‘Behoud derogatie van belang voor natuur en landschap’

Als de derogatie vervalt, heeft dat niet alleen grote gevolgen voor de landbouw, maar ook voor water, natuur, milieu en landschap. Dit stellen Geertje van Hooijdonk van Natuur & Milieu en Fred Wouters van Vogelbescherming Nederland.Zij roepen het kabinet op om nu al een strategie te bedenken om deze negatieve effecten te ondervangen, mocht de derogatie vervallen. Sinds het vervallen van het melkquotum in 2015 produceren veel Nederlandse boeren flink meer melk, waardoor ook het mestoverschot en de methaanuitstoot zijn toegenomen. Dat heeft negatieve effecten voor het milieu en voor de leefomgeving van mensen. De uitstoot van fosfaat overschrijdt zelfs het Europees overeengekomen plafond. Als Nederland de uitstoot van fosfaat niet weet terug te brengen, kan de eerder door de EU toegekende derogatie, waarmee boeren meer mest mogen uitrijden, vervallen. Dit zou betekenen dat de sector als geheel flink zal moeten krimpen. Vooral grondgebonden bedrijven zullen hiervan de dupe zijn.Zij moeten kiezen: meer land, minder dieren of mestafvoer waardoor ze niet meer grondgebonden zijn.Boeren wachten af door rechtszakenDe derogatie moeten we voorlopig dus behouden. Dat kan alleen als het fosfaatproductieplafond dit jaar gehaald wordt. Het fosfaatreductieplan heeft als doel de uitstoot van fosfaat met 8,2 miljoen kilo te verlagen in 2017 zodat weer aan de norm wordt voldaan. Niet iedereen in de sector, maar ook in de politiek, was hier enthousiast over. De uitzondering voor grondgebonden bedrijven, zoals die wel is geregeld in het fosfaatrechtenstelsel dat in 2018 ingaat, is hierin bijvoorbeeld niet opgenomen. Verschillende boeren vonden dat zij in een onredelijke mate kosten moesten maken of dat zij onevenredig werden benadeeld door het plan, aangezien zij bij moeten dragen aan de oplossing van een probleem dat ze niet hebben veroorzaakt. De rechter heeft nu enkele tientallen boeren hierin in het gelijk gesteld. Honderden overwegen een aanvullende rechtszaak te starten. Zij zullen allemaal afwachten en dus nog geen melkvee afvoeren.Als Nederland de derogatie verliest, betekent dat dat de melkveesector flink zal moeten krimpen. Foto: Joris TeldersStoppersregeling haalt fosfaatdoel nietEind april werd ook nog bekend dat de stoppersregeling haar fosfaatdoel niet haalt: deze leidt maar tot 1,5 miljoen kilo reductie in plaats van de geplande 2,5 miljoen kilo reductie. De kans dat de benodigde reductie van 8,2 miljoen kilo fosfaat in 2017 wordt gehaald, wordt daarmee steeds kleiner en daarmee dus ook de kans op behoud van de derogatie. Als de derogatie vervalt, vervalt ook het stelsel van fosfaatrechten zoals dat net deze week in de senaat besproken wordt. Geen derogatie betekent accuut probleemAls de derogatie vervalt, is er een acuut probleem omdat minder mest kan worden uitgereden en meer moet worden verwerkt. Dit jaagt vooral grondgebonden boeren ineens op kosten. Zonder derogatie zal weiland worden omgezet in akkerland, wat leidt tot meer methaanuitstoot. Boeren zullen weer grasland gaan scheuren. Mest wordt afgevoerd, wat leidt tot extra CO₂-uitstoot vanwege het vervoer. Grasland dreigt te verdwijnen en daarmee ook de weidevogels en het landschap.‘Kabinet: anticipeer op wegvallen derogatie’Wij roepen daarom het komende kabinet op te anticiperen op het wegvallen van de derogatie. Met het vervallen van de derogatie zouden met name de boeren met koeien in de wei geraakt worden en mogelijk verdwijnen. Met hen een waardevol landschap. Laat de sector daarom zelf de verantwoordelijkheid nemen en zorgen voor een reddingsplan om alsnog het fosfaatplafond te halen. Laat ze daarbij vooral de grondgebonden bedrijven ontzien en zelf de kosten dragen. Zorg er in de tussentijd voor dat, mocht het niet lukken en de derogatie verdwijnt, er beleid wordt ontwikkeld om het bestaande areaal aan grasland en de weidevogels te behouden.Dit artikel is mede geschreven door Fred Wouters, directeur van Vogelbescherming Nederland.