Analyse maakt data varkens pas waardevol

Moderne technieken in de varkenshouderij leveren een schat aan gegevens en krijgen waarde in een overzichtelijke analyse. Deze stappen zetten blijft een flinke uitdaging.Varkenshouders beschikken over een grote hoeveelheid gegevens die ze helpt om hun bedrijf te leiden. Met de groeiende stroom aan informatie wordt het steeds belangrijker om niet ‘onder te gaan’ in de cijferbrij. Leveranciers van managementsystemen in de varkenshouderij zoals AgriSyst en Agrovision, bundelen afzonderlijke data tot makkelijk bruikbare overzichten voor de varkenshouder.Verschillende doelenVolgens Marc Cox, algemeen directeur van AgriSyst, blijft het belangrijkste dat varkenshouders zichzelf de vraag stellen waarom ze naar bepaalde data kijken. Daarbij maakt hij onderscheid tussen monitoren om een vinger aan de pols te houden en het analyseren van data om trends te signaleren en verbanden te leggen. Pieter Brons, internationaal verkoopleider van Agrovision, is het met Cox eens. “Procesdata horen niet in managementoverzichten, maar je moet ze wel op een presenteerblaadje aanbieden”, licht hij toe.Waarschuwingssysteem op mobielMet procesdata doelen de softwareleveranciers op gegevens over onder andere het temperatuurverloop in de stal, CO2-gehalte in de lucht, gegevens van de voercomputer; kortom alle gegevens die betrekking hebben op hoe het in de stal gaat. De varkenshouder moet automatisch geïnformeerd worden over afwijkingen in plaats van daar zelf naar te moeten zoeken. Dat kan eenvoudig via een waarschuwingssysteem op de mobiele telefoon.BedrijfssituatieHet is belangrijk dat varkenshouders zelf meedenken over hoe, wat en wanneer ze een melding krijgen dat er iets niet in orde is. Daarom overleggen de leveranciers regelmatig met varkenshouders over hun voorkeuren en wensen. Daaruit blijkt dat ongeveer 70% van de informatie voor alle bedrijven gelijk is. De overige 30% hangt af van de varkenshouder zelf, de bedrijfssituatie en de actuele situatie op het bedrijf. Bijvoorbeeld een varkenshouder die het klimaat tijdelijk extra monitoren wil omdat de varkens meer hoesten.De voerstations monden uit in de centrale separatiegang. Aan het eind hiervan staat het automatische weegstation. Als een zeug er door loopt wordt ze herkend en gewogen. Foto: Matthijs VerhagenInformatiebehoefte verschilt per bedrijfDe informatiebehoefte voor het signaleren van trends en het leggen van verbanden is heel divers. De basis van de managementinformatie wordt gevormd door attentielijsten en zeugenkaarten. Het proces in de stal is op alle bedrijven gelijk. Het verschilt per bedrijf en per varkenshouder welke overzichten hij wil hebben. Ook verandert de informatiebehoefte naarmate een bedrijf groter groeit. De eigenaar met meer locaties wil andere informatie dan een bedrijfsleider. Medewerkers gebruiken nog weer andere gegevens. En de varkenshouder die zelf volop meewerkt in de stal heeft weer een andere informatiebehoefte. Daarom leveren de bedrijven in overleg met de ondernemer overzichten op maat. Het maatwerk zit hem vooral in op welke manier de informatie gerapporteerd moet worden en met welke frequentie. Het is belangrijk om als varkenshouder zelf na te denken welke informatie nodig is. Dat geldt zeker bij relatief nieuwe informatie, zoals het automatisch wegen van zeugen van Nedap. Nieuwe dataVarkenshouder Gijsbers (zie kader onderaan dit artikel) plaatste een weegstation in de separatiegang om de dragende zeugen te wegen. Alle zeugen worden gewogen zodra ze over het weegplateau lopen. Dat levert een schat aan data op, want in een groep van 300 zeugen en gemiddeld 1,2 bezoeken per dier zijn dat al 360 wegingen per dag. Ben Gussinklo, verkoper varkens bij Nedap, vertelt dat de varkenshouder automatisch een attentie ontvangt als het gewicht van een zeug buiten de ideale curve komt.Elektronische dieridentificatieHet automatisch wegen van zeugen is een voorbeeld van een relatief nieuwe toepassing van big data ten behoeve van het management. Cox verwacht dat in de nabije toekomst meer data geregistreerd worden ten behoeve van managementtoepassingen. Enerzijds zijn dat diergebonden data, waarbij gegevens over bijvoorbeeld diergezondheid en antibiotica per dier worden geregistreerd. Elektronische dieridentificatie is hierbij onontkoombaar.Anderzijds verwacht hij meer gebruik van zogenaamde sensordata. Bijvoorbeeld registratie van het waterverbruik, gebruik van camerabeelden en geluidsopnames (hoestmonitor), enzovoort. De mogelijkheden zijn enorm en de vele apparaten en sensoren registreren de data online. Al deze sensordata zijn als het ware extra zintuigen voor de varkenshouder.Data combinerenDe combinatie van verschillende data gaat in de praktijk niet altijd even makkelijk. Veel leveranciers werken met hun eigen platform. Data van het ene platform zijn niet zomaar te combineren met data van een ander platform. Daarvoor moeten ze eerst worden omgezet naar een universele taal. Pas dan is het mogelijk om de data te combineren en er een analyse op los te laten. Het mag duidelijk zijn dat dit extra geld kost.DATA-FAIR koppelt data en beloont boer voor het gebruik ervanVarkenshouders krijgen meer gegevens tot hun beschikking. Dat varieert van voeropname van individuele dieren, temperatuurverloop per afdeling, weeggegevens van dieren in de stal tot slachtgegevens.
Daar komt nog meer bij in de nabije toekomst. Steeds meer apparaten en sensoren zijn via internet met elkaar verbonden en leveren real time data.
Volgens Sjaak Wolfert, projectcoördinator DATA-FAIR van Wageningen University & Research (WUR), zijn al deze data waardevol maar de echte meerwaarde ontstaat als deze gecombineerd worden en vervolgens geanalyseerd op verbanden. Daaruit kunnen adviezen worden afgeleid. En die zijn geld waard. Het delen van data tussen bedrijven in de keten is daarom een belangrijke kritische succesfactor.
Dat maakt dat veel bedrijven kansen zien om nieuwe business te genereren. Verschillende toeleveranciers zetten een eigen dataplatform op in de hoop dat hun platform hét platform wordt. Hierdoor dreigt een wirwar aan platforms te ontstaan die de uitwisseling en combinatie van data tussen verschillende systemen bemoeilijken. Op korte termijn leidt dit tot meer administratieve lasten.
Naast de grote verscheidenheid aan platforms wordt de uitwisseling van data bemoeilijkt door een discussie over het eigendomsrecht en privacy van data. Onder varkenshouders leeft de angst voor machtsconcentratie in de keten, gevoed door het ontbreken van transparantie over de verdeling van de toegevoegde waarde door het combineren van data. Voorlopig lijkt het erop dat het voordeel voor de varkenshouder minimaal is en de agribusiness het meest profiteert. Dat leidt tot weerstand om data te delen. Dit vertraagt innovaties en verslechtert de concurrentiepositie van de Nederlandse varkenshouderij. DATA-FAIR doorbreekt deze patstelling door met het bedrijfsleven applicaties te ontwikkelen waarbij data tussen diverse platforms worden gedeeld en toegevoegde waarde wordt gecreëerd. DATA-FAIR creëert geen nieuw platform, maar koppelt bestaande platforms door gebruik te maken van standaards op basis van de ervaringen met EDI-Circle en AgriPlace.
Met aandacht voor eigendom van data, het maken van afspraken over de uitwisseling ervan via machtigingen, de verdeling van de revenuen en de organisatorische inbedding, wil DATA-FAIR de data-uitwisseling in agrarisch Nederland versnellen. De boer staat hierin centraal als volwaardige speler in de nieuwe data-economie.Praktische kennisHet is de uitdaging voor softwareleveranciers om alle informatie goed te stroomlijnen en te presenteren in duidelijke overzichten voor de varkenshouder. Het doel is immers dat ze de varkenshouder helpen de juiste beslissingen te nemen. Hoe meer gegevens ten grondslag liggen aan de overzichten, hoe beter de beslissing onderbouwd is. Dat vraagt om een goede interpretatie van de beschikbare data én om praktische kennis van de varkenshouderij.Naam: Marjan (49) en Willie (48) Gijsbers. Plaats: Loosbroek (N.-Br.). Bedrijf: gesloten varkensbedrijf met 250 zeugen en 2.400 vleesvarkens. Gijsbers weegt zijn zeugen automatisch. Foto: Matthijs Verhagen.Efficiënt voeren met weegsysteemVarkenshouder Gijsbers breidde anderhalf jaar geleden uit van 250 naar 1.250 zeugen. Hij koos voor een groep van 750 dragende zeugen. De groep beschikt over twee keer zes voerstations en een weegstation met dierherkenning in de terugloopstraat. Daarin worden alle zeugen automatisch gewogen zodra ze er doorheen lopen. Ook wanneer ze geen voer hebben gehad. Dat levert een schat aan gegevens op: “Ik weet dadelijk van elke zeug exact hoeveel ze weegt voor ze het kraamhok in gaat en ik weet het gewicht bij terugkomst in de groep”, vertelt hij enthousiast.Voercurve per dierNu nog voert Gijsbers in de voercomputer in of een zeug mager, normaal of royaal van conditie is. Aan de hand hiervan en van het worpnummer bepaalt de computer de voercurve per dier. Als uit de wegingen blijkt dat een dier buiten het gewenste gewichtstraject valt, krijgt Gijsbers een melding en kan hij de curve aanpassen. Om ook in de kraam- en dekstal nauwkeurig te kunnen voeren, werkt Gijsbers hier met een slim doseersysteem van Nedap onder elke dosator. Daarmee kan hij meerdere keren per dag een kleine hoeveelheid voer verstrekken. ‘Ik denk dat ik voer kan besparen door efficiënter te voeren’.Handmatig de conditie invoeren behoort binnenkort tot het verleden. “We zijn nu nog aan het proefdraaien. Over een maand worden de weeggegevens van de zeugen gekoppeld aan de voercomputer. Dan kan ik de dieren nog nauwkeuriger op basis van het gewicht voeren”, legt hij uit. De varkenshouder verwacht veel van de koppeling: “In de eerste plaats denk ik dat ik voer kan besparen door efficiënter te voeren. Ik verwacht namelijk dat er meer zeugen lopen die met minder voer toe kunnen dan zeugen die meer voer nodig hebben.”Toename vitaliteit biggenDaarnaast denkt Gijsbers dat de vitaliteit van de biggen zal toenemen door te voeren op basis van het gewicht van de zeug. “Als het goed functioneert, zijn er straks geen zeugen meer die te veel of te weinig voer krijgen. Dat komt ten goede aan de kwaliteit van de biggen”, is zijn overtuiging. Daarnaast vindt hij het belangrijk dat hij nauwkeurig kan sturen met de voergift. “Dat maakt inzichtelijk wat een zeug met het voer doet”, zegt hij tot besluit.