‘Bedrijfsovername als bron van familieruzie’

Familie en zaken doen gaan op een boerderij vaak hand in hand. Overnames leiden soms tot ruzie.Je zou denken, met alle informatie en begeleiding die er tegenwoordig is, dat bedrijfsovername een soepel proces is. Dat er tijdig wordt gepraat, niet alleen met de opvolger maar ook met de andere gezinsleden. Dat er tijdig openheid van zaken wordt gegeven over de cijfers in de boeken. In het verleden was daarvan allemaal amper sprake. Op een dag was de opvolger de eigenaar en dat was dat. Vaak voelden broers en zussen zich dan achtergesteld, zowel emotioneel als financieel. Dat gaf spanningen en soms financiële vechtpartijen.Overnameprocessen waar mijn broek van afzaktMaar dit soort ervaringen uit het verleden bieden duidelijk geen garantie voor de toekomst. Nog steeds komen overnameprocessen voor, waar zogezegd mijn broek van afzakt. Het is onvoorstelbaar wat mensen elkaar soms aan kunnen doen. Uiteraard zit ik niet bij die overnamegesprekken, ik hoor er pas later over, als ik op bezoek ben voor een verhaal voor Boerderij. Lang niet altijd is overname het onderwerp waar ik voor kom, toch beginnen mensen er vaak zelf over. Ik hoef niet eens iets terug te zeggen, luisteren is al genoeg. ‘Het is onvoorstelbaar wat mensen elkaar soms aan kunnen doen’En zo, met schrijfblok en pen alweer in de tas, krijg ik bijvoorbeeld te horen dat sommige ouders hun eigen kinderen het leven zuur maken. Waaróm ze dat doen, is niet duidelijk, maar meestal lijkt het een wond uit het verleden, die tijdens het hele overnameproces weer is gaan bloeden. Zo’n wond kan een overleden kindje zijn dat eigenlijk de boer had moeten worden in plaats van de zoon die nu aan het roer komt te staan. Of een moeder die vroeger leed onder de tucht van haar schoonmoeder en nu genoegdoening zoekt door haar schoondochter net zo te behandelen. Hiermee treft ze ook haar eigen zoon en zelfs eventueel aanwezige kleinkinderen, maar dat lijkt van ondergeschikt belang.Bedrijfsovername een feestelijke gebeurtenis? Vaak wel, maar soms leidt het tot onherstelbare conflicten binnen boerenfamilies. - Foto: Hans PrinsenGeldGeld speelt ook vrijwel altijd een rol. Ouders willen meer dan het bedrijf kan ophoesten of ze willen heel weinig, juist om het bedrijf voort te kunnen laten bestaan. Maar dan beschuldigen andere kinderen de opvolger er weer van de ouders uit te knijpen zodat hij of zij lekker riant op een grote boerderij kan wonen. Die ziet zich genoodzaakt een paar bunder grond te verkopen, maar dan ruikt de koude kant ineens ook geld. Communicatie via aangetekende brievenHet stadium van ‘laten we het er eens over hebben’ is dan allang voorbij. Ik kwam eens ergens waar communicatie alleen nog via aangetekende brieven verliep. Eén zo’n brief mocht ik inzien. Die begon met: ‘Ik eis dat…’ Het leek me geen goed vertrekpunt. Ziet nou niemand dat dit niks oplevert? Een overleden kind staat niet weer op, en wat heb je eraan als je je (klein)kinderen of broer of zus amper ziet? Is het de strijd waard? Die vraag moet iedereen maar voor zichzelf beantwoorden. Maar ik denk van niet.