perceelgericht advies gegeven op basis van drijfmest en kunstmest. Drijfmest is nog de enige mogelijkheid voor de veehouder (met derogatie) om te sturen in fosfaatbemesting.Eurofins Agro levert deze precisiemogelijkheden al twee jaar via het bemestingsprogramma TerraDecide en NutriNorm Bemestingsplanner werkt met exact dezelfde rekenmodule.Meer variatie voor de loonwerkers? Efficiënt bemesten betekent hier 20 kuub en op het volgende perceel 25 kuub. Het kan, zolang het praktisch maar past. Foto: Michel VeldermanBelang nabije toekomstZo zal de nadruk steeds meer komen te liggen op een zo hoog mogelijke benutting van iedere kilo stikstof die een veehouder met (kunst)mest mag geven. Dat is in eerste instantie vooral eigenbelang, maar ook de sector kan er baat bij hebben. Mineralenspecialist Johan Temmink van ForFarmers: “Wanneer dit soort bemestingsplannen op perceelsniveau gemeengoed worden, heeft Nederland weer een extra troef richting Brussel om de derogatie ook voor de periode na 2017 te behouden. Derogatiebedrijven scoren sowieso al goed voor de nitraatgehalten in het grondwater, maar wanneer je desondanks nog nauwkeuriger met de meststoffen om gaat, is dat een duidelijk teken waar Nederlandse veehouders voor staan. Dat moeten we duidelijk laten horen.”