Antwoorden voor Marianne Thieme (2)

Marianne Thieme stelde deze week in de Tweede Kamer weer vragen over Q-koorts. De ministers beantwoordden die slecht. Daarom is het goed om op haar vragen terug te komen.Mariannes Kamervragen en suggesties waren bedoeld om aan te tonen dat er in 2009 een fokverbod voor geiten had moeten worden ingesteld, dat de geitenhouderij Nederland klauwen met geld kost en dat de veehouderij, te beginnen met de geitenhouderij, minimaal drastisch hervormd moet worden:Schaalgrootte bedrijven speelt geen rolMarianne wil ook nog weer eens de link tussen Q-koorts en de grootschaligheid van de geitenhouderij benadrukken. Maar stel nou dat we in Brabant niet een snelgroeiende grootschalige, maar een snelgroeiende kleinschalige geitenhouderij hadden gehad? Ik durf te wedden dat die Q-koortsgolf dan net zo goed had kunnen ontstaan. Daarvoor zijn genoeg aanwijzingen. Bij voorbeeld de – kleinschalige - Franse dierhouderij die zeer waarschijnlijk vergeven is van de Q-koorts. Net als heel Frankrijk.Q-koorts is bijna overalStel je eens de zeer uitgestrekte Franse graanvelden voor en vraag je dan eens af hoe het kan dat er in balen stro daar vandaan Q-koorts wordt aangetoond. En hoe het kan dat er in Bretagne - waar nauwelijks geiten worden gehouden - koeien aborteren door Q-koorts. En dat het in Frankrijk zonder Q-koortsvaccinatie nauwelijks mogelijk schijnt om schapen te kunnen houden. Een geit die verwerpt kan je nog wel melken, met een koe wordt het al minder, maar als een schaap aborteert ben je de hele jaaropbrengst kwijt.Besmetting mogelijk uit FrankrijkEen Noordelijke collega zei vanmorgen tegen me: “Die Brabanders hebben het uit Frankrijk; ga maar na: eerst Franse geiten gekocht, toen Frans sperma en ook nog eens een hoop Frans stro.'' Zelf had hij overigens wat dieren die positief testten op antistoffen, maar alle tankmelkuitslagen zijn nog nul. Hij vermoedt dat de antistof-titers bij zijn geiten te wijten - of te danken - zijn aan het feit dat hij koebiest gebruikt voor de opfok van zijn lammeren.Vaccineren beteugelt infectieIn Duitsland wordt meer dan de helft van de bekende Q-koortsuitbraken aan de - extensieve en kleinschalige - schapenhouderij toegeschreven. Daar was het ook dat één schaap 300 mensen besmette en is er een hoogleraar die meent dat wel de helft van de Duitse schapenstapel besmet is met Q-koorts. In Bulgarije had je in de jaren negentig na de val van de Muur een snel groeiende, kleinschalige geitenhouderij, waar ook Q-koortsproblemen ontstonden. Er zijn er rond de tweeduizend humane Q-koortsbesmettingen vastgesteld. Met vaccinatie werd het probleem beteugeld.

En ook in België, waar nauwelijks Q-koorts bij mensen wordt gemeld (omdat er niet op wordt onderzocht weet ik wel bijna zeker, want de kiem zal bij de grens aangekomen toch niet rechtsomkeer maken?) is het percentage tankmelk-positieve geitenbedrijven bijna even hoog als in ons land.Wie niet zoekt, vindt geen Q-koortsOnderzoeker Peter Wever van het Jeroen Bosch Ziekenhuis denkt dat in Afrika, waar mensen en onder meer geiten in grote aantallen met elkaar leven, Q-koorts vele malen meer voorkomt dan in ons kikkerlandje. Q-koorts wordt daar echter gezien als een aandoeninkje van onderschikt belang tegenover grote killers als aids en malaria (hoewel iets omstreden net als Q-koorts in feite ook zoönosen). Op Q-koorts wordt er niet onderzocht. Wever nam wel een steekproefje en trof in vijf van de zes geitenmelkmonsters Q-koorts aan.Fijn stofAlles wijst er op dat de Q-koortsuitbraak in ons land aan het licht kwam door een puntbelasting aan Coxiella´s in een dichtbevolkt gebied met veel gevoelige bewoners en een hoge fijnstofconcentratie. Waardoor nu ook aan het licht komt dat Q-koorts veel meer voorkomt. Als diezelfde aantallen geiten over meer kleinschalige veehouderijen verspreid waren had de Coxiella waarschijnlijk net zo snel kunnen groeien, maar was dat niet zo snel opgevallen.Minder Q-koortsDe deskundigen hebben het in elk rapport over een waarschijnlijk behoorlijke ´onderrapportage´. In Brabant is er sinds kort niet meer sprake van onder-, maar overrapportage. Er worden mensen met Q-koorts gemeld die achteraf geen Q-koorts blijken te hebben en mensen die wel Q-koortsbesmet zijn, maar ziek zijn van een andere aandoening. Doordat deze patiënten van de lijst zijn geschrapt, is de laatste week het aantal geregistreerde Q-koortsgevallen niet gestegen, maar gedaald.

Q-koorts is dus niet noodzakelijk het gevolg van grootschalige geitenhouderij. Waarschijnlijk wel van veel geiten tussen veel gevoelige mensen. Bijna net zoals in Afrika met dit verschil dat de mensen daar waarschijnlijk een flinke natuurlijke afweer hebben tegen Q-koorts. Net zoals hier waarschijnlijk de boeren en dierenartsen. De epidemiologische aanwijzingen richting geiten zijn overweldigend, maar hard bewijs is er vreemd genoeg nog steeds niet en uitsluiten dat er andere bronnen ook een rol spelen kunnen de deskundigen ook niet.Ziekte van LymeQ-koorts de grootschalige geitenhouderij aanrekenen en pleiten voor herstructurering is een vergissing. Het is net zoiets als stellen dat de snel toenemende, door teken verspreide ziekte van Lyme veroorzaakt wordt door de natuurorganisaties en Staatsbosbeheer. Van de ziekte van Lyme zijn vorig jaar 22.000 infecties gemeld. Net als Q-koorts kan Lyme heel vervelende, chronische gevolgen hebben.
En vervolgens pleiten voor het blokkeren van ecologische verbindingszones en inkrimpen van het natuurareaal in dit volle landje. En het ruimen van geitenbedrijven met het platbranden van bossen om van die akelige teken af te komen die de ziekte van Lyme (en ook nog Q-koorts) kunnen overdragen.
In beide gevallen raak je overigens niet van de ziekteverwekker af. Maar de geiten kun je vaccineren; de teek neutraliseren als overbrenger van Lyme zal lastiger worden, Marianne.ESBL’s ook op slaP.S. Zembla wijdde zondagavond een uitzending aan ESBL´s. Dit is een enzym wat de werking van antibiotica kan blokkeren. Het RIVM (en dus ook Zembla) zegt dat de pluimveehouderij waarschijnlijk schuldig is aan de toename van ESBL´s, waardoor antibiotica-resistentie een toenemend probleem is. Verburg en Klink zeggen dat het antibiotica-gebruik in de veehouderij vijftig procent terug moet. Professor Van Knapen zegt dat je ESBL´s ook op kroppen sla kunt aantonen. Komt het verhaal u bekend voor?