‘Beheersing van de melkstroom is begrijpelijk’

Het plan van FrieslandCampina is te begrijpen, maar de regeling voor overdracht is discutabel.FrieslandCampina (RFC) heeft een plan gemaakt om de binnenkomende melkstroom beter te beheersen. Vorig najaar was er al sprake van, maar sinds kort is er een echt plan. Kern ervan is dat de levering per bedrijf met jaarlijks 1,5% mag toenemen. Op het meerdere wordt een heffing van 10 cent gezet. De reden is dat RFC niets verdient, misschien zelfs wel verlies lijdt, op de laatste kilo’s melk die ze verwerkt. Zeker weten doen we dat niet, maar het klinkt plausibel. Een lage opbrengst over de laatste kilo’s drukt het gemiddelde resultaat per kilo, en zet de uitbetalingsprijs onder druk. Lees ook: FrieslandCampina wil melkaanvoer remmenZelf heb ik er jarenlang voor gepleit dat Avebe minder aardappels zou verwerken, om geen zetmeel in het allerlaagste segment van de markt te hoeven verkopen. Avebe heeft uiteindelijk niet in hoeven grijpen omdat de aanvoer vanaf de Duitse leden langzaamaan opdroogde door de overstap van telers op energiemaïs. Het is niet de enige oorzaak, maar de prestatieprijs van Avebe is jaar na jaar verbeterd.RFC heeft geen Duitse leden die melkkoeien omwisselen voor iets anders. De aanvoer is de laatste jaren door de groei van het aantal koeien juist sterk gestegen, en dus ligt het voor de hand de aanvoer actief te gaan beperken. De potentiële groeiers zijn niet blij. In Groningen en Brabant roeren groepen leden zich. En zoals altijd hoor je meer van degenen die last van het plan hebben dan van de grote groep die er baat bij heeft.RFC wil geen leveringsrechtenOok al vind ik het op hoofdlijnen een verstandig voorstel, er zitten toch ook wel een paar rare dingen in. Zo is de aangekondigde acceptabele groei van 1,5% nogal star; als je de maatregel wilt gebruiken om beter met de markt mee te bewegen is het niet handig het groeipercentage in een getal vast te leggen. Nog meer verbaasd ben ik over het ontbreken van een regeling voor overname van productiecapaciteit van stoppende melkveehouders. Ik heb mijn oor te luisteren gelegd bij RFC en de redenering is daar dat ze geen leveringsrechten willen laten ontstaan. Leveringsrechten gaan immers boven of onder de tafel een geldwaarde krijgen en dat jaagt de kosten van de groeier verder op. En inderdaad, onzekerheid drukt de waarde van die rechten. Een niet-transparante manier van toedelen past echter niet bij een coöperatie. Links om of rechts om, als de groeimogelijkheden beperkt worden en daardoor schaars worden, krijgen ze een waarde. Er kunnen contracten ontstaan zoals van projectontwikkelaars die warme grond kopen, met een nabetaling achteraf. Als RFC dat niet wil, moet ze vrijvallende productiecapaciteit verloten of pondsgewijs verdelen. Dat had ze dan beter meteen kunnen melden. Kortom, het wordt nog heel lastig de discussie over dit plan te beheersen, en daarna volgt pas de melkstroom.