Advocaten over fosfaat: rampzalig en teleurstellend

Het Hof stelde dinsdag 51 boeren in het ongelijk over het fosfaatreductieplan. Advocaten beraden zich op vervolgstappen; die kosten veel tijd.‘Rampzalig’, is de eerste reactie van advocaat Jacobine Kroon; zij vertegenwoordigt 20 boeren in deze procedure. “Dit was het zwartste scenario dat ik kon bedenken.” Maandag was Kroon een stuk minder negatief gestemd over de uitspraak. Ze gaat met haar cliënten in gesprek over vervolgstappen. Het Hof oordeelde dat de procederende boeren niet tot een categorie behoren die via een knelgevallenregeling worden gecompenseerd en dus geen uitzonderingspositie behoeven. “Dat is veel te kort door de bocht, want individuele gevallen kunnen wel degelijk een knelgeval zijn,” vindt Kroon. Lees ook: Boeren krijgen ongelijk van Hof over fosfaatreductieplanIndividuele procedures bieden mogelijkhedenDaar liggen volgens de advocate mogelijkheden voor vervolgstappen. “In een individuele procedure kan de heffing aangevochten worden bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBB). Het kan ook in een civiele procedure, maar ik verwacht dat de uitspraak hetzelfde zal uitpakken als die van vandaag. De boeren hebben meer kans bij het CBB,” stelt Kroon. De cliënten van Kroon hebben naar haar weten geen grote risico’s genomen in de aanloop naar het hoger beroep. “Ze hebben geen grote aantallen vee aangekocht, maar ze voldoen ook niet aan de reductie van de regeling. De boeren kunnen een heffing verwachten. Hoe hoog die is, is voor niemand te zeggen.” Strategie aanpassenPeter Goumans van Hekkelman Advocaten in Nijmegen vertegenwoordigt 5 bedrijven; zowel gangbaar als biologisch. Hij noemt de uitspraak ‘uitermate teleurstellend’. “Deze boeren komen gigantisch in de knel. Het Hof zegt dat het te voorzien was geweest en dat boeren voorzichtiger hadden moeten zijn.” ‘Eén boer moet in de komende reductieperiode de helft van zijn veestapel wegdoen’De gevolgen voor zijn cliënten zijn echter groot. Eén boer moet over vier reductieperiodes nog meer dan € 100.000 terugbetalen en een andere boer moet in de komende reductieperiode de helft van zijn veestapel wegdoen. Voor Goumans en zijn cliënten is het nu de vraag of hij in cassatie gaat of dat hij kiest voor het CBB. Dat laatste ligt meer voor de hand, stelt hij. “Het Hof zegt nu in het kort geding dat er geen onevenredige last voor boeren is. Maar per individueel bedrijf kunnen we dat nog bij CBB aankaarten. We hebben nog steeds een goede zaak, maar we moeten wel de strategie aanpassen.” Feit blijft dat dit tijd kost. “Bedrijven moeten nu eerst krimpen of zijn een heffing verschuldigd. Dat is niet meer te veranderen en dat is zeer ingrijpend.”Vraagtekens bij uitspraakJoost de Rooij van Linssen Advocaten spreekt ook van een teleurstellende uitspraak. Hij zet in ieder geval vraagtekens bij het niet beoordelen van individuele gevallen. Hij is in ieder geval van plan om individuele rapporten met de financiële gevolgen in te brengen in de beroepszaken die nog moeten dienen. Dat betreft in zijn geval een deel van de circa 400 zaken die in augustus gelijk kregen van de rechtbank. Bij de beoordeling van de vraag of de regeling voorzienbaar was, zou volgens De Rooij gekeken moeten worden naar een uitspraak over varkensrechten door het gerechtshof in Arnhem. Daarbij is wel gekeken naar individuele situaties. Cassatie in deze procedure sluit De Rooij nadrukkelijk nog niet uit. Tegelijkertijd pleit hij ervoor om de verschillende situaties en heffingen die betaald moeten worden eerst goed in beeld te brengen. Hij verwijst daarbij naar de opmerking van het hof dat over het aangaan van overleg tussen de partijen. Bio-starters zeer hard getroffenArjan Teeuw van Den Hollander Advocaten in Middelharnis noemt de uitspraak van het Hof ‘heel erg teleurstellend’. Hij vertegenwoordigt 6 biologische veehouders. “Het is onbegrijpelijk dat het Hof het argument voorzienbaarheid gebruikt. We hebben per individueel bedrijf uitvoerig de financiële gevolgen van de fosfaatregeling berekend.” Teeuw vindt dat voor biologische bedrijven wel uitzondering moet worden gemaakt omdat ze minder fosfaat uitstoten dan gangbare bedrijven. Door dit principe van gelijke monniken, gelijke kappen zijn de gevolgen groot. Teeuw: “Dit waren in 2015 allemaal startersbedrijven. Dat betekent dat gemiddeld tienduizenden euro’s per bedrijf aan heffingen betaald moet worden. Sommige cliënten moeten de helft in dieren terug, in één geval is dat zelfs 70% tot 80%. Dat zijn uitzonderlijke gevolgen.”‘Met bodemprocedure begin je weer van voor af aan’Nu is het voor Teeuw de vraag wat het juridische vervolgtraject zal zijn. “In cassatie gaan is een mogelijkheid, maar dat mag alleen bij een schending van de rechtsnormen. Een bodemprocedure is een reëler scenario. Maar dan begin je weer helemaal van voor af aan. Ik weet nu nog niet of boeren dat hele traject willen doorlopen.”‘Geef alvast gehoor aan deze uitspraak’Esther Wijnne van Benthem Gratama spreekt van een teleurstelling. Dit advocatenkantoor uit Zwolle treedt op namens 20 boeren in deze zaak en nog eens 56 boeren in het hoger beroep over het kort geding uit augustus, dat nog loopt. Die andere boeren is al wel het advies gegeven om gehoor te geven aan de uitspraak van dinsdag. Wijnne: “De kans is immers groot dat die rechter eenzelfde afweging maakt.”Vooral de conclusie van de rechter dat het fosfaatreductieplan te voorzien was, noemt Wijnne onverwacht. Het oordeel over de vraag of betrokkenen onevenredig zwaar getroffen zijn, biedt volgens haar nog wel lichtpunten. “Het hof oordeelt nu dat er op basis van de huidige stukken te weinig materiaal is om te concluderen dat deze bedrijven buitensporig getroffen zijn. Dat houdt de deur open voor de zaken die straks mogelijk komen als de fosfaatrechten zijn ingevoerd.” Forse boetes in het verschietVolgens Wijnne wacht een aantal van haar cliënten een forse boete. Volgens haar zijn er vooral in de eerste groep boeren die hun vee hebben aangehouden. “Die wacht een forse klus.” Voor hen was de wet al buiten werking gesteld voordat ze begonnen waren met het reduceren van de veestapel. Voor de groep van augustus ligt dat anders, die waren al enkele maanden bezig met vee wegdoen. Cassatie is mogelijk, maar of dat er van komt is nog niet duidelijk. Die keuze is aan de betrokken boeren, aldus Wijnne. Die beraden zich daar op. De vraag is nog of de overheid de boetes ook echt op gaat leggen. De rechter legt de bal in feite bij de minister door te zeggen dat hier overleg over moet komen. Wijnne herkent hierin een discussie tijdens de zitting. Lees ook: Kamer reageert terughoudend over uitspraak fosfaatreductieplanMedeauteurs: Lydia van Rooijen en Wim Esselink