Ander verdienmodel nodig voor gros melkveebedrijven

Groeien in bedrijfsomvang is niet meer weggelegd voor het grootste deel van de melkveehouders. Dat constateert Countus accountants en adviseurs.Investeren in fosfaatrechten, stalruimte en grond is te kapitaalintensief om het historische verdienmodel van schaalvergroting door te zetten, aldus Countus tijdens de najaarsbijeenkomsten voor melkveehouders. Het gros van de melkveebedrijven moet op zoek naar een ander verdienmodel of proberen om op andere wijze meer rendement binnen de huidige bedrijfsomvang te creëren.Kritieke kostprijsCountus berekende de kritieke kostprijs als melkveehouders de komende 15 jaar dezelfde groei willen realiseren als de afgelopen 15 jaar. Als een gemiddeld melkveebedrijf met de huidige 104 melkkoeien in de komende 15 jaar dezelfde groei van de afgelopen 15 jaar wil doorzetten naar een bedrijf met 150 melkkoeien, dan stijgt de kritieke melkprijs in 2030 met ruim 11 cent per 100 kilo melk op de top van de financiering. Dat is niet haalbaar voor de meeste melkveebedrijven.
_{Lees verder onder de grafiek}Als een gemiddeld bedrijf dezelfde groei wil doorzetten moet er vooral geïnvesteerd worden in grond (6,6 cent) dat sinds 2000 in prijs is verdubbeld, daarnaast in fosfaatrechten (3,2 cent) die nu al op hetzelfde prijsniveau van melkquotum in 2000 liggen en in stalruimte (1,3 cent). – Bron: CountusVoorbeelden van nieuwe verdienmodellenDe uitdaging voor nieuwe verdienmodellen kan liggen in CO2-reductie, efficiënter eiwit van eigen bodem halen, beweiding of andere melkstromen die meer opleveren, zoals weidemelk voor Albert Heijn bij A-ware of de Toplijn-melk bij FrieslandCampina. Lees ook: Supers zetten in op duurzame zuivelGielen: weet waar je staatHet is van belang dat de ondernemer weet waar hij staat en waar de ambities en talenten liggen, stelt Jaap Gielen, specialist melkveehouderij bij Countus. Op basis hiervan is een goede bedrijfsstrategie te maken binnen de bedrijfsvoering.Wat remt de groei van de melkveehouders?Gielen: “Er is veel gaande in de melkveesector: het quotum is afgeschaft en er zijn fosfaatrechten geïntroduceerd. Vanuit de wetgeving zijn er regelingen die de omvang van bedrijven reguleren, er ligt een notitie grondgebonden landbouw, kringlooplandbouw en er is een klimaatakkoord waar we wat mee moeten.Daarnaast speelt er nog een uitdaging met biodiversiteit en bieden marktpartijen beloningen aan voor duurzame productiesystemen. Als een gemiddeld bedrijf met de huidige 104 melkkoeien in de komende 15 jaar dezelfde groei van de afgelopen 15 jaar wil doorzetten naar een bedrijf met 150 melkkoeien, dan stijgt de kritieke melkprijs in 2030 met ruim 11 cent per 100 kilo melk op de top van de financiering. Dat is geen optie voor het gros van de bedrijven.”
_{Lees verder onder de foto}Jaap Gielen, Specialist melkveehouderij bij Countus accountant en adviseurs. - Foto: Koos GroenewoldWaar komt die 11 cent vandaan?“Als een gemiddeld bedrijf dezelfde groei wil doorzetten, moet vooral worden geïnvesteerd in grond (6,6 cent) die sinds 2000 in prijs is verdubbeld, daarnaast in fosfaatrechten (3,2 cent) die nu al op hetzelfde prijsniveau van melkquotum in 2000 liggen en in stalruimte (1,3 cent).Vanzelfsprekend kan grond ook anders dan via aankoop onder het bedrijf worden georganiseerd, waarmee de kosten kunnen worden gereduceerd. Het maakt natuurlijk wel uit hoe de kritieke melkprijs op dit moment op het bedrijf is en of er al aan de randvoorwaarden voor de toekomst wordt voldaan. Een kleine groep zal blijven groeien, maar het gros maakt een pas op de plaats en zal kunnen groeien door meer rendement binnen de huidige bedrijfsomvang te creëren of een ander verdienmodel kiezen. Dat kan bijvoorbeeld door een andere melkstroom te kiezen: biologisch, Topmelk van FrieslandCampina, introductie weidegang of AH melk van A-ware.” Waar zitten de uitdagingen voor komende 15 jaar?“De afgelopen 15 jaar zijn bedrijven gegroeid en zijn efficiënter gaan produceren. Schaalvergroting, kostprijsverlaging en intensivering zijn voor heel veel bedrijven het verdienmodel geweest, Daar komt nu een kanteling in. Bedrijfsontwikkeling moet binnen de toenemende randvoorwaarden. Door de grondgebondenheidseis is het de uitdaging om meer eiwit van eigen grond te halen en deze ook te benutten. Ook al hebben we hier al veel kennis van opgedaan, toch zijn er nog grote verschillen tussen de bedrijven. Intensieve bedrijven halen minder eiwit van eigen bedrijf en zullen eerst moeten investeren in grond. Daarnaast is de CO₂-reductie een belangrijke uitdaging op het bedrijf. De kennis om efficiënter CO₂ te reduceren moeten we voor een deel nog opbouwen.”Wat wilt u de melkveehouder meegeven?“Belangrijk is om te weten waar je met je bedrijf staat, maar ook op persoonlijk vlak, waar je ambities en talenten liggen en hoe je daarop kunt anticiperen. Daarna kun je de keuze maken om te investeren in grond, fosfaat of verduurzaming of te kiezen welke vorm van bedrijfsvoering bij je past, zoals bijvoorbeeld andere melkstromen”