Andere ESBL’s bij mens dan bij vee

Bij vee komen veelal heel andere types ESBL’s voor dan bij mensen. Mensen krijgen vooral ESBL’s van andere mensen, de bijdrage van de veehouderij hieraan is relatief klein.Die conclusies trekken onderzoekers van het onderzoeksconsortium Esblat, die een grote, meerjarige studie deden naar het voorkomen van ESBL’s in Nederland. ESBL zijn door bacteriën (zoals E. coli) geproduceerde enzymen die ervoor zorgen dat verschillende typen antibiotica niet meer werken en het daardoor moeilijk wordt een infectie te behandelen.De onderzoekers keken naar de ESBL-types die voorkwamen bij mensen, op verschillende type veebedrijven, bij veehouders, op vlees en ook in het milieu.Met name andere mensen grootste bronHoewel alle types ESBL’s bij de verschillende groepen voorkomen, waren de types die veel bij mensen voorkomen anders dan degene die veel bij vee en op vlees voorkomen. De onderzoekers concluderen daaruit dat de veehouderij een relatief kleine bijdrage levert aan ESBL-dragerschap bij mensen. Met name andere mensen zijn de belangrijkste bron van ESBL’s bij de mens.Eerder zwartepiet voor kipHet waren met name de kip en het kippenvlees die eerder de zwartepiet hiervoor toegespeeld kregen, vanwege de hoge percentages ESBL’s die gevonden worden bij vleeskuikens en ook op kippenvlees. In 2010 overleed een 85-jarige vrouw die ESBL-drager was aan een infectie. Landelijke media als de NOS meldde toen dat onderzoekers ervan uit ging dat zij de besmetting had opgelopen door het eten van kip. Arts Marc Bonten (Universitair Medisch Centrum Utrecht) nuanceerde overigens dat ESBL de reden was dat de patiënt overleed: “We zien ook patiënten in diezelfde omstandigheden overlijden zonder ESBL‘s”.‘Pluimvee is niet de bron, wel onderdeel van het probleem’Overal ESBL’sNiet alleen bij (pluim)vee worden echter veel ESBL’s gevonden. Ook het milieu (oppervlaktewater), wilde vogels en honden testen positief voor ESBL. “Dat liet zien dat het probleem veel groter is,” aldus Dik Mevius (Wageningen Bioveterinary Research). “Pluimvee is niet de bron, wel onderdeel van het probleem.” Van genomen oppervlaktewatermonsters was 67% ESBL-positief.Andere ESBL’s op supermarktkipEen ander opmerkelijk verschil tussen ESBL-typen werd gevonden bij kippenvlees in de retail ten opzichte van ESBL’s op slachthuisniveau. De ESBL’s die op kippenvlees in Nederlandse supermarkten werden gevonden, weken genetisch behoorlijk af van ESBL’s uit slachterijen. Dik Mevius wees erop dat een deel van de in Nederland verkochte kip niet in Nederland geproduceerd is. “We eten ook Duitse kip, waar in een heel ander tempo maatregelen genomen worden”, aldus Mevius.Wel veegerelateerde ESBL’s bij veehoudersEr is wel een groep die wel degelijk relatief dezelfde ESBL-types heeft als die bij vee voorkomen: pluimvee- en varkenshouders. Ook hebben mensen die veel direct contact hebben met vee zoals pluimvee- en varkenshouders en slachterijmedewerkers een verhoogd risico op ESBL-dragerschap. Waar van de hele Nederlandse bevolking 4,5% ESBL-drager is, is dat percentage bij mensen die dagelijks contact hebben met varkens 27%. Dat wordt zowel gelinkt aan direct contact met dieren als ook transmissie via stof.Het probleem van ESBLDe laatste 20 jaar komt steeds meer ESBL voor bij zowel mensen als dieren. Dat an sich is nog niet het grootste probleem, schetste Bonten. “Er zijn nog antibiotica die werken tegen ESBL producerende bacteriën. Waar we ons op voorbereiden zijn carbapenem-resistente bacteriën.” Dit antibioticum wordt gezien als laatste redmiddel in de humane gezondheidszorg. Resistentievorming daartegen wordt gezien als grote bedreiging. Daarom wordt gepoogd iedere vorm van resistentieontwikkeling terug te dringen. Vooral voor kwetsbare mensen is een infectie met de resistente ESBL-producerende bacteriën bovendien een probleem, omdat deze moeilijker te behandelen is.