‘Bedrijfsovername van belang voor leefbaarheid’

Het faciliteren van de bedrijfsovername is belangrijk voor de leefbaarheid van het platteland, zegt Cees van Bruchem.Toen ik zag dat minister Schouten komt met een fonds om de bedrijfsovername te vergemakkelijken, moest ik denken aan een van mijn eerste klussen bij het Landbouwschap, ruim 40 jaar geleden. Dat betrof het werk voor de Commissie ‘Jonge Agrariër’, die was ingesteld om oplossingen te bedenken voor de bedrijfsovernameproblematiek; ook toen al. De commissie heeft overigens lang geworsteld met de vraag of er wel een probleem was; in de praktijk lukte het immers vrijwel altijd om een levensvatbaar bedrijf over te nemen.Bedrijfsovername niet makkelijkIk betwijfel of dat nu veel anders is, hoewel er intussen wel wat is gebeurd. Er is nu bijna 10 keer zoveel kapitaal per bedrijf en de grondprijs steeg van zo’n € 8.000 tot bijna € 60.000 per ha. Dat maakt de bedrijfsovername niet makkelijker. Overigens: als er meer bedrijven worden overgenomen, heeft dat een opwaarts effect op de grondprijs.Het belang van de voedselproductie vormt geen sterk argument voor het faciliteren van de bedrijfsovernameOpmerkelijk is dat ook 40 jaar geleden zo’n 40% van de 50-plussers een opvolger had, net als in 2016. Gezien alle problemen zou je een daling verwachten. Destijds waren er zo’n 160.000 bedrijven, nu nog ruim 53.000.Tegelijk is het productievolume van de Nederlandse land- en tuinbouw ongeveer verdubbeld; de productie per bedrijf is nu dus 6 keer zo groot als destijds. Het belang van de voedselproductie vormt daarom geen sterk argument voor het faciliteren van de bedrijfsovername.Leefbaarheid van het plattelandBelangrijker is de leefbaarheid van het platteland, want daarbij speelt het aantal en de omvang van de agrarische bedrijven wel een rol. Hierbij moet bedacht worden dat vermindering van het aantal bedrijven de keerzijde is van schaalvergroting en dat de druk en de ambities in die richting groot blijven. Het faciliteren en stimuleren van ‘verbreding’ zou dan ook wel eens kunnen bijdragen aan de vertraging van de daling van het aantal bedrijvenNaarmate de agrarische bedrijven zich meer richten op ‘plattelandsdiensten’, zoals natuurbeheer en recreatie, wordt die druk kleiner, al was het maar omdat je daarbij minder internationale concurrentie hebt. Het faciliteren en stimuleren van ‘verbreding’ zou dan ook wel eens kunnen bijdragen aan de vertraging van de daling van het aantal bedrijven. Blijft wel de vraag hoe lang je dan nog kunt spreken van agrarische bedrijven.