Averis: veredeling draait om teeltoptimalisatie

De veredeling van aardappelen draait bij Averis om het optimaliseren van de teelt en het bevorderen van duurzaamheid. “Iedere kilo N die een teler uitspaart, levert een euro op. Phytophthora-resistentie bespaart een teler € 350 per hectare.”Arjan de Rooij loopt naar een hoek van het demoveld van Avebe in Valthermond (Dr.). De directeur Agro van aardappelverwerker Avebe wijst naar een veldje waar de rassen Seresta en Avenger naast elkaar staan. Het veldje Seresta kreeg omgerekend 215 kilo stikstof per hectare. Avenger moest het doen met 150 kilo. Ondanks het verschil in stikstofgift waren de zetmeelopbrengsten van beide rassen vergelijkbaar, zegt De Rooij. “Terwijl iedere kilo N die je uitspaart, een euro oplevert.”De Rooij vindt dit onderzoek belangrijk. “Bij de teelt van zetmeelaardappelen is het gebruik van kunstmest de belangrijkste bron van CO₂-uitstoot. Het verlagen van de stikstofgift helpt daarom fors mee om de CO₂-footprint te verlagen. Zo zorgt een verlaging van de N-gift met 10 kilo voor een verlaging van de CO₂-emissie met 3%. En het levert de telers een kostenbesparing op.” _{Lees verder onder de foto‘s.} Averis heeft een nieuwe rooier voor de proef- en demovelden. De rooier bepaalt de opbrengst van ieder veld en slaat de gegevens op in de computer. Tevens worden van ieder veld monsters genomen, die later worden geanalyseerd. De overige aardappelen gaan in de keeper. - Foto's: Hans BanusAveris► 100% dochterbedrijf van Avebe
► 12 rassen op de rassenlijst van Averis
► Juiste ras bespaart € 350 per hectare teeltkosten
► Over paar jaar resistentie tegen virulent AM-aaltjeGebruik gewasbeschermingsmiddelenOok verlaging van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bespaart op de teeltkosten. De Rooij wijst naar een ander demoveldje met de rassen Avito en Avenger. Avenger is de opvolger van Avito. Beide rassen zijn goed bestand tegen phytophthora, zegt De Rooij. “Naast een lagere N-bemesting kun je bij deze rassen volstaan met een kwart van de phytophthora-bespuitingen die bij andere rassen nodig zijn om het gewas gezond te houden. Dat bespaart zo’n € 350 per hectare aan arbeidskosten, diesel, phytophthoramiddelen en meststoffen. Ook verlagen we op deze manier het aantal milieubelastingspunten met 40%. We zijn erg enthousiast over rassen die goed bestand zijn tegen phytophthora. Het is een belangrijk onderdeel van ons kweekprogramma om de teelt te verduurzamen en minder gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken.”Even verderop op het demoveld staat het ras Avamond. De Rooij: “Avamond is een nieuw veelbelovend ras. In de praktijk blijkt het ras ook onder wisselende omstandigheden tijdens het groeiseizoen goed te presteren.”Op het demoveld staan de rassen van Averis of van de aangesloten kwekers. Averis heeft twaalf rassen. Zes daarvan zijn goed voor 80% van de aardappelproductie van Avebe.Veel eisenOp het demoveld staan de rassen die Averis of de aangesloten kwekers hebben gekweekt. Averis is een 100% dochter van Avebe. De Rooij: “De veredeling staat daardoor zeer dichtbij de teelt en de verwerking. Wensen uit de keten worden direct vertaald naar het veredelingswerk. Dit werkt erg efficiënt. Het veredelen van zetmeelrassen is anders dan van frites- of chipsrassen. Alle veredelaars kijken natuurlijk naar teeltoptimalisatie, duurzaamheid en verwerkingseigenschappen. Maar bij zetmeelaardappelen spelen bijvoorbeeld smaak of ruwheid geen rol.”Er staan twaalf rassen op de rassenlijst van Averis. Zes rassen zijn samen goed voor zo’n 80% van de aardappelproductie van de Avebe-leden. Er komt niet zomaar een ras bij, zegt De Rooij. “Een klein beetje beter is niet goed genoeg. Nieuwe rassen moeten aan veel eisen voldoen. Ze moeten toegevoegde waarde hebben voor de pootgoedteler, de zetmeelteler en goed voldoen in de verwerking. Ook moeten ze een bijdrage leveren aan een duurzamere teelt en verwerking. Het veredelingswerk van Averis draait om teeltoptimalisatie en verbetering van de duurzaamheid. Vaak gaat dit samen. Een hoge phytophthoraresistentie of een betere benutting van stikstof verbetert het rendement van de teelt en is goed voor het milieu.”AardappelmoeheidAveris veredelt ook op resistentie tegen aardappelmoeheid (AM), waarbij een ras de vermeerdering van AM-aaltjes tegengaat. De laatste jaren zijn in Noordoost-Nederland AM-aaltjes gevonden die zich toch kunnen vermeerderen op percelen waar een resistent ras is geteeld. Averis veredelt op rassen die beter bestand zijn tegen deze virulente aaltjes, zegt De Rooij. “Dat doen we door specifieke kruisingen. Ook kruisen we met wilde aardappelplanten die goed bestand zijn tegen deze aaltjes. We maken goede vorderingen. Ik verwacht dat de eerste resistente rassen over een paar jaar beschikbaar komen voor de telers.”Averis werkt ook aan rassen die vermeerdering van de Meloïdogyne-aaltjes chitwoodi en fallax tegengaan. De Rooij: “Chitwoodi is een toenemend probleem. Ook hier maken we in de veredeling goede vorderingen. Ik verwacht dat we dit decennium met een chitwoodi-resistent ras op de markt komen. Dat ras moet uiteraard wel voldoen aan alle eisen die we stellen aan een nieuw ras. Daar doen we geen concessies aan. Anders heeft zo’n ras maar een beperkte gebruikswaarde. Dat wordt dan geen succes.”Averis kijkt in de veredeling al langer naar resistentie tegen het Y-virus. De Rooij: “Dat zit al stevig verankerd in ons rassenpakket. Festien, BMC en het nieuwe ras Avamond hebben een goede weerbaarheid tegen het Y-virus.”Het ras Avenger is goed bestand tegen phytophthora en heeft maar een kwart van de gebruikelijke phytophthora-bespuitingen nodig om gezond te blijven.VeredelingstechniekenVeredelaars hebben al heel wat gereedschap om nieuwe rassen te kunnen kweken. Met behulp van merkers is het mogelijk om vroeg in het veredelingsstadium gewenste resistenties in nieuwe zaailingen op te sporen. De technologie om het DNA van een plant in kaart te brengen, wordt steeds beter. Averis wil graag ook gebruik kunnen maken van nieuwe veredelingstechnieken, zoals de gene-editing techniek Crispr-Cas. De Rooij: “Dat zou ons enorm helpen, omdat we daar heel precies mee kunnen werken en nog sneller rassen met toegevoegde waarde kunnen ontwikkelen. Elders in de wereld wordt Crispr-Cas wel toegepast. Dat zet de veredeling in de EU op achterstand.”Begin deze eeuw kwam er een nieuw aandachtsgebied bij voor Averis. Avebe begon in 2007 met het vermarkten van aardappeleiwit voor toepassing in voedingsmiddelen. Aardappelen bevatten 1,2 tot 2% eiwit. De Rooij: “We kunnen goed veredelen op eiwitproductie. Er zijn rassen die twee keer zoveel eiwit produceren als andere rassen. De beste rassen halen nu meer dan 1.000 kilo eiwit per hectare. Het is goed mogelijk dat er in de toekomst rassen komen die vooral worden geteeld voor de eiwitproductie. Zeker als we gebruik kunnen maken van nieuwe veredelingstechnieken.”